Mangga secara umumnya selamat dan berkhasiat untuk kebanyakan orang. Namun, terdapat dua isu keselamatan yang wajar diketahui: alahan terhadap mangga, dan bahaya mangga yang diperam menggunakan kalsium karbida. Artikel ini menerangkan kedua-dua isu tersebut dan cara melindungi diri anda.
Bahagian 1: Alahan Mangga
Keluarga tumbuhan yang sama
Mangga tergolong dalam keluarga Anacardiaceae bersama gajus, pistachio, sumac, serta tumbuhan “poison ivy” dan “poison oak”. Banyak spesies dalam keluarga ini menghasilkan urushiol dan fenol berkaitan yang boleh menyebabkan dermatitis sentuhan [1].
Dua jenis tindak balas alahan
Alahan mangga boleh menyebabkan dua jenis tindak balas [2]:
| Jenis | Masa | Gejala |
|---|---|---|
| Segera (Jenis I) | Dalam minit hingga jam | Gatal, bengkak bibir, sindrom alahan mulut, ruam gatal, dan dalam kes jarang, anafilaksis |
| Lewat (Jenis IV) | 8 hingga 72 jam selepas sentuhan | Dermatitis sentuhan: ruam, gatal dan lepuh selepas sentuhan dengan kulit, getah atau bahagian pokok mangga |
Dermatitis sentuhan (“ruam getah mangga”)
Ini ialah bentuk alahan mangga yang paling biasa [3]. Bahan yang menyebabkan alahan, termasuk derivatif resorsinol yang dinamakan “mangol”, kebanyakannya terdapat pada kulit buah, getah, daun yang lebam dan tangkai [4][5].
Fakta menarik:
Makan mangga yang dikupas secara teori tidak menyebabkan alahan ini. Dalam satu kes, ruam hanya berlaku apabila pesakit makan mangga yang tidak dikupas [4].
Ruam biasanya muncul 24 hingga 96 jam selepas pendedahan, jadi orang sering tidak mengaitkannya dengan mangga [4].
Dermatitis sentuhan boleh berlaku walaupun pada pendedahan pertama kepada mangga, jika seseorang telah peka sebelumnya terhadap tumbuhan mengandungi urushiol [3].
Kenapa jarang di negara penanam mangga?
Ulasan 37 pesakit dermatitis sentuhan mangga mendapati hanya 7 kes daripada negara penanam mangga, manakala 30 kes dari negara yang tidak menanam mangga [3]. Satu laporan menggambarkan 17 rakyat Amerika yang memetik mangga di sebuah kem di Israel dan mendapat ruam, sedangkan rakan Israel mereka tidak terjejas [6]. Penyelidik mencadangkan pendedahan awal kepada urushiol dalam populasi tempatan mungkin membina toleransi imun [6].
Ini bermakna dermatitis mangga mungkin kurang biasa dalam kalangan rakyat Malaysia, tetapi tetap boleh berlaku.
Alahan makanan dan anafilaksis
Tindak balas alahan IgE terhadap mangga dikaitkan terutamanya dengan tiga protein alergen utama: Man i 1, Man i 2 dan Man i 4 [7]. Pemprosesan makanan boleh mengurangkan potensi alahan, tetapi tidak menghapuskannya sepenuhnya [7].
Anafilaksis akibat mangga jarang dilaporkan [8]. Ia boleh berlaku walaupun pada individu tanpa pendedahan sebelumnya kerana tindak balas silang [9]. Mangga juga dilaporkan sebagai alahan buah yang paling biasa di tempat seperti Taiwan dan China [2].
Siapa perlu berhati-hati?
1. Individu yang pernah mendapat ruam selepas makan atau menyentuh mangga.
2. Individu dengan alahan terhadap gajus atau pistachio (keluarga sama) [2].
3. Pekerja industri makanan yang kerap mengendalikan mangga [2].
4. Pemetik mangga yang terdedah kepada getah.
Bahagian 2: Bahaya Pemeraman dengan Kalsium Karbida
Apa itu kalsium karbida?
Kalsium karbida (CaC2) bertindak balas dengan kelembapan untuk menghasilkan gas asetilena yang mempercepatkan pemasakan buah [10]. Ia diharamkan di banyak negara kerana kebimbangan kesihatan, tetapi masih digunakan di sesetengah kawasan [10].
Kenapa ia berbahaya?
Pencemaran arsenik dan logam berat. Kalsium karbida komersial didapati secara konsisten mengandungi bendasing seperti arsenik dan bahan kimia toksik lain [11].
Kajian di Pakistan mendapati mangga yang diperam dengan kalsium karbida mengandungi arsenik dan plumbum melebihi had antarabangsa. Risiko kanser untuk arsenik melebihi had yang boleh diterima [12].
Kajian lain mendapati logam berat toksik (arsenik, plumbum dan kadmium) terkumpul dengan ketara dalam buah yang dirawat [13].
Mangga yang diperam dengan karbida mengandungi arsenik 34.73 hingga 73.43 ppb, manakala mangga tanpa karbida tidak mengandungi sisa ini [14].
Kehilangan nutrien. Pemeraman dengan kalsium karbida [15]:
| Parameter | Mangga masak semula jadi | Mangga karbida (10 g/kg) |
|---|---|---|
| Asid askorbik (vitamin C) | 52.29 mg/g | 35.94 mg/g |
| Asid sitrik | 3.76 mg/g | 2.12 mg/g |
| Jangka hayat | 6 hari | 3 hari |
| Kualiti rasa | Lebih baik | Menurun dengan ketara |
Kesan dalam kajian haiwan. Tikus mengandung yang diberi mangga diperam karbida menunjukkan sekatan pertumbuhan janin dan peningkatan penyerapan semula janin [16].
Pilihan yang lebih selamat
Mangga yang diperam dengan gas etilena mengekalkan komposisi nutrien yang lebih hampir kepada mangga masak semula jadi [12]. Penyelidik menggesa agar pemeraman semula jadi digalakkan untuk mendapatkan mangga yang lebih selamat dan berkhasiat [15].
Jika anda curiga mangga diperam karbida
Satu kajian mendapati merendam buah dalam larutan natrium karbonat 2% selama 12 jam mengurangkan sisa arsenik daripada 71.02 ppb kepada 6.74 hingga 9.05 ppb [14]. Namun, pencegahan lebih baik: beli daripada sumber yang dipercayai.
Panduan Praktikal
Untuk pengguna
1. Kupas mangga sebelum makan, terutamanya jika anda mudah alah.
2. Basuh tangan selepas mengupas mangga.
3. Beli daripada sumber yang dipercayai, seperti peladang atau peruncit yang mengamalkan pemeraman selamat.
4. Berwaspada dengan mangga yang masak terlalu cepat atau berwarna seragam secara luar biasa.
5. Dapatkan rawatan kecemasan jika mengalami sesak nafas, bengkak muka atau pening selepas makan mangga.
Untuk peladang dan peniaga
1. Jangan gunakan kalsium karbida untuk memeram buah.
2. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan patuhi tempoh tunggu sebelum tuai.
3. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian tentang kaedah pemeraman dan pengendalian lepas tuai yang selamat.
4. Pakai sarung tangan semasa memetik untuk mengelakkan sentuhan getah.
Kesimpulan
Mangga selamat untuk kebanyakan orang, tetapi alahan, terutamanya dermatitis sentuhan akibat kulit dan getah, boleh berlaku. Mengupas mangga dan membasuh tangan membantu mengurangkan risiko. Isu yang lebih serius ialah pemeraman dengan kalsium karbida, yang boleh mencemarkan buah dengan arsenik dan logam berat serta mengurangkan nutriennya. Pilih mangga yang masak secara semula jadi atau dengan etilena.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Individu yang mengalami tindak balas alahan teruk perlu segera mendapatkan rawatan perubatan dan berjumpa pakar alahan untuk ujian dan pengurusan.
Rujukan
[1] Peng Wang et al. (2020). The genome evolution and domestication of tropical fruit mango. Genome Biology. DOI: 10.1186/s13059-020-01959-8.
[2] K. Thomas et al. (2025). Tropical Fruit Allergies in Dermatology: Mango Cross-Reactivity and Cutaneous Manifestations. International Journal of Innovative Science and Research Technology. DOI: 10.38124/ijisrt/25jul933.
[3] E. Berghea et al. (2021). Contact Allergy Induced by Mango (Mangifera indica): A Relevant Topic?. Medicina. DOI: 10.3390/medicina57111240.
[4] Franziska Schauer et al. (2018). Oral manifestations as the main feature of late?onset recessive dystrophic epidermolysis bullosa. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. DOI: 10.1111/jdv.14663.
[5] K. Oka et al. (2004). A study of cross?reactions between mango contact allergens and urushiol. Contact Dermatitis. DOI: 10.1111/j.0105-1873.2004.00451.x.
[6] K. Hershko et al. (2005). Exploring the mango – poison ivy connection: the riddle of discriminative plant dermatitis. Contact Dermatitis. DOI: 10.1111/j.0105-1873.2005.00454.x.
[7] Jinlong Zhao et al. (2024). A comprehensive review on mango allergy: Clinical relevance, causative allergens, cross-reactivity, influence of processing techniques, and management strategies. Comprehensive reviews in food science and food safety. DOI: 10.1111/1541-4337.13304.
[8] S. Forkel et al. (2022). Anaphylaxis to mango fruit. Advances in Dermatology and Allergology/Post?py Dermatologii i Alergologii. DOI: 10.5114/ada.2022.115894.
[9] M. Lawaly (2022). Effects of Calcium Carbide Used as a Fruit-Ripening Agent on Fruit Toxicity. European Journal of Nutrition & Food Safety. DOI: 10.9734/ejnfs/2022/v14i1030543.
[10] D. Vidhya et al. (2025). Calcium carbide (CaC2) ripening in fruits: Health risks, non-destructive detection, quality control, and regulatory frameworks. Comprehensive reviews in food science and food safety. DOI: 10.1111/1541-4337.70140.
[11] E. Okeke et al. (2022). The use of calcium carbide in food and fruit ripening: potential mechanisms of toxicity to humans and future prospects. Toxicology. DOI: 10.1016/j.tox.2022.153112.
[12] U. Nasir et al. (2025). Artificial Ripening of Mangoes Marketed in Pakistan: Impact on Physicochemical Properties and Occurrence of Potentially Toxic Elements. Journal of Food Safety. DOI: 10.1111/jfs.70021.
[13] A. M. Mode et al. (2026). Effects of Chemical Ripening With Calcium Carbide on Nutritional Composition, Antioxidant Capacity and Heavy Metal Accumulation in Climacteric Fruits. International Journal of Food Science. DOI: 10.1155/ijfo/7226409.
[14] Reena Chandel et al. (2018). Method for detection and removal of arsenic residues in calcium carbide ripened mangoes. Journal of Food Processing and Preservation. DOI: 10.1111/jfpp.13420.
[15] Ashiq Hussain et al. (2024). Physiological and biochemical variations of naturally ripened mango (Mangifera Indica L.) with synthetic calcium carbide and ethylene. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-024-52483-9.
[16] Enyioma-Alozie Swesme et al. (2025). Embryofetal Toxicity of Artificially Ripened Fruits: Effects of Calcium Carbide Ripened Mango Fruits on Fetal Development in Wistar Rats. Innovation in Science and Technology. DOI: 10.63593/ist.2788-7030.2025.05.002.
