Manggis mendapat permintaan tinggi di pasaran antarabangsa, tetapi bukan semua buah layak dieksport. Satu kajian menyatakan di negara pengeluar manggis, peratusan besar hasil terdiri daripada buah kecil seberat kurang daripada 76 g yang tidak memenuhi syarat berat dan saiz untuk eksport [1]. Satu lagi kajian menyatakan eksport manggis Thailand dikekang oleh kecacatan buah [2].
Artikel ini meneliti kajian tentang faktor yang mempengaruhi hasil manggis, serta kesan pengairan dan penjarangan buah terhadap kuantiti dan kualiti hasil.
Perbezaan Hasil Antara Negara
Satu kajian di Kabupaten Tasikmalaya menyatakan pokok manggis di Indonesia secara purata menghasilkan 30 hingga 70 kg buah sepokok dalam satu tuaian setahun [3]. Angka ini lebih rendah berbanding Malaysia, Thailand dan India, di mana hasil boleh mencapai 200 hingga 300 kg sepokok [3].
Faktor yang Mempengaruhi Pengeluaran
Kajian di Desa Puspahiang yang sama mendapati faktor berikut secara bersama dan secara berasingan mempengaruhi pengeluaran manggis dengan signifikan [3]:
-
Luas tanah.
-
Bilangan pokok.
-
Baja organik.
-
Tenaga kerja.
-
Umur pokok.
Analisis menunjukkan peningkatan input sebanyak 1% akan meningkatkan pengeluaran sebanyak 2.216%, iaitu pulangan skala yang meningkat [3].
Pengairan Pintar dengan Sensor
Satu kajian membandingkan ladang manggis yang diairi menggunakan sensor kelembapan tanah dan sistem IoT dengan ladang tanpa pengairan [2]. Dapatannya [2]:
-
Suhu udara dan tanah lebih rendah, manakala kelembapan relatif dan kelembapan tanah lebih tinggi di ladang yang diairi.
-
Pengairan meningkatkan hasil dengan lebih banyak bunga, buah dan berat buah.
-
Namun, buah daripada pokok yang diairi mempunyai kulit lebih nipis, kurang ulas isi dan lebih terdedah kepada ketidaksempurnaan buah.
-
Secara keseluruhan, buah dari ladang yang diairi mempunyai lebih sedikit kecacatan.
Dapatan ini menunjukkan pengairan memberi kesan yang bercampur terhadap ciri buah, walaupun kesan keseluruhannya positif.
Pengairan titis dan getah kuning. Satu kajian di Kabupaten Buleleng mendapati pengairan titis meningkatkan peratusan isi bebas getah kuning kepada 83.70%, berbanding 36.30% tanpa pengairan [4].
Penjarangan Buah
Satu kajian oleh penyelidik Instituto Nacional de Investigaciones Forestales Agrícolas y Pecuarias (INIFAP) menguji tiga intensiti penjarangan buah (10%, 30% dan 50%) berbanding tanpa penjarangan [1]. Pokok dibahagikan mengikut bilangan buah awal (40 hingga 80, 81 hingga 120, dan lebih 120 buah sepokok) [1]. Dapatannya [1]:
-
Terdapat perbezaan signifikan antara rawatan bagi berat, diameter, bilangan buah sepokok dan bilangan buah sehektar.
-
Tiada perbezaan signifikan dalam hasil keseluruhan.
-
Penjarangan 30% dan 50% meningkatkan peratusan buah seberat 76 g atau lebih daripada 55.3% kepada 79.2%.
-
Nilai tanaman tertinggi diperoleh dengan penjarangan 30%.
Pengkaji menyimpulkan penjarangan ialah amalan yang berdaya maju untuk meningkatkan berat, saiz dan nilai buah manggis [1].
Pengeluar Utama Dunia
Kajian yang sama menyatakan negara pengeluar utama manggis ialah Thailand, Indonesia, Malaysia, Vietnam dan Filipina [1]. Manggis juga ditanam secara kecil-kecilan di Singapura, Côte d’Ivoire, Madagascar, Sri Lanka, India, Australia dan beberapa negara di benua Amerika [1].
Varieti dan Penyesuaian
Satu kajian ke atas enam varieti manggis mendapati pertumbuhan berbeza walaupun dalam keadaan persekitaran yang hampir sama, terutamanya ketinggian pokok dan lilitan batang [5]. Ciri buah, terutamanya berat buah dan bilangan pokok yang berbuah, juga berbeza [5]. Varieti Ratu Tembilahan paling mudah menyesuaikan diri, dengan pertumbuhan dan pengeluaran buah tertinggi [5].
Potensi Laman Rumah
Satu kajian di Desa Gunungsari, Pati, mendapati laman rumah penduduk berpotensi untuk membangunkan manggis tempatan Gunungsari [6]. Pengkaji mencadangkan varieti ini didaftarkan segera untuk mendapatkan Sijil Pendaftaran Varieti Tumbuhan bagi memelihara sumber genetik tempatan dan meningkatkan nilai ekonominya [6].
Baja dan Pembuahan Awal
Satu kajian di Côte d’Ivoire mendapati penggunaan baja daun dan baja NPK berbutir menghasilkan pembuahan lebih awal, bermula dari tahun kelima penanaman [7]. Kajian di Tasikmalaya juga mendapati baja organik merupakan antara faktor yang mempengaruhi pengeluaran dengan signifikan [3].
Thrips dan Kualiti Buah
Kualiti buah juga dipengaruhi oleh perosak. Satu kajian mendapati dusun manggis tanaman campuran mempunyai purata parut buah akibat thrips sebanyak 19.8%, berbanding 32.2% di dusun tanaman tunggal [8]. Satu kajian lain menyatakan parut kasar melebihi 20% pada permukaan buah menurunkan kualiti untuk eksport [9]. Ini menunjukkan pengurusan perosak turut menentukan berapa banyak hasil yang layak dipasarkan.
Bagi Penanam Manggis
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang sistem pengairan, penjarangan buah dan piawaian gred eksport manggis.
Kesimpulan
Hasil manggis dipengaruhi oleh banyak faktor, termasuk umur pokok, baja organik dan pengurusan dusun. Pengairan dengan kelembapan tanah yang stabil meningkatkan bilangan dan berat buah serta mengurangkan kecacatan, walaupun kulit buah menjadi lebih nipis. Penjarangan buah sebanyak 30% meningkatkan peratusan buah bersaiz eksport tanpa mengurangkan jumlah hasil. Kajian-kajian ini dijalankan di luar Malaysia, jadi pengesahan tempatan diperlukan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat agronomi khusus. Keputusan sebenar bergantung kepada varieti, umur pokok dan keadaan dusun.
Rujukan
[1] V. Fuentes and Brenda Gabriela Díaz Hernández (2020). Thinning intensities to increase the size and weight of mangosteen fruits (Garcinia mangostana L.). Horticulture International Journal. DOI: 10.15406/hij.2020.04.00189. https://consensus.app/papers/details/fbff81bac5c35c2e9e0e314001fca882/
[2] K. Jaroensutasinee, M. Jaroensutasinee et al. (2024). Mangosteen Yield and Fruit Quality under Regulated Irrigation with Sensors and IoT. Journal of Human, Earth, and Future. DOI: 10.28991/hef-2024-05-02-05. https://consensus.app/papers/details/c40bea875a165e458eeb7e341b620f0b/
[3] Reva Noormahesa, Chandra Nuraini, and Unang Unang (2024). Faktor-Faktor yang Memengaruhi Produksi Manggis (Garcinia Mangostana) Di Desa Puspahiang Kecamatan Puspahiang Kabupaten Tasikmalaya. Paspalum: Jurnal Ilmiah Pertanian. DOI: 10.35138/paspalum.v12i1.698. https://consensus.app/papers/details/67626d729d1d5b89843cb357656a51eb/
[4] I. Rai and I. Wiraatmaja (2013). Pengendalian Getah Kuning Buah Manggis dengan Irigasi Tetes dan Pemupukan Kalsium Control of Yellow Latex on the Mangosteen Fruit by Using Drip Irrigation and Calcium Fertilization. Unknown Journal. DOI: 10.29244/jhi.4.1.9-15. https://consensus.app/papers/details/6ab36748ec7c554aa60f4f637d6d410c/
[5] D. Mulyono, Y. Irawati, and M. A. Syah (2021). Identification morphological variability of six mangosteen (Garcinia mangostana L.) As a conservation strategy for local varieties. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/739/1/012076. https://consensus.app/papers/details/44ccc6eaaf165f8d92b085d8f1d26cc3/
[6] A. Susila, I. Cempaka et al. (2024). Potential development of mangosteen (Garcinia mangostana L.) through optimizing land use in Pati, Central Java, Indonesia. BIO Web of Conferences. DOI: 10.1051/bioconf/20249906001. https://consensus.app/papers/details/ca6736c2368754c78160476a531b40d3/
[7] Jean Florent Haba, N. Silué et al. (2024). Reduction of the mangosteen tree (Garcinia mangostana L.) production cycle: effect of soil type and fertilisers. Bulletin of the National Research Centre. DOI: 10.1186/s42269-024-01175-5. https://consensus.app/papers/details/d6c6a8a270695989b54014e1911426b9/
[8] Kanitta Pankeaw, A. Ngampongsai et al. (2011). Abundance and distribution of thrips ( Thysanoptera : Thripidae ) in mangosteen ( Garcinia mangostana L . ) grown in single-and mixed-cropping systems. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/1fd7c8f6edf05c05aa8ec1b73be8be31/
[9] T. Thongjua, J. Thongjua, and C. Preecha (2013). Thrip Damage on Off-Season and In-Season Mangosteen Production in Nakhon Si Thammarat, Thailand. Unknown Journal. DOI: 10.2004/wjst.v10i4.443. https://consensus.app/papers/details/df548145c6a95a4c9e3a73d079902687/
Kata Kunci
manggis, hasil buah, pengairan, penjarangan buah, pengurusan dusun
