Keratan batang ialah cara paling biasa untuk membiak bunga raya. Kajian menunjukkan rawatan hormon pengakaran IBA (asid indol-3-butirik) boleh meningkatkan kadar pengakaran sehingga 90% atau lebih, berbanding sekitar 37% tanpa hormon. Pemilihan jenis keratan, media dan suhu juga mempengaruhi kejayaan. Kultivar berbeza mempunyai keupayaan mengakar yang berbeza, jadi kepekatan hormon perlu disesuaikan.
Kenapa Guna Keratan?
Bunga raya moden ialah kacukan kompleks yang terhasil daripada beberapa spesies Hibiscus [10]. Oleh itu, ciri kultivar biasanya dikekalkan melalui pembiakan vegetatif seperti keratan, bukan biji.
Kesan Hormon IBA
| Kajian | Kepekatan terbaik | Kadar pengakaran |
|---|---|---|
| India, 2025 | IBA 2000 mg/L | 90% [1] |
| Iraq, 2019 | IBA 4500 mg/L | 90%, berbanding 36.67% tanpa hormon [2] |
| India, 2026 (AccHR1) | IBA 4000 ppm dalam kebuk kabus | Pertumbuhan dan pengakaran terbaik [3] |
| Iran, 2011 (‘Yellow Double Hybrid’) | IBA 4000 mg/L | Terbaik bagi kultivar sukar mengakar [4] |
Varieti ‘Yellow Double Hybrid’ dikenali sebagai sukar mengakar, dan kepekatan IBA yang lebih tinggi meningkatkan peratus pengakaran serta mempercepatkan pembentukan kalus dan akar [4].
Kultivar Berbeza, Keperluan Berbeza
Satu kajian di Amerika Syarikat mendapati [5]:
‘Pink Versicolor’ mengakar dengan cepat, manakala ‘Silver Anniversary’ perlahan dengan akar yang sedikit.
Kepekatan IBA yang diperlukan untuk 100% pengakaran ‘Pink Versicolor’ menurun apabila suhu media meningkat: 8000 ppm pada 18°C, 6000 ppm pada 26°C dan 2500 ppm pada 34°C.
Manfaat daripada kepekatan IBA yang lebih tinggi jauh melebihi manfaat daripada suhu media yang lebih tinggi.
Ini bermakna di iklim panas Malaysia, kepekatan IBA yang lebih rendah mungkin sudah mencukupi bagi kultivar yang mudah mengakar.
Jenis Keratan
Satu kajian kultivar ‘Snow Queen’ di Brazil membandingkan keratan pucuk, tengah dan pangkal, dan mendapati keratan pangkal paling berkesan [6].
Media Pengakaran
Campuran pasir dan baja tahi ayam 3% memberikan pertumbuhan akar dan pucuk terbaik dalam satu kajian [2].
Satu kajian di Bangladesh mendapati vermikompos memberikan bilangan akar tertinggi dan kadar hidup 100% [7].
Bahan Semula Jadi sebagai Alternatif
Satu kajian mendapati asid humik daripada vermikompos juga mempercepatkan pengakaran keratan bunga raya, sama seperti IBA [8].
Keadaan Pokok Induk
Keratan daripada pokok induk yang ditanam di bawah cahaya dikurangkan (65% cahaya semula jadi) mempunyai peratus dan kualiti pengakaran tertinggi selepas 48 hari [9].
Panduan Praktikal
1. Pilih pokok induk yang sihat dan sebaik-baiknya tidak terdedah kepada cahaya matahari penuh [9].
2. Ambil keratan dari bahagian pangkal dengan 6 hingga 8 mata tunas [4][6].
3. Celup pangkal keratan dalam IBA pada kepekatan yang sesuai dengan kultivar [1][5].
4. Gunakan media yang poros dan berkhasiat seperti campuran pasir dan vermikompos [2][7].
5. Kekalkan kelembapan tinggi atau gunakan kebuk kabus jika ada [3].
6. Uji beberapa kepekatan bagi kultivar baharu yang sukar mengakar [5].
Soalan Lazim
Bolehkah keratan bunga raya mengakar tanpa hormon?
Boleh, tetapi kadarnya lebih rendah. Satu kajian mendapati hanya 36.67% tanpa hormon berbanding 90% dengan IBA [2].
Berapa kepekatan IBA yang sesuai?
Kajian melaporkan antara 2000 hingga 4500 mg/L, bergantung kepada kultivar dan suhu [1][2][5].
Kenapa kultivar saya sukar mengakar?
Sesetengah kultivar, terutama yang berbunga besar dan berkelopak berlapis, memang lebih sukar mengakar [4][5].
Kesimpulan
Pembiakan bunga raya melalui keratan boleh berjaya dengan kadar tinggi jika menggunakan hormon IBA, keratan dari bahagian pangkal dan media yang sesuai. Setiap kultivar mempunyai keperluan berbeza, jadi uji beberapa rawatan pada kultivar baharu sebelum pembiakan secara besar-besaran.
Rujukan
[1] R. A. Kaushik et al. (2025). Effect of NAA and IBA on rooting parameters of stem cutting of Hibiscus (Hibiscus rosa-sinensis L.). International Journal of Advanced Biochemistry Research. DOI: 10.33545/26174693.2025.v9.i9sq.5703.
[2] H. al-Ali et al. (2019). Effect of the growth regulator IBA and agricultural media in propagate of Hibiscus rosa-sinensis L. by stem cuttings. Anbar Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.32649/aagrs.2022.170548.
[3] M. Visalakshi et al. (2026). Optimisation of Propagation Structures and Indole-3-Butyric Acid Concentrations for Large-Scale Clonal Multiplication of Hibiscus rosa-sinensis Culture AccHR1. International Journal of Plant & Soil Science. DOI: 10.9734/ijpss/2026/v38i76155.
[4] Shadparvar et al. (2011). Effect of IBA and Soil mixture on rooting of (Hibiscus rosa-sinensis). European Journal of Experimental Biology.
[5] W. J. Carpenter et al. (1992). Auxin Application Duration and Concentration Govern Rooting of Hibiscus Stem Cuttings. Journal of the American Society for Horticultural Science. DOI: 10.21273/jashs.117.1.68.
[6] Rafaela Souza et al. (2015). Propagação vegetativa de hibisco com diferentes tipos de estacas e concentrações de ácido indolbutírico. DOI: 10.14295/cs.v6i3.679.
[7] A. J. Uddin et al. (2024). Influence of different growing media compositions on Hibiscus propagation through cutting technique. International Journal of Multidisciplinary Perspectives. DOI: 10.18801/ijmp.050124.19.
[8] Lílian Estrela Borges Baldotto et al. (2012). Adventitious rooting in cuttings of croton and hibiscus in response to indolbutyric acid and humic acid. DOI: 10.1590/s0034-737×2012000400007.
[9] C. R. Johnson et al. (1977). Rooting of Hibiscus rosa-sinensis L. Cuttings as Influenced by Light Intensity and Ethephon. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci.12.1.39.
[10] T. Janakiram et al. (2017). Breeding in Hibiscus: A review. The Indian Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.56093/ijas.v87i2.67540.
