Kurma sering dimakan untuk berbuka puasa dan sebagai sumber tenaga segera. Satu ulasan oleh National Research Centre menyatakan buah kurma ialah sumber vitamin, mineral, serat diet, tenaga, dan gula yang mudah dicerna dan diserap yang segera memulihkan dan menyegarkan badan, terutamanya selepas berpuasa [1].
Artikel ini meneliti apa yang kajian katakan tentang kandungan nutrisi kurma dan bijinya.
Sumber Nutrien yang Murah
Satu ulasan sistematik oleh University of Sharjah dan rakan kongsi meneliti 270 artikel dari tahun 1971 hingga 2017 [2]. Ulasan ini menyatakan kurma ialah sumber nutrien yang murah, termasuk [2]:
-
Karbohidrat, protein dan asid amino.
-
Mineral diet seperti selenium, kalium, kalsium, magnesium, mangan dan besi.
-
Serat diet, vitamin, karotenoid dan asid lemak.
Ulasan oleh National Research Centre menyatakan kandungan mineral dalam kurma termasuk kalium, fosforus, magnesium dan kalsium [1].
Kandungan Gula
Satu kajian oleh University of Bahrain menyatakan kurma mengandungi lebih 70% gula, walaupun mempunyai indeks glisemik yang rendah [3]. Ulasan oleh Father Muller Medical College Hospital dan rakan kongsi menyatakan buah kurma kaya dengan karbohidrat, serat diet, serta vitamin dan mineral penting tertentu [4].
Sebatian Antioksidan
Ulasan University of Sharjah menyatakan kurma mengandungi pelbagai sebatian bioaktif, termasuk polifenol, antosianin, karotenoid, tanin, prosianidin, sterol, flavonol, flavon, isoflavon, fitoestrogen dan asid fenolik, dengan potensi antioksidan yang kuat [2].
Ulasan ini juga menyatakan beta-glukan daripada kurma mempunyai potensi antitumor, memodulasi imun, antidiabetes, antiradang dan menurunkan kolesterol, serta menggalakkan pertumbuhan mikroflora usus yang bermanfaat [2].
Perbezaan Antara Kultivar
Satu ulasan oleh Jordan University of Science and Technology dan rakan kongsi menyatakan kepelbagaian genomik pokok kurma dan keadaan agroekologi yang berbeza menyebabkan variasi ketara dalam kandungan nutrien dan fitokimia bernilai tinggi, termasuk fenolik, karotenoid, fitosterol dan oksilipin [5].
Ulasan oleh University of Central Punjab dan rakan kongsi turut menyatakan profil HPLC-ESI-MS menunjukkan perbezaan khusus kultivar dalam kandungan polifenol dan potensi antioksidan [6].
Satu ulasan oleh Cadi Ayyad University membincangkan faktor-faktor yang mempengaruhi komposisi fitokimia kurma [7].
Biji Kurma Lebih Berkhasiat?
Ulasan Father Muller Medical College Hospital menyatakan biji kurma juga merupakan sumber serat diet yang sangat baik dan mengandungi mineral, lipid dan protein yang banyak [4].
Kajian Mahidol University ke atas kultivar Barhi mendapati biji kurma kebanyakannya mempunyai nilai nutrisi yang lebih tinggi berbanding isi [8]. Tiada karotenoid dikesan dalam biji, tetapi kandungan fenolik yang lebih tinggi menghasilkan aktiviti perencatan enzim yang lebih kuat berbanding isi buah [8].
Cara Penanaman Mempengaruhi Nutrisi
Kajian Mahidol University mendapati buah Barhi daripada pokok yang ditanam dari biji mempunyai lebih banyak protein, serat diet, vitamin A, vitamin E dan kalsium berbanding buah daripada pokok kultur sel [8]. Sebaliknya, buah daripada pokok kultur sel mengandungi lebih banyak fruktosa, glukosa dan maltosa [8].
Mengatasi Kekurangan Zat Mikro
Satu ulasan oleh University of Agriculture Faisalabad dan rakan kongsi menyatakan kurma diperkaya dengan fenolik, flavonol, karotenoid, mineral dan vitamin [9]. Ulasan ini mencadangkan kurma untuk mengatasi “kelaparan tersembunyi” atau kekurangan zat mikro yang dihadapi penduduk negara membangun [9].
Kurma sebagai Makanan Ruji
Ulasan Universiti Sains Islam Malaysia menyatakan kurma boleh dianggap makanan yang hampir ideal, menyediakan pelbagai nutrien penting dan potensi manfaat kesihatan [10]. Satu ulasan sistematik oleh North-West University dan rakan kongsi menyatakan kurma dihargai sebagai salah satu makanan ruji berkhasiat tertua, terutamanya di Semenanjung Arab [11].
Keselamatan Mikrob
Ulasan oleh Sultan Qaboos University menyatakan pencemaran mikrob merupakan cabaran utama dalam penyimpanan dan eksport kurma [12]. Ulasan ini menyatakan masih terdapat jurang dalam data keselamatan mikrob dan penilaian mikotoksin [12].
Indeks Glisemik Mengikut Peringkat Kematangan
Satu ulasan naratif menyatakan indeks glisemik varieti kurma berjulat antara 42.8 hingga 74.6, dan beban glisemik antara 8.5 hingga 24 [13]. Indeks glisemik juga berbeza mengikut peringkat [13]:
| Peringkat | Indeks glisemik |
|---|---|
| Rutab (separa masak) | 47.2 |
| Tamer (masak penuh, dikeringkan matahari secara tradisional) | 45.3 |
| Tamer (komersial) | 35.5 |
Biji, Debunga dan Daun
Ulasan sistematik North-West University menyatakan bukan hanya buah, malah bahagian lain pokok kurma juga telah dikaji [11]. Biji kurma didapati berkesan terhadap bakteria E. coli dan Staphylococcus aureus dalam makmal, manakala daun palma menunjukkan kesan antihiperglisemik melalui perencatan enzim alfa-amilase dan alfa-glukosidase [11].
Bagi yang Menanam Kurma Sendiri
Bagi kawalan serangga perosak, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penjagaan pokok kurma.
Kesimpulan
Kurma kaya dengan karbohidrat (lebih 70% gula), serat diet, mineral seperti kalium dan magnesium, serta pelbagai antioksidan. Kandungan nutrisi berbeza mengikut kultivar, keadaan penanaman dan cara pembiakan. Biji kurma pula mungkin lebih berkhasiat daripada isinya dalam sesetengah aspek. Kurma boleh menjadi sebahagian daripada diet seimbang, tetapi kandungan gulanya yang tinggi perlu diambil kira.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan atau pemakanan. Mereka yang mempunyai diabetes atau keadaan kesihatan lain perlu berbincang dengan doktor atau pegawai dietetik tentang jumlah pengambilan yang sesuai.
Rujukan
[1] S. Al-Okbi (2022). Date Palm as Source of Nutraceuticals for Health Promotion: a Review. Current Nutrition Reports. DOI: 10.1007/s13668-022-00437-w. https://consensus.app/papers/details/4bba5f1f263a5eb1a34a083f9c24bded/
[2] M. Hussain, M. Farooq, and Q. Syed (2020). Nutritional and biological characteristics of the date palm fruit (Phoenix dactylifera L.) – A review. Food bioscience. DOI: 10.1016/j.fbio.2019.100509. https://consensus.app/papers/details/542e75e217465bf1adcce5ec8f7667c7/
[3] T. Alalwan, S. Perna et al. (2020). Effects of Daily Low-Dose Date Consumption on Glycemic Control, Lipid Profile, and Quality of Life in Adults with Pre- and Type 2 Diabetes: A Randomized Controlled Trial. Nutrients. DOI: 10.3390/nu12010217. https://consensus.app/papers/details/dc1c16d1d088510597ac51f3ea397f02/
[4] M. Baliga, B. Baliga et al. (2011). A review of the chemistry and pharmacology of the date fruits (Phoenix dactylifera L.). Food Research International. DOI: 10.1016/j.foodres.2010.07.004. https://consensus.app/papers/details/8cdcf6161ee45f3e88b046ba4ece5e00/
[5] M. Alu’datt, T. Rababah et al. (2024). Date palm (Phoenix dactylifera) bioactive constituents and their applications as natural multifunctional ingredients in health-promoting foods and nutraceuticals: A comprehensive review. Comprehensive reviews in food science and food safety. DOI: 10.1111/1541-4337.70084. https://consensus.app/papers/details/5d3b46c76e8f5b7cafb1e5182d1ea38f/
[6] K. A. Awan, Sanabil Yaqoob et al. (2025). Therapeutic Power of Date Fruit (Phoenix dactylifera L.): A Nutrient?Rich Superfood for Holistic Health and Disease Prevention. Food Science & Nutrition. DOI: 10.1002/fsn3.70896. https://consensus.app/papers/details/5809890c86f55d4ea21a37ac1b5307ca/
[7] A. Ouamnina, A. Alahyane et al. (2024). Pharmacological insights, traditional applications, and determinants of phytochemical composition in date palm fruit (Phoenix dactylifera L.): A comprehensive review. Journal of Food Composition and Analysis. DOI: 10.1016/j.jfca.2024.106784. https://consensus.app/papers/details/e9e01be1a41d50548e4209a386cb9a99/
[8] Jeerawan Hinkaew, Amornrat Aursalung et al. (2021). A Comparison of the Nutritional and Biochemical Quality of Date Palm Fruits Obtained Using Different Planting Techniques. Molecules. DOI: 10.3390/molecules26082245. https://consensus.app/papers/details/350a39ea52cb5b89bca4b010c1156229/
[9] A. Younas, S. Naqvi et al. (2020). Functional food and nutra-pharmaceutical perspectives of date (Phoenix dactylifera L.) fruit. Journal of food biochemistry. DOI: 10.1111/jfbc.13332. https://consensus.app/papers/details/0dbf289db3205a5c86b79a6397aec429/
[10] A. F. Kamarubahrin and Asmaddy Haris (2020). Nutritional and Potential Planting of Date Palm: Review of Recent Trends and Future Prospects in Malaysia. International Journal of Fruit Science. DOI: 10.1080/15538362.2020.1775160. https://consensus.app/papers/details/b8f387ae16125a04bce746f72336fd73/
[11] M. Mahomoodally, Shahana Khatoon Khadaroo et al. (2023). Nutritional, medicinal and functional properties of different parts of the date palm and its fruit (Phoenix dactylifera L.) – A systematic review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. DOI: 10.1080/10408398.2023.2191285. https://consensus.app/papers/details/8d2ab357f4eb5d78bacdf037a2cf94aa/
[12] Naseer Al-Habsi (2025). Date Palm (Phoenix dactylifera L.) Fruit: Strategic Crop for Food Security, Nutritional Benefits, Postharvest Quality, and Valorization into Emerging Functional Products. Sustainability. DOI: 10.3390/su17167491. https://consensus.app/papers/details/c8faead28cd75e06ae4e0b51d883ee96/
[13] Sachdev Meenakshi and Anoop Misra (2023). Effect of dates on blood glucose and other metabolic variables: A narrative review. Diabetes & metabolic syndrome. DOI: 10.1016/j.dsx.2023.102705. https://consensus.app/papers/details/769b9c27bcca5290afc0230d7ead9131/
Kata Kunci
kurma, nutrisi kurma, serat, mineral, antioksidan
