Cili, Tomato dan Timun: Mengapa Bunga Gugur Semasa Cuaca Panas?

Cili, tomato dan timun ialah antara sayur buah paling popular di Malaysia. Ketiga-tiganya suka iklim panas, tetapi ada had. Apabila suhu melepasi tahap tertentu, bunga gugur, debunga mandul dan buah tidak menjadi. Kajian menunjukkan perbezaan beberapa darjah sahaja boleh memberi kesan besar kepada hasil.

Artikel ini meneliti kajian tentang kesan suhu tinggi terhadap pembungaan, debunga dan hasil cili, tomato dan timun.

Cili: Suka Panas, Tetapi Ada Hadnya

Satu ulasan menyatakan walaupun cili ialah tanaman yang suka haba, kualiti dan potensi hasilnya terjejas dengan ketara apabila suhu melepasi julat optimum 18 hingga 30 °C [1]. Suhu tinggi melebihi 43 hingga 45 °C memudaratkan cili terutamanya semasa peringkat pembiakan, menyebabkan buah muda gugur, bilangan bunga berkurang, bunga gugur, organ pembiakan rosak, set buah menurun dan kehilangan hasil sehingga 50% [1].

Ambang 32.86 °C. Satu kajian dalam kebuk pertumbuhan menguji lima tahap suhu, iaitu 31 °C (kawalan), 33, 35, 37 dan 39 °C, selama 10 jam sehari bermula pada peringkat berbunga [2]. Dapatannya sangat penting [2]:

Suhu ambang 32.86 °C mengurangkan hasil cili sebanyak 50% berbanding kawalan.
Kenaikan suhu 2 °C selama 10 jam pada peringkat berbunga mengurangkan hasil sebanyak 68.78%.
Suhu maksimum 39 °C selama 10 jam semasa berbunga mengurangkan hasil sehingga 87.52%.

Ini menunjukkan cili sangat sensitif kepada kenaikan suhu yang kecil semasa berbunga, sekurang-kurangnya dalam keadaan kajian tersebut.

Gabungan panas dan kering. Kajian di bawah teduhan hujan menguji gabungan kemarau dan suhu tinggi (purata melebihi 35 °C) semasa peringkat pembiakan [3]. Struktur pembiakan jantan dan betina tumbuhan yang tertekan menunjukkan pengecutan dan kelayuan [3]. Bagi genotip paling sensitif, kebolehhidupan debunga menurun 45.79%, set buah 63.86% dan pengekalan buah 63.08% [3].

Varieti berbeza respons. Kajian di Iraq membandingkan dua varieti lada pada dua tarikh tanam [4]. Penanaman lewat yang terdedah kepada haba teruk meningkatkan keguguran bunga, terutamanya pada varieti Yolo Wonder (67.85%) [4]. Set buah ialah 54.9% bagi Cayenne berbanding hanya 20.8% bagi Yolo Wonder [4].

Pemulihan selepas haba berpanjangan. Kajian di Korea Selatan mendedahkan tiga genotip cili kepada suhu siang 35 °C selama 75 hari [5]. Semua genotip mampu pulih daripada tekanan haba berpanjangan dalam kira-kira sebulan [5]. Pokok yang menghasilkan lebih banyak buah berbanding biomas pada peringkat awal pula lebih lambat pulih dan mengalami kehilangan hasil terbesar [5].

Haba sederhana pun menjejaskan. Kajian pada lada benggala di rumah hijau mendapati tekanan haba sederhana (purata harian 22 hingga 30 °C) meningkatkan keguguran bunga walaupun bekalan hasil fotosintesis mencukupi [6].

Debunga: “Titik Lemah” Utama

Kajian oleh World Vegetable Center bersama Universiti Malaysia Sabah membangunkan kaedah sitometri aliran impedans untuk menilai debunga lada [7]. Pengkaji menyatakan dalam tanaman buah seperti lada, tisu pembiakan terutamanya debunga ialah bahagian paling sensitif kepada suhu tinggi [7]. Persekitaran tanaman merupakan penyumbang terbesar kepada variasi ciri debunga, dengan prestasi pada bulan Jun (lebih panas) hampir sentiasa lebih rendah berbanding April (lebih sejuk) [7].

Tomato: Suhu Purata 29 °C Sudah Memudaratkan

Kajian klasik. Satu kajian menanam tomato pada suhu purata harian 25, 27 atau 29 °C dari kemunculan bunga hingga biji matang [8]. Pada 29 °C, bilangan buah, berat buah per pokok dan bilangan biji per buah hanya 10%, 6.4% dan 16.4% berbanding pada 25 °C [8]. Tiada buah langsung terbentuk pada tomato mandul jantan yang menerima debunga yang dihasilkan pada 29 °C [8]. Ini menunjukkan kerosakan debunga ialah faktor penting [8].

Haba sederhana jangka panjang. Kajian terhadap 13 kultivar tomato mendapati haba sederhana jangka panjang menurunkan hampir semua ciri pembiakan, termasuk kebolehhidupan debunga, bilangan debunga, kesuburan betina dan set buah berbiji [9]. Hanya kultivar yang telah dilaporkan tahan haba menghasilkan buah berbiji [9].

Genotip tahan haba. Kajian World Vegetable Center mendapati semua genotip tomato mengalami penurunan hasil, ciri akar dan fotosintesis di bawah tekanan haba [10]. Namun, genotip MG785-1 mengekalkan hasil yang agak tinggi, dengan penurunan 37.7% berbanding keadaan tanpa tekanan [10]. Berat kering akar dan nisbah akar kepada pucuk dikenal pasti sebagai penunjuk utama ketahanan haba [10].

Saringan awal. Satu kajian membandingkan kultivar tahan haba dan sensitif pada suhu 26/18 °C dan 36/28 °C [11]. Respons fisiologi pada peringkat anak benih sepadan dengan respons pada peringkat berbunga, menunjukkan saringan ketahanan haba boleh dilakukan pada pokok muda [11].

Timun: Suka Panas, Bukan Tahan Panas

Satu kajian menyifatkan timun sebagai tanaman yang suka haba tetapi tidak tahan haba, dan tekanan suhu tinggi sering menyebabkan kemandulan pada peringkat pembiakan [12]. Selepas tekanan haba, kesuburan debunga menurun dengan ketara dan tapetum serta mikrospora yang tidak normal diperhatikan [12].

Kajian lain menggunakan indeks kecederaan haba pada daun dan bunga betina timun [13]. Genotip tahan haba mempunyai indeks kecederaan kurang daripada 25% pada daun dan 15% pada bunga betina, berbanding lebih daripada 75% dan 85% pada genotip sensitif [13].

Kekacang: Malam Panas Lebih Merosakkan

Kajian lapangan terhadap kacang buncis mendapati suhu malam yang tinggi memberi kesan lebih besar berbanding suhu maksimum siang [14]. Hasil berkurangan 37% dan 26% dalam dua musim berbanding keadaan tanpa tekanan [14]. Hasil lebih tinggi di bawah tekanan haba dikaitkan dengan pembungaan awal, kebolehhidupan debunga yang tinggi dan pengisian biji yang berkesan [14].

Panduan Praktikal

Pilih varieti tahan haba untuk penanaman di tanah rendah.
Rancang tarikh tanam supaya pembungaan tidak berlaku semasa bulan paling panas.
Siram dengan cukup semasa peringkat berbunga untuk mengelakkan gabungan tekanan panas dan kering.
Gunakan sungkupan dan teduhan ringan untuk menurunkan suhu sekitar pokok.
Jangan berlebihan baja nitrogen semasa berbunga.
Pantau keguguran bunga sebagai tanda awal tekanan haba.
Jika racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti cili, tomato dan timun yang sesuai.

Kesimpulan

Cili, tomato dan timun suka iklim panas, tetapi sangat sensitif kepada suhu tinggi semasa berbunga. Satu kajian mendapati suhu ambang 32.86 °C semasa berbunga mengurangkan hasil cili sebanyak 50%, manakala tomato pada suhu purata 29 °C hanya menghasilkan 10% bilangan buah berbanding pada 25 °C. Debunga ialah bahagian paling sensitif. Namun, varieti tahan haba wujud dan menunjukkan prestasi jauh lebih baik. Pemilihan varieti dan tarikh tanam yang tepat merupakan langkah paling penting.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja. Sila dapatkan nasihat pegawai pertanian untuk keadaan kebun anda.

Rujukan

[1] Inaba Hawraa, Muhammad Azam Khan et al. (2026). Heat Stress in Chillies: Integrating Physiological Responses and Heterosis Breeding Approaches for Enhanced Resilience. IHCE 2025. DOI: 10.3390/blsf2025051012. https://consensus.app/papers/details/3df70f422df7523e867e22ec4505eb7c/

[2] M. Jannah (2022). TEMPERATURE CRITICAL THRESHOLD FOR YIELD IN CHILI PEPPER (CAPSICUM ANNUUM L.). SABRAO Journal of Breeding and Genetics. DOI: 10.54910/sabrao2022.54.3.15. https://consensus.app/papers/details/ca5e53f12c1753e0a37c6c0f198ea1a7/

[3] V. Rajeswari, D. Vijayalakshmi et al. (2023). Physiological and reproductive abrasions in chilli under combined high temperature and water-deficit stress condition. Plant Physiology Reports. DOI: 10.1007/s40502-023-00764-2. https://consensus.app/papers/details/cb640ba7e8885071ad7b3b152d5f0f01/

[4] Azhar Taher Sleibi (2026). Effects of heat stress on flowering, fruit set, and seed quality in pepper (Capsicum annuum L.). Plant Protection. DOI: 10.33804/pp.009.04.5915. https://consensus.app/papers/details/190f69358e645b09aa2a41e4ece48c42/

[5] Min Kyoung Kim, H. Jeong et al. (2023). Comparative heat stress responses of three hot pepper (Capsicum annuum L.) genotypes differing temperature sensitivity. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-023-41418-5. https://consensus.app/papers/details/94b86741a0235c5bb055ebbdd6fbf2ae/

[6] Masaru Homma, T. Higashide, and Masahide Isozaki (2026). Mild Heat Stress Accelerates Flower Abortion in Sweet Pepper (Capsicum annuum L.) Independent of the Photosynthate Supply. J. Amer. Soc. Hort. Sci.. DOI: 10.21273/jashs05634-26. https://consensus.app/papers/details/6c836251fcc35dcdbb91bf6e9bfa7bfc/

[7] Shih-Wei Lin, Tsung-Han Lin et al. (2022). Impedance Flow Cytometry for Selection of Pollen Traits Under High Temperature Stress in Pepper. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci16258-21. https://consensus.app/papers/details/06bd1893136854e6bcd87f717266058f/

[8] M. Peet, S. Sato, and R. Gardner (1998). Comparing heat stress effects on male?fertile and male?sterile tomatoes. Plant Cell and Environment. DOI: 10.1046/j.1365-3040.1998.00281.x. https://consensus.app/papers/details/f844cd63f2155fbca8196b19b044335a/

[9] Jie-Meng Xu, M. Wolters-Arts et al. (2017). Heat stress affects vegetative and reproductive performance and trait correlations in tomato (Solanum lycopersicum). Euphytica. DOI: 10.1007/s10681-017-1949-6. https://consensus.app/papers/details/41e3cb349f895f158178f3b90560f800/

[10] S. Mohammed, Joyce Yen et al. (2025). Integrative Trait Analysis for Enhancing Heat Stress Resilience in Tomato (Solanum lycopersicum L.): A Focus on Root, Physiological, and Yield Adaptations. Plants. DOI: 10.3390/plants14040533. https://consensus.app/papers/details/d8ea8a017849529180f6f9cb7557b72e/

[11] R. Zhou, K. Kjær et al. (2017). Physiological Response to Heat Stress During Seedling and Anthesis Stage in Tomato Genotypes Differing in Heat Tolerance. Journal of Agronomy and Crop Science. DOI: 10.1111/jac.12166. https://consensus.app/papers/details/799d6af0c6bc54d3bbc26a6093463b8a/

[12] Lin Chen, Mao Yun et al. (2021). Phenotypic Characteristics and Transcriptome of Cucumber Male Flower Development Under Heat Stress. Frontiers in Plant Science. DOI: 10.3389/fpls.2021.758976. https://consensus.app/papers/details/adda1876ae225e8689a34e7f4a146498/

[13] Eman El-Remaly (2023). Morphological, physio-biochemical, and molecular indications of heat stress tolerance in cucumber. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-023-45163-7. https://consensus.app/papers/details/3120e8e82a54547d8e902a9d18d2e5c5/

[14] Y. Vargas, Víctor Manuel Mayor-Durán et al. (2021). Physiological and genetic characterization of heat stress effects in a common bean RIL population. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0249859. https://consensus.app/papers/details/5a8ff961203c5fa8bd8965754a310aa4/