Pengenalan
Ganoderma lucidum (Curtis) P. Karst., dikenali sebagai “Lingzhi” di China atau “Reishi” di Jepun, ialah cendawan perubatan terkenal dalam perubatan tradisional Cina yang digunakan untuk pencegahan dan rawatan bronkitis, alahan, hepatitis, gangguan imunologi dan kanser. Lingzhi jarang dikutip dari alam semula jadi, maka kebanyakan bekalan datang daripada penanaman pada kayu balak dan habuk kayu dalam beg atau botol plastik bagi memenuhi permintaan pasaran antarabangsa.
Artikel ini meringkaskan ulasan bertajuk *“Health benefits of Ganoderma lucidum as a medicinal mushroom” (Bulam et al., 2019) dari Turki. Objektifnya ialah membincangkan pengetahuan terkini tentang komposisi fitokimia dan farmakologi, kesan terapeutik dan sampingan, ujian klinikal serta produk komersial lingzhi. Dapatan dilengkapi oleh paten penanaman separa liar dari China (Luo et al., 2019) dan ulasan dari India* (Bhaskar, 2025).
Sorotan Kajian Lepas
Bulam et al. (2019) membina ulasan mereka atas literatur cendawan perubatan yang luas. Lindequist et al. (2005), dalam ulasan yang dipetik lebih 1,000 kali, menghuraikan sebatian aktif farmakologi daripada cendawan dengan aktiviti antimikrob, antivirus, antitumor, antialahan, imunomodulasi, anti-radang, antiaterogenik, hipoglisemik, hepatoprotektif dan pusat. Ulasan ini meletakkan lingzhi dalam konteks lebih luas cendawan sebagai sumber ubat.
Zhang et al. (2007) mengulas polisakarida antitumor daripada cendawan, termasuk proses pengasingan, ciri struktur dan aktiviti antitumornya, sambil menyatakan bahawa peranan polisakarida sebagai agen antitumor masih menjadi perdebatan hangat. Valverde et al. (2015) pula menegaskan bahawa cendawan bertindak sebagai antibakteria, penguat sistem imun dan agen penurun kolesterol, serta sumber penting sebatian bioaktif yang terdapat dalam suplemen diet.
Paterson (2006) menyifatkan Ganoderma sebagai “kilang biologi kulat terapeutik”, menekankan aktiviti biologi yang luar biasa daripada pelbagai persediaan Ganoderma. Sanodiya et al. (2009) pula menyatakan bahawa lingzhi kini diiktiraf sebagai rawatan sokongan alternatif bagi leukemia, karsinoma, hepatitis dan diabetes.
Dapatan Utama
Pelbagai kumpulan sebatian. Bulam et al. (2019) melaporkan pelbagai kumpulan sebatian dengan aktiviti farmakologi yang diasingkan daripada miselium dan badan buah, iaitu triterpenoid, polisakarida (?-D-glukan), protein, asid amino, nukleosida, alkaloid, steroid, lakton, lektin, asid lemak dan enzim.
Aktiviti biologi utama. Sebatian aktif, terutamanya triterpenoid dan polisakarida, dilaporkan mempunyai kesan hepatoprotektif, antihipertensi, hipokolesterolemik dan antihistamin, serta aktiviti antioksidan, antitumor, imunomodulasi dan antiangiogenik.
Formulasi dan paten. Beberapa formulasi telah dibangunkan, dipatenkan dan digunakan sebagai nutraseutikal dan farmaseutikal, kebanyakannya daripada ekstrak air atau etanol, dan jarang daripada sebatian aktif tulen.
Produk komersial hasil ujian klinikal. Hasil daripada ujian klinikal, pelbagai produk kini tersedia secara komersial dalam bentuk sirap, suntikan, tablet, tinktur atau serbuk, serta sebagai bahan tambahan dalam coklat gelap dan campuran minuman cendawan perubatan seperti teh hijau, kopi dan koko panas.
Kaedah penanaman. Luo et al. (2019), menurut ringkasan SciSpace, melaporkan penanaman separa liar di bawah naungan hutan meningkatkan hasil sebanyak 7.34% dan memendekkan kitaran pengeluaran 12 hari. Bhaskar (2025) menyatakan lingzhi ditanam melalui substrat pepejal atau medium terendam, dengan badan buah, miselium dan spora sebagai sumber metabolit bioaktif.
| Aspek | Dapatan | Sumber |
|---|---|---|
| Kaedah penanaman | Kayu balak, habuk kayu dalam beg/botol | Bulam et al. (2019) |
| Sebatian aktif utama | Triterpenoid, ?-D-glukan | Bulam et al. (2019) |
| Bentuk produk | Sirap, suntikan, tablet, tinktur, serbuk | Bulam et al. (2019) |
| Produk makanan | Coklat gelap, teh, kopi, koko | Bulam et al. (2019) |
| Penanaman separa liar | Hasil +7.34%; kitaran ?12 hari (ringkasan SciSpace) | Luo et al. (2019) |
Perbincangan
Ulasan ini menunjukkan bahawa lingzhi telah bergerak jauh daripada ubat tradisional kepada pelbagai produk komersial moden. Kehadiran lingzhi dalam kopi dan coklat mencerminkan trend makanan berfungsi, satu segmen pasaran yang juga berkembang di Malaysia, di mana kopi lingzhi telah lama dipasarkan secara meluas (pengetahuan am).
Walau bagaimanapun, perdebatan yang disebut oleh Zhang et al. (2007) tentang peranan sebenar polisakarida sebagai agen antitumor menunjukkan bahawa tidak semua tuntutan kesihatan mempunyai bukti yang kukuh. Kebanyakan formulasi menggunakan ekstrak kasar, bukan sebatian tulen, menyebabkan kandungan bioaktif berbeza antara produk. Ini menekankan keperluan pemiawaian.
Bagi pengusaha Malaysia, peluang terletak pada kedua-dua penanaman dan pemprosesan. Penanaman separa liar di bawah kanopi dusun atau hutan sekunder boleh menghasilkan produk premium, manakala pemprosesan menjadi minuman dan serbuk menambah nilai kepada hasil tuaian.
Paten Luo et al. (2019) mengenai kaedah penanaman lingzhi meniru keadaan liar menunjukkan bahawa terdapat permintaan pasaran yang jelas untuk produk yang dianggap lebih hampir dengan lingzhi semula jadi. Kaedah seperti ini lazimnya menggunakan kayu balak yang ditanam di bawah kanopi hutan atau teduhan semula jadi, dengan campur tangan minimum, dan menghasilkan badan buah yang lebih perlahan tumbuh tetapi dipasarkan pada harga premium (pengetahuan am). Bhaskar (2025) pula merumuskan farmakologi lingzhi dalam konteks perubatan tradisional Cina, mengingatkan bahawa sejarah penggunaan yang panjang menjadi asas kepercayaan pengguna, tetapi bukan pengganti kepada bukti klinikal moden. Valverde et al. (2015) turut menekankan bahawa cendawan boleh menyumbang kepada kesihatan sebagai sebahagian daripada diet, satu pendekatan pemasaran yang lebih selamat berbanding tuntutan merawat penyakit.
Di Malaysia, produk lingzhi yang dipasarkan sebagai makanan, suplemen atau ubat tradisional tertakluk kepada kategori regulatori yang berbeza, maka pengusaha perlu memastikan label dan tuntutan kesihatan mematuhi kategori produk masing-masing (pengetahuan am).
Implikasi kepada Pengusaha
1. Pelbagaikan produk lingzhi kepada teh, kopi, serbuk dan kapsul.
2. Pertimbangkan penanaman separa liar di bawah kanopi untuk produk premium.
3. Seragamkan kandungan triterpenoid dan ?-glukan dalam ekstrak.
4. Elakkan tuntutan perubatan yang melampaui bukti klinikal yang ada.
Kesimpulan
Lingzhi mengandungi pelbagai sebatian bioaktif, terutamanya triterpenoid dan ?-D-glukan, dengan kesan hepatoprotektif, antihipertensi, antioksidan dan imunomodulasi. Hasil daripada ujian klinikal dan pembangunan formulasi, pelbagai produk komersial kini tersedia daripada sirap hingga kopi dan coklat. Pemiawaian ekstrak dan pengesahan klinikal lanjut diperlukan untuk memaksimumkan nilai komersialnya.
Rujukan
1. Bulam, S., Üstün, N. ?., & Pek?en, A. (2019). Health benefits of Ganoderma lucidum as a medicinal mushroom. Turkish Journal of Agriculture – Food Science and Technology, 7(sp1). https://doi.org/10.24925/turjaf.v7isp1.84-93.2728
2. Luo, X., Ke, Y., & Yu, M. (2019). Imitated wild Ganoderma lucidum cultivation method. Paten, China.
3. Bhaskar, M. (2025). Reishi mushroom (Ganoderma lucidum): Pharmacology of a potent healer in traditional Chinese medicine. Figshare. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.29212263
4. Lindequist, U., Niedermeyer, T. H. J., & Jülich, W.-D. (2005). The pharmacological potential of mushrooms. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2(3). https://doi.org/10.1093/ecam/neh107
5. Zhang, M., Cui, S. W., Cheung, P. C. K., & Wang, Q. (2007). Antitumor polysaccharides from mushrooms: A review on their isolation process, structural characteristics and antitumor activity. Trends in Food Science and Technology, 18(1). https://doi.org/10.1016/j.tifs.2006.07.013
6. Valverde, M. E., Hernández-Pérez, T., & Paredes-López, O. (2015). Edible mushrooms: Improving human health and promoting quality life. International Journal of Microbiology, 2015, 376387. https://doi.org/10.1155/2015/376387
7. Paterson, R. R. M. (2006). Ganoderma – A therapeutic fungal biofactory. Phytochemistry, 67(18). https://doi.org/10.1016/j.phytochem.2006.07.004
8. Sanodiya, B. S., Thakur, G. S., Baghel, R. K., et al. (2009). Ganoderma lucidum: A potent pharmacological macrofungus. Current Pharmaceutical Biotechnology, 10(8). https://doi.org/10.2174/138920109789978757
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: lingzhi, Ganoderma lucidum, cendawan perubatan, produk komersial, ujian klinikal, ?-glukan, triterpenoid, penanaman separa liar
