Daun sup, khususnya daun saderi atau celery (Apium graveolens), paling lazim digunakan sebagai bahan perisa dalam sup, stew, salad dan minuman. Namun, berdasarkan dokumen yang diberikan, daun ini bukan sekadar menambah aroma dan rasa, malah turut menyumbang vitamin, mineral serta pelbagai sebatian bioaktif yang mempunyai aktiviti antioksidan.
Walau bagaimanapun, penting untuk membezakan antara manfaat pemakanan yang lebih jelas dengan dakwaan perubatan khusus. Sebahagian besar manfaat terapeutik daun sup yang dilaporkan masih datang daripada kajian makmal, kajian praklinikal atau penggunaan tradisional, bukan bukti klinikal manusia yang kukuh.
Sebagai Perisa dan Sumber Nutrien
Dalam masakan, daun saderi digunakan untuk menyedapkan sup, stew, salad dan beberapa jenis minuman. Selain fungsi kulinari, daun ini mengandungi vitamin C, beta-karotena, protein, lemak dan pelbagai mineral.
Menariknya, beberapa kajian mendapati daun saderi mempunyai kandungan antioksidan yang lebih tinggi berbanding bahagian petiol atau tangkai dalam beberapa kultivar. Ini menunjukkan bahawa bahagian daun mempunyai nilai yang tersendiri dan tidak seharusnya dianggap sekadar bahan hiasan dalam masakan.
Daun saderi juga boleh diproses menjadi teh herba atau dikeringkan bagi memanjangkan jangka simpan sambil mengekalkan nilai pemakanan.
Potensi Antioksidan dan Antimikrob
Kajian ulasan dan eksperimen makmal dalam dokumen menunjukkan bahawa saderi mempunyai beberapa aktiviti biologi, termasuk antioksidan, antimikrob, anti-radang, kardioprotektif dan hipolipidemik.
Ekstrak daun saderi menunjukkan aktiviti antioksidan dalam beberapa ujian seperti DPPH, ABTS, NO, LPO dan HPO.
Dapatan ini menunjukkan bahawa daun saderi mengandungi komponen bioaktif yang berpotensi, tetapi hasil tersebut masih banyak berdasarkan kajian makmal.
Aktiviti Anti-Radang
Salah satu kesan biologi yang agak menarik ialah aktiviti anti-radang.
Dalam kajian menggunakan sel imun primer, ekstrak daun saderi dilaporkan mengurangkan proliferasi splenosit, populasi sel CD4+, sitokin radang, penghasilan nitric oxide dan ekspresi COX-2. Mekanisme ini dikaitkan dengan pengurangan pengaktifan laluan NF-?B/p65.
Secara ringkas, dapatan ini menunjukkan bahawa komponen dalam daun saderi mungkin boleh memodulasi proses keradangan pada peringkat sel.
Potensi terhadap Otak dan Sistem Saraf
Dokumen turut menyentuh bukti awal mengenai kesan neurologi.
Ekstrak etanol daun saderi dilaporkan melindungi sel SH-SY5Y daripada toksisiti amyloid-beta serta menghalang beberapa enzim dan protein sasaran seperti AChE, BChE, GSK3?, COX-1 dan COX-2.
Dapatan ini menarik kerana sasaran seperti AChE dan BChE sering dikaji dalam konteks fungsi neurologi. Namun, dokumen sendiri menegaskan bahawa bukti ini masih pada tahap praklinikal awal.
Oleh itu, belum wajar untuk menyimpulkan bahawa daun sup boleh merawat penyakit neurodegeneratif berdasarkan bukti yang ada.
Daun Lain Juga Boleh Digunakan dalam Sup
Dokumen turut membandingkan beberapa daun lain yang digunakan dalam penyediaan sup.
Daun ubi keledek, misalnya, digunakan sebagai pengganti waterleaf dalam hidangan Edikang Ikong dan mempunyai kandungan antioksidan serta fenolik yang baik. Produk tersebut dilaporkan masih boleh diterima pengguna.
Daun moringa pula digunakan dalam sup segera atau sup segar dan mempunyai kandungan protein, serat serta antioksidan yang tinggi.
Daun cowpea pula digunakan dalam bentuk segar atau kering sebagai sumber protein, serat, ferum, kalsium dan fosforus.
Solanum nigrum pula digunakan dalam campuran sup berfungsi dan memberikan polifenol, antioksidan serta protein, dengan formulasi optimum disukai panel sensori.
Sup sebagai Medium Menambah Nilai Pemakanan
Secara umum, penggunaan pelbagai daun dalam sup boleh meningkatkan nilai pemakanan melalui penambahan protein, serat, mineral, fenolik dan antioksidan.
Ini menjadikan sup bukan sekadar hidangan berkuah, tetapi juga medium yang sesuai untuk menggabungkan pelbagai sumber sayuran dan daun bernutrien tinggi.
Dalam beberapa budaya, sup tradisional turut dikaitkan dengan kegunaan etnomedisin seperti anti-anemia, cirit-birit, kesihatan reproduktif lelaki dan pengurusan jangkitan. Namun, dokumen menegaskan bahawa dakwaan ini lebih banyak berpunca daripada penggunaan tradisional dan belum dibuktikan melalui ujian klinikal moden.
Apa Manfaat Daun Sup yang Paling Kukuh?
Jika dibandingkan semua dapatan dalam dokumen, manfaat yang paling konsisten ialah dari sudut pemakanan dan penggunaan kulinari.
Daun saderi jelas berfungsi sebagai bahan perisa, sumber nutrien dan sumber antioksidan. Manfaat farmakologi tertentu memang wujud dalam literatur, tetapi kebanyakannya masih pada tahap eksperimen makmal, kajian haiwan atau penggunaan tradisional.
Justeru, lebih tepat untuk melihat daun sup sebagai bahan makanan bernutrien dan kaya sebatian bioaktif, bukannya sebagai ubat khusus.
Kesimpulan
Daun sup, terutama daun saderi, mempunyai fungsi yang lebih luas daripada sekadar penambah rasa. Ia membekalkan vitamin, mineral, beta-karotena dan pelbagai sebatian antioksidan. Beberapa kajian juga menunjukkan aktiviti antimikrob, anti-radang, hipolipidemik dan neuroprotektif pada peringkat makmal.
Selain saderi, daun ubi keledek, moringa, cowpea dan Solanum nigrum turut menunjukkan potensi sebagai bahan tambahan dalam sup untuk meningkatkan kandungan protein, serat, mineral dan antioksidan.
Namun, dari sudut akademik, dakwaan kesihatan khusus perlu dibuat dengan berhati-hati kerana bukti klinikal manusia masih terhad. Buat masa ini, kegunaan daun sup yang paling jelas ialah sebagai bahan masakan, sumber nutrien dan sumber sebatian antioksidan.
Sumber Rujukan
A, J., Fathima, K., B, S., R, B., & Antony, U. (2022). Development of Instant Soup Mix Using Moringa Leaves and Banana Pseudostem. International Journal of Engineering Applied Sciences and Technology.
Aboody, M. S. A. (2021). Cytotoxic, antioxidant, and antimicrobial activities of Celery (Apium graveolens L.). Bioinformation, 17, 147–156.
Anggorowati, D. A., Alpenada, V., & Minah, F. N. (2024). Physical, Chemical and Organoleptic Characteristics of Celery Leaf (Apium graveolens) Herbal Tea. Journal of Sustainable Technology and Applied Science.
Dirie, L. M., Yurdakul, T., I??k, S., & Tarbiat, S. (2025). Exploring the Neuroprotective Properties of Celery (Apium graveolens Linn) Extract Against Amyloid-Beta Toxicity and Enzymes Associated with Alzheimer’s Disease. Molecules, 30.
Gbadamosi, I. T., & Kalejaye, A. (2020). Traditional soups in Nigeria: A review of six botanicals. Nigerian Journal of Natural Products and Medicine, 23, 22–32.
Igbatim, C. A., Chikwendu, J., & Obizoba, I. (2014). Chemical and organoleptic potentials of soups based on cowpea leaves and husks. IOSR Journal of Environmental Science, Toxicology and Food Technology, 8, 19–22.
K., S., & Vigasini, N. K. (2025). In Vitro Antioxidant Potential of Moringa oleifera Flower, Leaf, and Pod Soup. International Journal for Research in Applied Science and Engineering Technology.
Khairullah, A., Solikhah, T., Ansori, A., et al. (2021). Review on the Pharmacological and Health Aspects of Apium Graveolens or Celery: An Update. Systematic Reviews in Pharmacy, 12, 606–612.
Lawal, O., Idowu-Adebayo, F., & Enujiugha, V. (2018). Nutritional Assessment of Nigerian Ethnic Vegetable Soups (Marugbo, Tete and Ila). Journal of Nutrition, Food and Lipid Science.
Li, M.-Y., Hou, X., Wang, F., et al. (2018). Advances in the research of celery, an important Apiaceae vegetable crop. Critical Reviews in Biotechnology, 38, 172–183.
Liu, J., Cheng, C., Zhang, Z., Yang, S., & Zhang, X. (2021). Optimization of celery leaf tea processing and the volatile components analysis. Journal of Food Processing and Preservation, 45.
Liu, D.-K., Xu, C.-C., Zhang, L., et al. (2020). Evaluation of bioactive components and antioxidant capacity of four celery (Apium graveolens L.) leaves and petioles. International Journal of Food Properties, 23, 1097–1109.
Olugbuyi, A. O., Oluwajuyitan, T., & Anosike, U. M. (2023). Nutrient, amino acids, phytochemical and antioxidant activities of common Nigeria indigenous soups. Journal of Agriculture and Food Research.
Omoba, O., Oyewole, G., & Oloniyo, R. O. (2020). Chemical Compositions and Antioxidant Properties of Orange Fleshed Sweet Potato Leaves and the Consumer Acceptability in Vegetable Soup. Preventive Nutrition and Food Science, 25, 293–300.
Shin, J., Che, D. N., Cho, B., et al. (2019). Anti-inflammatory effect of hydrolyzed celery leaves extract in murine primary splenocyte. Journal of Food Biochemistry, 43(9), e12970.
Sugumar, J. K., & Guha, P. (2020). Study on the formulation and optimization of functional soup mix of Solanum nigrum leaves. International Journal of Gastronomy and Food Science, 20, 100208.
Tan, T. Y. C., Lim, X., Norahmad, N. A., et al. (2023). Neurological Applications of Celery (Apium graveolens): A Scoping Review. Molecules, 28.
Tyagi, S. (2013). Medical Benefits of Apium graveolens (Celery Herb). Journal of Drug Discovery and Therapeutics, 1.
Keyword: daun sup, daun saderi, celery, Apium graveolens, sup, sayuran berdaun, perisa masakan, antioksidan, antimikrob, anti-radang, vitamin C, beta-karotena, mineral, serat, fitokimia, daun moringa, daun ubi keledek, cowpea leaves, Solanum nigrum, makanan berfungsi, teh herba, kesihatan pemakanan, sup tradisional
