Pala (Myristica fragrans Houtt.): Penanaman, Perosak dan Penyakit, Pemprosesan Lepas Tuai serta Nilai Bioaktif

Pengenalan

Pala (Myristica fragrans Houtt.) ialah pokok rempah malar hijau famili Myristicaceae yang berasal dari Kepulauan Maluku (Banda), Indonesia. Pokok ini dikenali sebagai “rempah berkembar” kerana menghasilkan dua rempah daripada satu buah, iaitu biji pala (nutmeg) dan salut biji berwarna merah yang dipanggil fuli atau bunga pala (mace) (Thangaselvabai et al., 2011). Di Malaysia, pala sinonim dengan Pulau Pinang, di mana ia diperkenalkan pada akhir abad ke-18 dan kini menjadi asas industri jeruk pala, minyak pala dan balsam pala (pengetahuan am). Daging buah pala yang biasanya dibuang di negara pengeluar lain dimanfaatkan di Pulau Pinang sebagai jeruk dan jus.

Ulasan ini bertajuk “Ulasan Penyelidikan Pala: Penanaman, Perosak dan Penyakit, Pemprosesan Lepas Tuai serta Nilai Bioaktif”. Objektifnya ialah untuk merumuskan dapatan utama kajian saintifik mengenai (i) kawasan penanaman dan amalan agronomi, (ii) perosak dan penyakit di ladang, (iii) serangga perosak simpanan dan kaedah lepas tuai, (iv) strategi peningkatan kualiti dari ladang hingga lepas tuai, serta (v) sebatian bioaktif, manfaat kesihatan dan ketoksikan. Kajian yang diulas dijalankan di Indonesia (Maluku, Maluku Utara dan Jazirah Leihitu, Ambon), India (Kerala dan Tamil Nadu) dan Pakistan, di samping rujukan global daripada CABI.

Bahan ulasan diperoleh melalui fungsi Literature Review di platform SciSpace (scispace.com) dalam mod High Quality pada November 2026, dengan memberi tumpuan kepada sepuluh kertas teratas yang dipaparkan. Dapatan diambil daripada ringkasan dan lajur “Insights/Results” dalam jadual SciSpace serta abstrak yang tersedia.

Kawasan Penanaman dan Agronomi

Dapatan utama: Pala berasal dari Maluku dan ditanam di beberapa negeri India; produktiviti di India rendah kerana kurang penerapan pengurusan tanaman yang dipertingkatkan, penurunan keluasan serta kejadian perosak dan penyakit.

Thangaselvabai et al. (2011) dari Tamil Nadu Agricultural University, India, dalam Agricultural Reviews mengulas pala sebagai “rempah berkembar”. Pala ditanam di Kerala, Tamil Nadu, Karnataka, Goa, Maharashtra, India Timur Laut dan Kepulauan Andaman. Keluasan, pengeluaran dan produktiviti di India adalah sangat rendah disebabkan kurang penerapan pengurusan tanaman yang dipertingkatkan dan pengendalian lepas tuai, penurunan keluasan tanaman, serta kejadian perosak dan penyakit. Menurut ringkasan SciSpace, tanaman ini memerlukan iklim lembap dengan curahan hujan yang mencukupi.

Bustaman (2007) dalam Perspektif membincangkan prospek dan strategi pembangunan pala di Maluku, kawasan asal dan pengeluar utama. Sulistiono et al. (2022) dari BPTP Maluku Utara dalam IOP Conference Series mencadangkan strategi dari ladang hingga lepas tuai untuk mengekalkan dan meningkatkan kualiti biji pala. Menurut ringkasan SciSpace, penanaman dilakukan menggunakan benih daripada pokok induk yang bersijil untuk memastikan kualiti tinggi.

Pala ialah tumbuhan dioecious, iaitu pokok jantan dan betina berasingan, dan nisbah jantina hanya dapat diketahui selepas pokok berbunga, biasanya 5–8 tahun selepas ditanam daripada biji (pengetahuan am). Oleh itu, pembiakan vegetatif seperti cantuman daripada pokok betina amat penting untuk ladang komersial (pengetahuan am).

Perosak dan Penyakit di Ladang

*Dapatan utama: Pengorek batang Batocera hercules ialah perosak utama di ladang; penyakit utama termasuk reput buah kering oleh Stigmina myristicae dan kanker batang oleh Phytophthora sp.; pengurusan bersepadu melibatkan sanitasi kebun, pemusnahan tanaman dijangkiti dan penggunaan racun secara bijaksana.*

Patty et al. (2026) dari Universitas Pattimura, Ambon, Indonesia, menganalisis kerosakan tanaman pala akibat organisma pengganggu tanaman (OPT) dan strategi pengurusan bersepadu di Jazirah Leihitu. Menurut ringkasan SciSpace, perosak utama ialah pengorek batang Batocera hercules, manakala penyakit yang kerap menyerang ialah reput buah kering oleh Stigmina myristicae dan kanker batang oleh Phytophthora sp. Strategi pengurusan meliputi sanitasi kebun, pemusnahan tanaman yang dijangkiti dan penggunaan racun perosak secara bijaksana.

Kategori	Organisma	Sumber
Pengorek batang	Batocera hercules	Patty et al. (2026) (ringkasan SciSpace)
Reput buah kering	Stigmina myristicae	Patty et al. (2026) (ringkasan SciSpace)
Kanker batang	Phytophthora sp.	Patty et al. (2026) (ringkasan SciSpace)
Pengurusan	Sanitasi, pemusnahan tanaman dijangkiti, racun bijaksana	Patty et al. (2026)

Sumber: Patty et al. (2026).

Serangga Perosak Simpanan

*Dapatan utama: Empat spesies serangga ditemui pada biji pala simpanan dengan Araecerus fasciculatus sebagai spesies dominan; biji daripada buah jatuh ke tanah, dijemur dan tanpa tempurung mengalami kerosakan tertinggi (66.48–73.80%), manakala biji daripada buah dipetik dari pokok, diasap dan bertempurung mempunyai populasi serangga terendah (0–1 ekor/kg).*

Dharmaputra et al. (2018) dari SEAMEO BIOTROP, Bogor, Indonesia, dalam Jurnal Entomologi Indonesia mengkaji kepelbagaian serangga perosak pala dan tahap kerosakannya dalam penyimpanan. Empat spesies serangga perosak ditemui dalam biji pala pada hampir semua perlakuan selepas 4 bulan penyimpanan: Araecerus fasciculatus (spesies dominan), Carpophilus dimidiatus, Oryzaephilus surinamensis dan Tribolium castaneum.

Peratusan biji rosak lebih tinggi pada biji daripada buah yang jatuh ke tanah secara semula jadi berbanding buah masak yang dipetik dari pokok, merentas semua gabungan kaedah pengeringan dan status tempurung. Biji bertempurung mempunyai peratusan kerosakan yang lebih rendah dan berbeza secara signifikan berbanding biji tanpa tempurung. Peratusan biji rosak tertinggi (66.48–73.80%) dilaporkan pada buah yang dikutip di tanah, dijemur di bawah matahari dan tanpa tempurung. Populasi serangga tertinggi (102–182 ekor/kg) juga dilaporkan pada perlakuan yang sama, manakala populasi terendah (0–1 ekor/kg) pada biji daripada buah dipetik dari pokok, diasap dan bertempurung.

Sumber buah	Pengeringan	Tempurung	Biji rosak	Populasi serangga
Jatuh ke tanah	Jemur matahari	Tanpa	66.48–73.80% (tertinggi)	102–182 ekor/kg (tertinggi)
Dipetik dari pokok	Pengasapan	Bertempurung	Rendah	0–1 ekor/kg (terendah)

Sumber: Dharmaputra et al. (2018).

Serangga simpanan	Status
Araecerus fasciculatus (kumbang biji kopi)	Dominan
Carpophilus dimidiatus	Ditemui
Oryzaephilus surinamensis	Ditemui
Tribolium castaneum	Ditemui

Sumber: Dharmaputra et al. (2018).

Peningkatan Kualiti Lepas Tuai

Dapatan utama: Kualiti biji pala bergantung pada pemilihan buah matang, pengeringan segera selepas pemisahan fuli, pengeringan asap atau ketuhar hingga kadar air sekitar 10%, dan penyimpanan bertempurung.

Kajian dalam Biotropia (2022) mengenai peningkatan kualiti lepas tuai pala melaporkan, menurut ringkasan SciSpace, bahawa pemprosesan yang baik termasuk pemilihan buah matang, pengeringan segera selepas pemisahan daripada fuli, dan penyimpanan dalam keadaan yang tepat. Kaedah pengeringan yang disarankan ialah pengeringan asap atau ketuhar untuk menurunkan kadar air hingga sekitar 10%, dan biji sebaiknya disimpan bertempurung untuk mencegah serangan serangga.

Isu utama kualiti pala dalam perdagangan antarabangsa ialah pencemaran aflatoksin akibat kulat Aspergillus, yang pernah menyebabkan penolakan eksport pala Indonesia ke Kesatuan Eropah (pengetahuan am). Pengeringan pantas dan penyimpanan kering adalah kunci untuk mengelakkan pertumbuhan kulat.

Sulistiono et al. (2022) menekankan pendekatan dari ladang hingga lepas tuai di Maluku Utara, iaitu kualiti bermula dengan bahan tanaman dan amalan ladang yang baik, diikuti tuaian buah masak dan pemprosesan yang betul.

Langkah	Amalan disyorkan	Sumber
Tuaian	Petik buah masak dari pokok, bukan kutip di tanah	Dharmaputra et al. (2018)
Pemisahan	Asingkan fuli segera	Biotropia (2022)
Pengeringan	Asap atau ketuhar hingga kadar air ~10%	Biotropia (2022)
Penyimpanan	Simpan bertempurung	Dharmaputra et al. (2018); Biotropia (2022)
Bahan tanaman	Benih daripada pokok induk bersijil	Sulistiono et al. (2022)

Sumber: seperti dinyatakan dalam jadual.

Sebatian Bioaktif dan Manfaat Kesihatan

Dapatan utama: Pala mengandungi maselignan, karvakrol, miristisin dan eugenol, dengan aktiviti antioksidan, antimikrob, anti-radang, hepatoprotektif, antidiabetik, antidepresan dan antikanser.

Nagja et al. (2016) dari India dalam ulasan menyeluruh melaporkan bahawa M. fragrans mempamerkan pelbagai aktiviti farmakologi termasuk perlindungan hati, antioksidan dan peningkatan daya ingatan. Tumbuhan ini menunjukkan sitotoksisiti dan aktiviti afrodisiak, aktiviti antidiabetik dan antidepresan, kesan hipolipidemik dan hipokolesterolemik, sifat antimikrob, antibakteria dan anti-radang, serta aktiviti antikarsinogenik, perisa dan racun perosak.

Gupta (2020) dari India dalam bab buku IGI Global mengenal pasti juzuk bioaktif penting dalam pala, iaitu maselignan, karvakrol, miristisin dan eugenol. Pala mempamerkan aplikasi terapeutik termasuk antioksidan, antimikrob, afrodisiak, antikanser, hepatoprotektif, anti-radang, antidepresan dan kardioprotektif.

Sultan et al. (2023) dari Pakistan dalam Cogent Food & Agriculture (dipetik 31 kali) mengulas potensi pemakanan dan terapeutik pala. Menurut ringkasan SciSpace, manfaat kesihatan termasuk aktiviti antioksidan, antimikrob, anti-radang dan potensi antikanser.

Sebatian	Kepentingan
Miristisin	Sebatian aroma utama; psikoaktif pada dos tinggi
Maselignan	Lignan bioaktif; antimikrob dan anti-radang
Eugenol	Antioksidan, antimikrob
Karvakrol	Antimikrob

Sumber: Gupta (2020); Nagja et al. (2016). Kepentingan setiap sebatian sebahagiannya pengetahuan am.

Ketoksikan

Dapatan utama: Dos rendah pala tidak menyebabkan kesan sampingan, tetapi ketoksikan berlaku selepas pengambilan sekitar 5 g, dan kesan sistem saraf pusat boleh diaruh pada 1–2 mg/kg berat badan.

Gupta (2020) melaporkan bahawa dos rendah pala tidak menyebabkan kesan sampingan, manakala dos berlebihan yang toksik berlaku selepas mengambil 5 g. Kesan sistem saraf pusat (SSP) diaruh selepas mengambil 1–2 mg/kg berat badan pala (angka seperti dilaporkan dalam jadual SciSpace; unit ini mungkin merujuk kepada miristisin dan bukan serbuk pala). Kesan ini dikaitkan dengan miristisin dan elemisin (pengetahuan am).

Perbincangan

Kajian yang diulas menunjukkan bahawa cabaran utama industri pala bukan sahaja di ladang, tetapi juga dalam pengendalian lepas tuai. Kajian Dharmaputra et al. (2018) memberikan bukti kuantitatif yang jelas: amalan mudah seperti memetik buah dari pokok, mengasap dan menyimpan bertempurung boleh mengurangkan serangan serangga daripada lebih 100 ekor/kg kepada hampir sifar, dan kerosakan biji daripada hampir 74% kepada tahap rendah. Ini ialah amalan kos rendah yang boleh terus diguna pakai oleh pekebun kecil.

Di ladang, pengorek batang, reput buah kering dan kanker batang Phytophthora merupakan ancaman utama di Maluku. Penyakit Phytophthora berkait rapat dengan saliran yang lemah, maka pemilihan tapak dan saliran yang baik adalah langkah pencegahan asas (pengetahuan am).

Dari segi nilai kesihatan, pala kaya dengan sebatian bioaktif tetapi mempunyai margin keselamatan yang sempit. Pengusaha produk pala, seperti jeruk, minyak dan balsam, perlu memastikan dos yang selamat dan pelabelan yang betul.

Bagi Malaysia, industri pala Pulau Pinang mempunyai keunikan kerana memanfaatkan daging buah, satu bahagian yang tidak dibincangkan dalam kertas teratas. Ini menunjukkan peluang penyelidikan tempatan mengenai nilai pemakanan dan bioaktif daging buah pala.

Implikasi untuk Pengusaha di Malaysia

1. Gunakan anak pokok cantuman betina: Mengelakkan pokok jantan yang tidak berbuah (pengetahuan am); gunakan bahan tanaman bersijil (Sulistiono et al., 2022).

2. Saliran baik: Mencegah kanker batang Phytophthora (Patty et al., 2026).

3. Sanitasi kebun: Buang buah reput dan dahan dijangkiti (Patty et al., 2026).

4. Petik buah dari pokok: Elak mengutip buah jatuh yang berisiko tinggi rosak (Dharmaputra et al., 2018).

5. Keringkan dengan cepat: Asap atau ketuhar hingga kadar air ~10% (Biotropia, 2022).

6. Simpan bertempurung: Mengurangkan serangan serangga (Dharmaputra et al., 2018).

7. Manfaatkan daging buah: Jeruk, jus dan manisan pala ialah kelebihan unik Pulau Pinang (pengetahuan am).

8. Pelabelan dos: Produk pala perlu memaparkan nasihat dos kerana risiko ketoksikan (Gupta, 2020).

Jurang Penyelidikan

9. Data agronomi dan perosak pala di Malaysia, khususnya Pulau Pinang.

10. Nilai pemakanan dan bioaktif daging buah pala.

11. Kaedah penentuan jantina awal anak benih pala.

12. Pemantauan aflatoksin pada biji pala tempatan.

13. Teknologi pengeringan yang sesuai untuk pekebun kecil Malaysia.

14. Pembangunan produk nilai tambah dan analisis pasaran.

Kesimpulan

Pala ialah rempah bernilai tinggi yang menghasilkan biji dan fuli daripada satu buah. Kajian menunjukkan produktiviti terjejas oleh amalan pengurusan yang lemah serta perosak dan penyakit seperti pengorek batang Batocera hercules, reput buah kering Stigmina myristicae dan kanker batang Phytophthora. Dalam penyimpanan, Araecerus fasciculatus ialah serangga dominan, dan amalan memetik buah dari pokok, mengasap serta menyimpan bertempurung mengurangkan populasi serangga daripada 102–182 ekor/kg kepada 0–1 ekor/kg. Pala kaya dengan miristisin, maselignan, eugenol dan karvakrol dengan pelbagai aktiviti farmakologi, tetapi dos melebihi sekitar 5 g boleh menjadi toksik. Bagi Malaysia, industri pala Pulau Pinang berpeluang diperkukuh melalui penyelidikan tempatan mengenai daging buah dan kualiti lepas tuai.

Rujukan

15. Thangaselvabai, T., Sudha, K. R., Selvakumar, T., et al. (2011). Nutmeg (Myristica fragrans Houtt.) – the twin spice – a review. Agricultural Reviews, 32(4).

16. Dharmaputra, O. S., Sunjaya, S., Retnowati, I., et al. (2018). Keanekaragaman serangga hama pala (Myristica fragrans) dan tingkat kerusakannya di penyimpanan. Jurnal Entomologi Indonesia, 15(2). https://doi.org/10.5994/jei.15.2.51

17. CABI. (2022). Myristica fragrans (nutmeg). CABI Compendium. https://doi.org/10.1079/cabicompendium.35361

18. Postharvest quality improvement of nutmeg (Myristica fragrans). (2022). Biotropia: The Southeast Asian Journal of Tropical Biology, 29(3). https://doi.org/10.11598/btb.2022.29.3.1393

19. Patty, J., Uruilal, C., & Talahaturuson, A. (2026). Analisis kerusakan tanaman pala (Myristica fragrans Houtt.) akibat organisme pengganggu tanaman (OPT) dan strategi pengelolaan terpadu di Jazirah Leihitu. Prosiding Seminar Nasional Pembangunan dan Pendidikan Vokasi Pertanian, 7(1). https://doi.org/10.47687/snppvp.v7i1.2363

20. Nagja, T., Vimal, K., & Sanjeev, A. (2016). Myristica fragrans: A comprehensive review. International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences.

21. Gupta, E. (2020). Elucidating the phytochemical and pharmacological potential of Myristica fragrans (nutmeg). Dalam Ethnopharmacological Investigation of Indian Spices. IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-7998-2524-1.ch004

22. Sulistiono, W., Assagaf, M. A. H., Darniadi, S., et al. (2022). Maintain and improve the quality of nutmeg seeds (Myristica fragrans) through the on farm to postharvest strategy on North Maluku. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1024, 012080. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1024/1/012080

23. Bustaman, S. (2007). Prospek dan strategi pengembangan pala di Maluku. Perspektif, 6(2).

24. Sultan, M. T., Saeed, F., Raza, H., et al. (2023). Nutritional and therapeutic potential of nutmeg (Myristica fragrans): A concurrent review. Cogent Food & Agriculture, 9(2). https://doi.org/10.1080/23311932.2023.2279701

Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.

Kata kunci: pala, Myristica fragrans, fuli, Pulau Pinang, Batocera hercules, Stigmina myristicae, Phytophthora, Araecerus fasciculatus, serangga simpanan, pengeringan, aflatoksin, miristisin, maselignan, ketoksikan