Biji kelor mempunyai kegunaan yang unik dalam rawatan air. Satu kajian oleh Jimma University menyatakan kos tinggi air yang dirawat dengan bahan kimia memaksa kebanyakan penduduk luar bandar bergantung pada sumber air yang mudah didapati, yang biasanya berkualiti rendah dan mendedahkan mereka kepada jangkitan bawaan air [1].
Artikel ini meneliti kajian makmal tentang keberkesanan biji kelor sebagai agen penggumpal semula jadi, termasuk satu kajian Curtin University Sarawak.
Bagaimana Ia Digunakan
Satu kajian oleh Universidade Estadual de Maringá dan University of Algarve menyatakan biji Moringa oleifera mengandungi sebatian penggumpal biologi aktif yang boleh digunakan untuk menjernihkan air, sekali gus mengurangkan penggunaan penggumpal kimia [2]. Satu kajian oleh University of Sulaimani dan rakan kongsi menyatakan biji kelor boleh didapati secara tempatan dalam jumlah besar dan ekonomik [3].
Kajian Curtin University Sarawak
Satu kajian oleh Curtin University Sarawak, Curtin University dan King Saud University menguji biji kelor sebagai penggumpal semula jadi [4]. Dapatannya [4]:
-
Air yang sangat beralkali mengurangkan keberkesanan penggumpal tumbuhan.
-
Kadar penyingkiran kekeruhan optimum dicapai pada pH 4.
-
Masa sentuhan optimum ialah 60 saat untuk penggumpalan dan 3,000 saat untuk pengelompokan.
-
Kelajuan adukan optimum ialah 300 RPM untuk penggumpalan dan 30 RPM untuk pengelompokan.
-
Dos optimum ialah 10 g biji kelor.
Pengkaji menyatakan penggumpal tumbuhan ini menunjukkan keupayaan menyingkirkan kekeruhan dan boleh digunakan menggantikan penggumpal kimia [4].
Kecekapan Menyingkirkan Kekeruhan
| Kajian | Dapatan |
|---|---|
| Jimma University (air sisa) | Kekeruhan turun 98–99.5% [1] |
| Iraqi University dan rakan kongsi | Kekeruhan turun kira-kira 97% pada 100 mg/L [5] |
| South Eastern Kenya University | Purata 64%, maksimum 95% [6] |
| University of Sulaimani | Sehingga 89% bagi air 300 NTU [3] |
Air kurang keruh. Kajian University of Sulaimani mendapati keberkesanan menurun bagi air yang kurang keruh [3]. Air yang dirawat dengan ekstrak mentah menunjukkan sedikit perubahan dalam kekonduksian elektrik dan kemasinan, tetapi kekerasan dan kealkalian air menurun dengan signifikan [3]. Ekstrak yang dinyahminyak lebih cekap berbanding ekstrak mentah bagi sampel kekeruhan rendah, mencapai sehingga 76% penyingkiran [3]. Kajian Universidade Estadual de Maringá juga mendapati penyingkiran kira-kira 60% bagi air kekeruhan rendah menggunakan pengekstrakan garam, berbanding sehingga 85% bagi air kekeruhan tinggi [2].
Penyingkiran Bakteria
Satu kajian oleh University of Wolverhampton dan University of Sahiwal menguji saiz zarah biji kelor yang dikisar [7]. Dapatannya [7]:
-
Zarah bersaiz 0.25 hingga 0.8 mm menunjukkan ciri penggumpalan terbaik.
-
Dos 200 hingga 300 mg/L mengurangkan kekeruhan kepada 5 NTU.
-
Kira-kira 100% E. coli disingkirkan selepas 3 jam pemendapan.
-
Air yang dirawat memenuhi kriteria WHO.
Satu kajian awal menggunakan dos 4 hingga 12 g/L serbuk biji kelor berbanding aluminium sulfat (alum) [8]. Kajian ini menyatakan ia dijalankan untuk mengesahkan keberkesanan serbuk biji kelor matang yang lazim terdapat di kebanyakan komuniti luar bandar Afrika [8]. Rawatan kelor 12 g/L serta alum 10 dan 12 g/L memberikan nilai yang diterima mengikut garis panduan WHO, dan rawatan kelor memberikan kiraan koliform yang lebih rendah [8].
Gabungan dengan Penapisan
Satu kajian oleh Dambi Dollo University dan Jimma University menggabungkan pes ekstrak biji kelor dengan penapisan batu skoria [9]. Pada kepekatan awal yang tinggi, kecekapan penyingkiran ialah 98% bagi kekeruhan, 84% fosfat, 85% besi dan 60% fluorida [9].
Kelemahan yang Dilaporkan
Kajian menunjukkan biji kelor tidak sempurna:
-
Dos berlebihan. Kajian South Eastern Kenya University mendapati meningkatkan kepekatan melebihi 0.50 g/L meningkatkan kekeruhan, kekonduksian elektrik, kemasinan dan jumlah pepejal terlarut [6]. Enap cemar yang terbentuk bersamaan 10% isipadu air yang dirawat [6].
-
Kekonduksian. Kajian Iraqi University mendapati kekonduksian elektrik meningkat daripada 591 kepada 620 ?S/cm, dan jumlah pepejal terlarut juga meningkat apabila dos kelor dinaikkan kepada 300 mg/L [5].
-
Bahan organik. Kajian Universidade Estadual Paulista mendapati semua bentuk penggumpal biji kelor meningkatkan bahan organik sisa dalam air, tidak seperti alum [10]. Pengekstrakan garam pada dos tinggi meningkatkan ketoksikan sel mamalia [10].
-
Biji dinyahminyak lebih baik. Kajian yang sama mendapati biji yang dinyahminyak mengurangkan ketoksikan air berbanding biji penuh, tanpa menjejaskan keupayaan penyingkiran kekeruhan [10].
-
Alum masih lebih berkesan. Pengekstrakan garam menyingkirkan 90% kekeruhan, manakala alum menyingkirkan 98% [10].
-
Bahan organik terlarut. Kajian Universidade Estadual de Maringá juga mendapati bahan organik terlarut meningkat tanpa mengira jenis pengekstrakan [2].
Bagi Penanam Kelor
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman kelor untuk hasil biji.
Kesimpulan
Kajian makmal, termasuk dari Curtin University Sarawak, mendapati biji kelor berkesan menyingkirkan kekeruhan sehingga 95–99% dan boleh mengurangkan bakteria E. coli. Namun, keberkesanannya menurun bagi air kurang keruh, dos berlebihan memburukkan kualiti air, dan bahan organik sisa meningkat. Biji yang dinyahminyak mengurangkan ketoksikan air.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian makmal dan bukan panduan rawatan air minuman. Air minuman perlu memenuhi piawaian kualiti air yang ditetapkan oleh pihak berkuasa.
Rujukan
[1] Wendesen Mekonin Desta and M. Bote (2021). Wastewater treatment using a natural coagulant (Moringa oleifera seeds): optimization through response surface methodology. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2021.e08451. https://consensus.app/papers/details/ceb50ac7cd94598e97c82f686378fbde/
[2] F. Camacho, V. Sousa et al. (2017). The use of Moringa oleifera as a natural coagulant in surface water treatment. Chemical Engineering Journal. DOI: 10.1016/j.cej.2016.12.031. https://consensus.app/papers/details/68e12b5e81f8523d86ad64ae8b4a61eb/
[3] F. Rasheed, Karwan Alkaradaghi, and Nadhir Al-ansari (2023). The Potential of Moringa oleifera Seed in Water Coagulation-Flocculation Technique to Reduce Water Turbidity. Water, Air, & Soil Pollution. DOI: 10.1007/s11270-023-06238-3. https://consensus.app/papers/details/5d5fc9eaea8e55af80ac3404b4852cd8/
[4] Meng-Hong Ng and M. Elshikh (2021). Utilization of Moringa oleifera as Natural Coagulant for Water Purification. Industrial and Domestic Waste Management. DOI: 10.53623/idwm.v1i1.41. https://consensus.app/papers/details/d222dc1529ca59cdb82f1ce0214b990d/
[5] Ahmad Benwan Hassan, M. Hasan et al. (2025). Natural Coagulant Efficiency of Moringa Oleifera Seeds in Raw Water Treatment. Journal of Engineering Sciences. DOI: 10.21272/jes.2025.12(2).h1. https://consensus.app/papers/details/d6c32345731d5095985ab19989e689ce/
[6] U. K. Johnson, N. Imelda et al. (2022). The effectiveness of Moringa Oleifera seed coagulant in reducing the turbidity and modifying the physico-chemical characteristics of water. African Journal of Environmental Science and Technology. DOI: 10.5897/ajest2022.3093. https://consensus.app/papers/details/5e72c30218415a6682414f61a42ba2b3/
[7] Ahsan Shah, Georgina Manning et al. (2024). Particle size effect of Moringa oleifera Lam. seeds on the turbidity removal and antibacterial activity for drinking water treatment. Environmental Chemistry and Ecotoxicology. DOI: 10.1016/j.enceco.2024.07.008. https://consensus.app/papers/details/fa1a2671a64c5a9bbec32b77acd43d8c/
[8] F. Amagloh and Amos Benang (2009). Effectiveness of Moringa oleifera seed as coagulant for water purification. African Journal of Agricultural Research. DOI: 10.5897/ajar.9000240. https://consensus.app/papers/details/b33576251a925232b16eaeee36ab6cbe/
[9] Barecha Dandesa, D. A. Akuma, and Esayas Alemayehu (2023). Water purification improvement using moringa oleifera seed extract pastes for coagulation follow scoria filtration. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2023.e17420. https://consensus.app/papers/details/78675e01bdbf57f7bd8a273120082a3c/
[10] G. Chales, Beatriz Siqueira Tihameri et al. (2022). Impact of Moringa oleifera Seed-Derived Coagulants Processing Steps on Physicochemical, Residual Organic, and Cytotoxicity Properties of Treated Water. Water. DOI: 10.3390/w14132058. https://consensus.app/papers/details/497ca151581a53ea8bd8a7e09a607d7f/
Kata Kunci
kelor, biji kelor, penjernih air, rawatan air, koagulan semula jadi
