Masalah utama pekebun cengkih ialah hasil yang tidak menentu. Pokok yang berbunga lebat pada satu tahun boleh hampir tidak berbunga pada tahun berikutnya. Kitaran ini boleh berlaku setiap dua hingga empat tahun dan menjejaskan pendapatan. Kajian dari Indonesia dan Madagascar memberi gambaran tentang punca dan cara mengurangkannya.
Masalah Pembungaan Tidak Menentu
Hasil cengkih menunjukkan kitaran berbunga setiap dua, tiga atau empat tahun, menyebabkan corak pengeluaran tidak teratur [1].
Kitaran ini biasanya berlaku setiap 2 hingga 4 tahun dan dipengaruhi oleh fotosintat, nutrien dan hormon tumbuhan yang mengawal pembungaan [2].
Di Madagascar, pengeluar kedua terbesar dunia, pembungaan tidak teratur menjejaskan pendapatan sekitar 60,000 pekebun kecil [3].
Peranan Pucuk Baharu
Bunga cengkih terbentuk di hujung dahan. Gen TFL1 hanya ditemui dalam tisu fasa vegetatif, menunjukkan peranannya dalam mengawal peralihan dari pertumbuhan daun ke pembungaan [4].
Pembajaan Makro dan Mikro
Satu kajian ke atas pokok cengkih berumur 30 tahun menguji baja NPKMg serta boron dan zink [5]:
| Rawatan | Kesan |
|---|---|
| NPKMg pada musim hasil besar | Hasil bunga segar 135.53% lebih tinggi berbanding kawalan |
| NPKMg + 60 g boron + 60 g zink pada musim hasil kecil | Hasil bunga segar 303% hingga 517% lebih tinggi |
| Baja selepas musim hasil besar | Memperbaiki kanopi dan dahan serta meningkatkan pucuk |
Dos NPKMg untuk pokok berumur 34 tahun dalam kajian itu ialah 8.4 kg sepokok setahun [5].
Paklobutrazol
Satu kajian di Sumedang, Jawa Barat ke atas pokok sekitar 30 tahun mendapati paklobutrazol 5,000 ppm yang diberikan 16 minggu selepas tuaian menghasilkan lebih banyak pucuk baharu dan hasil lebih tinggi berbanding kawalan dalam tiga tahun berturut-turut [2].
Amaran: gunakan hanya produk yang berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan dapatkan nasihat Jabatan Pertanian sebelum menggunakan pengawal tumbesaran.
Hormon untuk Gugur Bunga
Satu percubaan menggunakan ACC dan etefon untuk menggugurkan kuntum bunga bagi memudahkan tuaian tidak berjaya [1]. Kos tuaian dilaporkan melebihi 40% daripada jumlah kos pengeluaran [1].
Pemangkasan dan Tuaian Daun
Di Madagascar, pemangkasan dahan dan daun untuk penyulingan minyak merupakan amalan biasa, dan kesannya terhadap pertumbuhan dan pembungaan sedang dikaji [3].
Panduan Praktikal
1. Baja selepas musim hasil besar untuk memulihkan kanopi [5].
2. Tambah boron dan zink pada musim hasil kecil, mengikut analisis tanah [5].
3. Rekod hasil setiap tahun untuk mengenal pasti kitaran.
4. Elakkan pemangkasan berlebihan sebelum musim berbunga.
5. Gunakan pengawal tumbesaran berdaftar sahaja dan ikut nasihat pakar [2].
Soalan Lazim
Kenapa hasil cengkih naik turun?
Ia dikaitkan dengan fotosintat, nutrien dan hormon tumbuhan [2].
Bolehkah baja mengurangkan masalah ini?
Satu kajian mendapati baja makro dan mikro meningkatkan hasil musim kecil dengan ketara [5].
Adakah paklobutrazol berkesan?
Satu kajian di Jawa Barat menunjukkan hasil lebih tinggi selama tiga tahun [2].
Kesimpulan
Hasil cengkih yang turun naik boleh dikurangkan melalui pembajaan seimbang, termasuk mikronutrien, dan pengurusan pokok yang baik. Pokok tua masih boleh meningkatkan produktiviti jika diurus dengan betul.
Rujukan
[1] M. Baietto (2014). Bud Fall Induction in Clove (Syzygium Aromaticum).
[2] D. Rusmin et al. (2022). Flowering induction of clove to reduce its yield fluctuation by using a plant growth regulator. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/974/1/012019.
[3] Joyce Razakaratrimo et al. (2017). A research program for the sustainable production of clove tree products in Madagascar.
[4] Ireng Darwati et al. (2025). Isolation and expression of terminal flower1 (TFL1) gene in clove (Syzygium aromaticum L.). BMC Research Notes. DOI: 10.1186/s13104-025-07581-w.
[5] A. Ruhnayat et al. (2022). Management of macro and micro nutrients to suppress flower yield fluctuations in productive clove. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/974/1/012063.
