Warna kuning keemasan jagung bukan sekadar menarik di mata. Ia datang daripada karotenoid, termasuk lutein dan zeaxantin, dua pigmen yang terkumpul di bahagian mata yang paling penting untuk penglihatan tajam. Artikel ini menerangkan hubungan antara jagung, lutein dan kesihatan mata berdasarkan kajian.
Apa Itu Lutein dan Zeaxantin?
Lutein dan zeaxantin tergolong dalam keluarga karotenoid xantofil, iaitu pigmen yang dihasilkan oleh tumbuhan. Ia merupakan satu-satunya karotenoid diet yang terkumpul di retina, khususnya makula, dan dipanggil pigmen makula [1].
Pigmen makula melindungi retina melalui pertahanan antioksidan dan menapis cahaya biru [2]. Manusia tidak dapat menghasilkan lutein dan zeaxantin, jadi ia mesti diperoleh daripada diet atau suplemen [2].
Jagung sebagai Sumber Lutein
Kajian klasik yang menganalisis 33 buah-buahan dan sayur-sayuran mendapati [3]:
Kuning telur dan jagung mengandungi peratusan mol lutein dan zeaxantin tertinggi, iaitu lebih 85% daripada jumlah karotenoid.
Jagung ialah sayur dengan kuantiti lutein tertinggi (60% daripada jumlah karotenoid).
Kebanyakan sayur berdaun hijau gelap mempunyai 15% hingga 47% lutein tetapi kandungan zeaxantin yang sangat rendah (0% hingga 3%).
Ulasan lain menyenaraikan jagung antara sumber utama lutein dan zeaxantin bersama kangkung kale, bayam, brokoli, kacang pis dan kuning telur [1]. Produk jagung kuning turut disebut mengandungi lutein dalam jumlah sederhana [2].
Berapa Banyak yang Diperlukan?
Pengambilan lutein harian yang disyorkan ialah kira-kira 10.0 mg dan zeaxantin 2 mg. Namun, purata pengambilan lutein orang dewasa hanya 1 hingga 2 mg sehari [1].
Adakah jumlah dari makanan mencukupi?
Ulasan sistematik 46 kajian (3,189 peserta) mendapati [4]:
| Dos lutein/zeaxantin sehari | Perubahan ketumpatan pigmen makula |
|---|---|
| Kurang 5 mg (kebanyakannya diet) | Tiada perubahan ketara |
| 5 hingga kurang 20 mg | Meningkat 0.04 unit |
| 20 mg dan lebih | Meningkat 0.11 unit |
Ini menunjukkan kesan pengambilan lutein daripada makanan sahaja, pada dos rendah, masih kurang jelas [4].
Jagung, Ayam dan Telur
Jagung juga memberi manfaat secara tidak langsung melalui telur. Kajian mendapati hibrid jagung komersial boleh menjadi satu-satunya sumber karotenoid dalam makanan ayam penelur dan memberikan warna kuning telur yang mencukupi [5].
Kuning telur pula merupakan sumber lutein dan zeaxantin yang sangat mudah diserap [6]:
Tambahan kuning telur meningkatkan lutein plasma sebanyak 28% hingga 50% dan zeaxantin sebanyak 114% hingga 142%.
Namun, kuning telur juga meningkatkan kolesterol LDL sebanyak 8% hingga 11%.
Meta-analisis lima ujian (296 peserta) mendapati pengambilan telur meningkatkan ketumpatan pigmen makula dan lutein serum dengan ketara [7].
Bukti untuk Degenerasi Makula
Lutein dan zeaxantin telah dikaji untuk degenerasi makula berkaitan usia (AMD), punca utama kehilangan penglihatan dalam kalangan warga emas.
Ujian rawak dua-buta terkawal plasebo pada 108 pesakit AMD awal mendapati suplemen 20 mg lutein sehari selama 48 minggu meningkatkan pigmen makula dengan ketara, dan terdapat kecenderungan peningkatan ketajaman penglihatan [8].
Penting: Kajian ini menggunakan suplemen dos tinggi, jauh melebihi jumlah yang boleh diperoleh daripada jagung dalam diet biasa.
Jadual Ringkasan Bukti
| Soalan | Jawapan kajian |
|---|---|
| Adakah jagung sumber lutein? | Ya, peratusan lutein tertinggi antara sayur [3] |
| Adakah makan jagung meningkatkan pigmen makula? | Belum dibuktikan secara langsung |
| Adakah lutein dos rendah berkesan? | Kesan kurang jelas [4] |
| Adakah suplemen dos tinggi berkesan? | Ya, untuk pigmen makula [8][4] |
Panduan Praktikal
1. Masukkan jagung kuning dalam diet sebagai salah satu sumber lutein [3].
2. Gabungkan dengan sayur berdaun hijau seperti bayam dan sawi [1].
3. Makan dengan sedikit lemak seperti minyak dalam masakan, kerana karotenoid larut lemak.
4. Untuk masalah mata, jumpa pakar mata dan jangan bergantung pada makanan sahaja.
5. Pesakit kolesterol tinggi perlu mengambil kira kesan kuning telur terhadap LDL [6].
Lutein dan Fungsi Otak
Selain mata, lutein dan zeaxantin turut dikaji untuk fungsi kognitif. Ulasan lapan ujian klinikal mendapati pigmen makula dalam darah atau makula berkorelasi positif dengan prestasi kognitif, dan suplemen lutein dan zeaxantin dikaitkan dengan fungsi kognitif yang lebih baik pada orang dewasa [9].
Ujian rawak dua-buta pada 60 kanak-kanak berumur 5 hingga 12 tahun mendapati gula-gula lembut mengandungi 10 mg lutein dan 2 mg zeaxantin selama 180 hari meningkatkan pigmen makula, mengurangkan ketegangan mata dan memperbaiki beberapa aspek prestasi kognitif berbanding plasebo [10]. Sekali lagi, dos ini datang daripada suplemen, bukan daripada jagung.
Telur Diperkaya Lutein
Ujian rawak terhadap 100 sukarelawan mendapati telur diperkaya lutein meningkatkan lutein serum sebanyak 76%, setanding dengan suplemen 5 mg sehari, tetapi tiada perubahan ketumpatan pigmen makula diperhatikan dalam 90 hari [11].
Kesimpulan
Jagung ialah sayur dengan peratusan lutein tertinggi antara buah dan sayur yang dikaji, dan lutein ialah pigmen penting untuk melindungi makula mata. Namun, kajian menunjukkan pengambilan lutein dos rendah daripada diet mungkin tidak cukup untuk meningkatkan pigmen makula dengan ketara. Jagung boleh menjadi sebahagian diet mesra mata, bersama sayur hijau dan telur.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sebarang masalah penglihatan perlu diperiksa oleh doktor atau pakar mata.
Rujukan
[1] M. Mrowicka et al. (2022). Lutein and Zeaxanthin and Their Roles in Age-Related Macular Degeneration—Neurodegenerative Disease. Nutrients. DOI: 10.3390/nu14040827.
[2] Xiang Li et al. (2022). Potential roles of dietary zeaxanthin and lutein in macular health and function. Nutrition reviews. DOI: 10.1093/nutrit/nuac076.
[3] O. Sommerburg et al. (1998). Fruits and vegetables that are sources for lutein and zeaxanthin: the macular pigment in human eyes. British Journal of Ophthalmology. DOI: 10.1136/bjo.82.8.907.
[4] L. Wilson et al. (2021). The Effect of Lutein/Zeaxanthin Intake on Human Macular Pigment Optical Density: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in Nutrition. DOI: 10.1093/advances/nmab071.
[5] K. Kljak et al. (2021). Commercial Corn Hybrids as a Single Source of Dietary Carotenoids: Effect on Egg Yolk Carotenoid Profile and Pigmentation. Sustainability. DOI: 10.3390/su132112287.
[6] Garry J. Handelman et al. (1999). Lutein and zeaxanthin concentrations in plasma after dietary supplementation with egg yolk. The American journal of clinical nutrition. DOI: 10.1093/ajcn.70.2.247.
[7] Masoumeh Khalighi Sikaroudi et al. (2021). A positive effect of egg consumption on macular pigment and healthy vision: a systematic review and meta-analysis of clinical trials. Journal of the science of food and agriculture. DOI: 10.1002/jsfa.11109.
[8] Le Ma et al. (2012). Effect of lutein and zeaxanthin on macular pigment and visual function in patients with early age-related macular degeneration. Ophthalmology. DOI: 10.1016/j.ophtha.2012.06.014.
[9] Hongwei Wang et al. (2022). Can Diet Supplements of Macular Pigment of Lutein, Zeaxanthin, and Meso-zeaxanthin Affect Cognition?. Journal of Alzheimer’s Disease. DOI: 10.3233/jad-215736.
[10] Rajesh Parekh et al. (2024). Lutein and Zeaxanthin Supplementation Improves Dynamic Visual and Cognitive Performance in Children: A Randomized, Double-Blind, Parallel, Placebo-Controlled Study. Advances in Therapy. DOI: 10.1007/s12325-024-02785-1.
[11] Elton R. Kelly et al. (2014). The Effect of Modified Eggs and an Egg-Yolk Based Beverage on Serum Lutein and Zeaxanthin Concentrations and Macular Pigment Optical Density: Results from a Randomized Trial. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0092659.
