Bunga raya digunakan dalam perubatan tradisional untuk mengawal diabetes. Banyak kajian ke atas tikus diabetik menunjukkan ekstrak bunga, daun dan akar bunga raya boleh menurunkan gula darah, kolesterol dan trigliserida, dengan kesan yang kadang-kadang setanding ubat seperti glibenclamide atau metformin. Namun, semua bukti ini datang daripada kajian haiwan, dan belum ada ujian klinikal ke atas manusia.
Artikel ini untuk maklumat umum dan bukan pengganti nasihat doktor.
Kajian Ekstrak Bunga
Kajian 2003
Satu kajian yang banyak dirujuk memberikan ekstrak etanol bunga raya kepada tikus diabetik selama 21 hari [1]:
Gula darah menurun sebanyak 41% hingga 46%.
Kolesterol total menurun 22% dan trigliserida 30%.
HDL (kolesterol baik) meningkat 12%.
Kesan menurunkan gula setanding glibenclamide, tetapi tidak melalui peningkatan rembesan insulin.
Ekstrak air bunga
Satu kajian mendapati ekstrak air bunga raya pada dos 500 mg/kg menurunkan gula darah tikus diabetik daripada 241 kepada 90.8 mg/dL selepas 21 hari. Paras insulin tidak berubah, tetapi hemoglobin terglikat (HbA1c) dan lipid serum menurun [2].
Kelopak kaya polifenol
Satu fraksi kelopak bunga raya pada dos 25 mg/kg menurunkan gula darah tikus daripada sekitar 399 kepada 157 mg/dL dan HbA1c daripada 12.9 kepada 6.1, dengan kesan keseluruhan setanding metformin [3].
Kajian Ekstrak Daun
Satu kajian mendapati ekstrak etanol daun bunga raya [4]:
Meningkatkan rembesan insulin daripada sel beta pankreas.
Menghalang penyerapan glukosa di usus dan menurunkan aktiviti enzim pencernaan karbohidrat.
Menurunkan gula darah, kolesterol dan trigliserida tikus diabetik jenis 2 selepas 28 hari, tanpa menambah berat badan.
Kajian Ekstrak Akar
Ekstrak akar bunga raya pada 500 mg/kg selama 15 hari menurunkan gula darah dan lipid plasma tikus diabetik, serta menunjukkan aktiviti antioksidan [5].
Mekanisme yang Dicadangkan
Kajian menunjukkan beberapa mekanisme yang mungkin berbeza mengikut bahagian tumbuhan:
| Bahagian | Mekanisme |
|---|---|
| Bunga | Menurunkan gula tanpa meningkatkan insulin [1][2] |
| Daun | Meningkatkan insulin dan menghalang penyerapan karbohidrat [4] |
| Kelopak | Mempengaruhi laluan isyarat homeostasis glukosa [3] |
Peringatan Penting
Kehamilan
Satu kajian ke atas tikus hamil mendapati ekstrak bunga raya memberi manfaat kepada tikus hamil yang diabetik. Namun, pada tikus hamil yang sihat, ekstrak ini menurunkan HDL, meningkatkan indeks risiko jantung dan meningkatkan kadar kehilangan embrio. Penyelidik menyimpulkan bahawa pengambilan bunga raya secara sembarangan mungkin berbahaya kepada individu sihat dan perlu dielakkan sepenuhnya semasa hamil [6].
Interaksi dengan ubat
Kerana bunga raya boleh menurunkan gula darah dalam kajian haiwan, penggunaannya bersama ubat diabetes mungkin menyebabkan gula darah terlalu rendah. Rujuk doktor sebelum menggunakannya.
Soalan Lazim
Bolehkah teh bunga raya menggantikan ubat diabetes?
Tidak. Semua bukti setakat ini daripada kajian haiwan [1][4], dan ujian klinikal ke atas manusia belum dilakukan.
Bahagian mana yang paling berkesan?
Bunga, daun dan akar semuanya menunjukkan kesan dalam kajian haiwan [1][4][5].
Adakah selamat semasa hamil?
Satu kajian haiwan mengesyorkan supaya ia dielakkan sepenuhnya semasa hamil [6].
Kesimpulan
Kajian haiwan secara konsisten menunjukkan bunga raya berpotensi menurunkan gula darah dan lemak darah. Namun, potensi ini belum disahkan pada manusia. Pesakit diabetes tidak patut menghentikan ubat dan perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil bunga raya sebagai suplemen, manakala wanita hamil perlu mengelakkannya.
Rujukan
[1] A. Sachdewa et al. (2003). Effect of Hibiscus rosa sinensis Linn. ethanol flower extract on blood glucose and lipid profile in streptozotocin induced diabetes in rats. Journal of Ethnopharmacology. DOI: 10.1016/s0378-8741(03)00230-7.
[2] A. Bhaskar et al. (2012). Hypoglycemic and hypolipidemic activity of Hibiscus rosa sinensis Linn on streptozotocin-induced diabetic rats. International Journal of Diabetes in Developing Countries. DOI: 10.1007/s13410-012-0096-9.
[3] Sneha S. Pillai et al. (2016). Hibiscus rosa sinensis Linn. Petals Modulates Glycogen Metabolism and Glucose Homeostasis Signalling Pathway in Streptozotocin-Induced Experimental Diabetes. Plant Foods for Human Nutrition. DOI: 10.1007/s11130-015-0521-6.
[4] P. Ansari et al. (2020). Anti-hyperglycaemic activity of H. rosa-sinensis leaves is partly mediated by inhibition of carbohydrate digestion and absorption, and enhancement of insulin secretion. Journal of Ethnopharmacology. DOI: 10.1016/j.jep.2020.112647.
[5] Vishnu Kumar et al. (2012). Antidyslipidemic and Antioxidant Activities of Hibiscus rosa sinensis Root Extract in Alloxan Induced Diabetic Rats. Indian Journal of Clinical Biochemistry. DOI: 10.1007/s12291-012-0223-x.
[6] Luana Alves Freitas Afiune et al. (2017). Beneficial effects of Hibiscus rosa-sinensis L. flower aqueous extract in pregnant rats with diabetes. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0179785.
