Seperti bawang putih, kucai mengandungi sebatian sulfur yang memberikan bau tersendiri. Sebatian ini dipercayai turut menyumbang kepada sifat antioksidan dan antibakteria. Beberapa kajian makmal telah menguji sama ada ekstrak kucai benar-benar boleh merencat bakteria makanan dan memerangkap radikal bebas.
Artikel ini meneliti kajian tentang aktiviti antioksidan dan antibakteria kucai, termasuk kesan pemanasan dan pengeringan.
Aktiviti Antioksidan
Daun segar dan kering. Kajian ke atas ekstrak air daun kucai segar dan kering mendapati kedua-duanya mempunyai sifat antioksidan [1]. Analisis GC-MS mengenal pasti lima sebatian bioaktif utama termasuk 2-metoksi-4-vinil fenol, dimetil sulfon dan furaneol [1].
Kucai Vietnam. Ekstrak etanol kucai yang dituai di Vietnam menunjukkan aktiviti antioksidan dengan nilai IC50 97.46 µg/mL dalam ujian DPPH [2].
India. Kajian kucai Cina (Allium odorum) di India mendapati nilai IC50 antara 78.908 hingga 95.140 µg/mL, yang dikategorikan sebagai aktiviti antioksidan kuat [3]. Aktiviti memerangkap radikal DPPH lebih tinggi dalam daun segar berbanding daun kering [3].
Manipur. Kajian lain terhadap kucai dari Manipur mendapati aktiviti antioksidan meningkat dengan kepekatan, iaitu sehingga 63.1% bagi ekstrak heksana dan 67.4% bagi ekstrak metanol [4].
Bahagian bunga paling aktif. Kajian terhadap pelbagai bahagian kucai mendapati jambak bunga kaya dengan polifenol dan menunjukkan aktiviti antioksidan tertinggi berbanding batang hijau dan pucuk berbunga [5].
Perbandingan dengan Spesies Allium Lain
Kucai berbanding bawang putih. Satu kajian mendapati kucai menunjukkan aktiviti antioksidan yang lebih tinggi berbanding bawang putih dalam ujian FRAP, DPPH dan ABTS [6].
Kajian di Taiwan. Kajian lima spesies Allium yang ditanam di Taiwan menggunakan arak beras dan arak kaoliang untuk pengekstrakan [7]. Semua ekstrak mempunyai kapasiti antioksidan yang baik, dan kucai menunjukkan kapasiti antioksidan SOD tertinggi [7]. Sebatian sulfur dalam spesies Allium didapati berkorelasi positif dengan aktiviti antioksidan dan antibakteria [7].
Minyak pati. Kajian enam minyak pati daripada famili Alliaceae mendapati minyak bawang putih, kucai dan bawang besar mempunyai aktiviti antibakteria tertinggi [8]. Namun, dari segi antioksidan, minyak bawang merah dan lik lebih kuat [8].
Aktiviti Antibakteria
Bakteria makanan. Ekstrak daun kucai segar dan kering dapat merencat Bacillus cereus, Staphylococcus aureus, Salmonella, Listeria monocytogenes, Escherichia coli, Vibrio cholerae dan V. parahaemolyticus dengan nilai kepekatan perencatan minimum yang sama, iaitu 8 mg/mL [1]. Pengkaji menyatakan kucai berpotensi menjadi sumber bahan bioaktif semula jadi untuk teknologi makanan [1].
Lebih kuat daripada bawang putih. Kucai menunjukkan aktiviti antimikrob yang sedikit lebih tinggi berbanding bawang putih [6]. Aktiviti tertinggi diperhatikan terhadap Staphylococcus aureus dan Bacillus subtilis, dengan zon perencatan 43.9 mm dan 40.7 mm menggunakan ekstrak 100% [6].
Bakteria penghasil toksin. Kucai Cina di India menunjukkan aktiviti antibakteria yang tinggi terhadap strain bakteria patogen penghasil toksin Staphylococcus aureus dan Enterococcus faecalis [3].
Bahagian Mana Paling Berkesan?
Satu kajian di China membandingkan aktiviti antimikrob ekstrak akar, daun dan tangkai bunga (scape) kucai pada pelbagai paras pH [9]. Ekstrak tangkai bunga menunjukkan aktiviti paling ketara, dan aktiviti tertinggi diperoleh pada pH 5.0 [9].
Bahan aktif utama dikenal pasti sebagai asid 2-amino-5-metilbenzoik [9]. Mekanisme tindakannya mungkin melibatkan gangguan atau kerosakan integriti membran sel bakteria [9].
Kesan Pemanasan dan Pengeringan
Pemprosesan boleh mempengaruhi sifat bioaktif kucai:
-
Pemanasan jus kucai. Kajian terhadap jus kucai sebagai bahan tambahan makanan ternakan mendapati aktiviti memerangkap DPPH dan jumlah fenolik kekal stabil selepas pemanasan [10]. Namun, jumlah flavonoid dan aktiviti antibakteria menurun selepas rawatan haba [10].
-
Pemanasan minyak pati. Pemanasan menyebabkan penurunan aktiviti antioksidan minyak pati Allium [8].
-
Pengeringan daun. Daun segar mempunyai aktiviti DPPH yang lebih tinggi berbanding daun kering [3].
Ini menunjukkan bahawa kucai segar mungkin mengekalkan lebih banyak sifat bioaktif berbanding yang dimasak atau dikeringkan. Namun, terdapat juga pertimbangan keselamatan tentang memakan kucai mentah, yang dibincangkan dalam artikel lain dalam siri ini.
Aplikasi Makanan Ternakan
Kucai turut dikaji sebagai bahan tambahan makanan ternakan berfungsi [10]. Dua produk jus kucai yang dihasilkan dengan kandungan pepejal 30% dan dikeringkan 3 jam pada 80 °C, atau 20% dan dikeringkan 8 jam pada 60 °C, memberikan aktiviti antibakteria maksimum dengan kandungan lembapan kurang daripada 5% [10].
Had Bukti
-
Semua kajian dijalankan di makmal.
-
Kepekatan ekstrak yang digunakan jauh lebih tinggi berbanding jumlah yang dimakan dalam masakan.
-
Aktiviti antibakteria dalam piring makmal tidak semestinya sama dalam tubuh manusia.
Panduan Praktikal
-
Gunakan kucai dalam masakan sebagai sebahagian daripada diet seimbang.
-
Jangan gunakan kucai untuk merawat jangkitan; dapatkan rawatan doktor.
-
Amalkan keselamatan makanan seperti biasa; kucai bukan pengganti penyimpanan sejuk dan kebersihan.
-
Pertimbangkan tangkai bunga kucai sebagai bahan masakan kerana ia menunjukkan aktiviti tertinggi dalam satu kajian.
-
Jika menanam sendiri, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman, serta Jabatan Perkhidmatan Veterinar sebelum menggunakan bahan tambahan dalam makanan ternakan.
Kesimpulan
Kajian makmal menunjukkan ekstrak kucai mempunyai aktiviti antioksidan dan dapat merencat pelbagai bakteria makanan. Kucai menunjukkan aktiviti antioksidan dan antimikrob yang lebih tinggi berbanding bawang putih dalam satu kajian. Tangkai bunga menunjukkan aktiviti antimikrob paling kuat, manakala jambak bunga kaya dengan antioksidan. Pemanasan dan pengeringan boleh mengurangkan sebahagian sifat ini. Bukti setakat ini terhad kepada kajian makmal.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sila rujuk doktor bagi sebarang jangkitan atau masalah kesihatan.
Rujukan
[1] Benyapa Kalasee and P. Mittraparp-arthorn (2023). Phytochemicals, Antioxidant, and Antibacterial Activities of Fresh and Dried Chinese Chive (Allium tuberosum Rottler) Leaf Extracts. ASEAN Journal of Scientific and Technological Reports. DOI: 10.55164/ajstr.v26i4.249336. https://consensus.app/papers/details/1411ced5b14a5ccc801fedf8b562f4b3/
[2] T. An, L. V. Minh et al. (2020). Phytochemical screening of Allium Tuberosum Rottler. ex Spreng as food spice. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering. DOI: 10.1088/1757-899x/991/1/012021. https://consensus.app/papers/details/e69eb0df8d0a5b9ea16fca4c940e24ad/
[3] Phuritshabam Vivekanandini Devi, R. Dhall, and J. K. Brar (2024). Nutritional and Bioactive Compounds, Antioxidant Properties and Antibacterial Activity of Chinese Chive (Allium odorum L.). Plant Foods for Human Nutrition. DOI: 10.1007/s11130-024-01259-7. https://consensus.app/papers/details/f7c66e178819563da5e4c5aaa1db08ab/
[4] Nayan Talukdar, K. Das et al. (2023). Evaluation of In-vitro Anti-oxidant and ?-amylase inhibition activity of Allium tuberosom and its Phytochemical analysis. Research Journal of Pharmacy and Technology. DOI: 10.52711/0974-360x.2023.00326. https://consensus.app/papers/details/dcfec1a7d1e659cd83b327d8c86ab64e/
[5] A. ?urawik, Aneta Weso?owska, and P. ?urawik (2026). Impact of Plant Part and Age of Allium tuberosum Rottler ex Sprengel on Antioxidant Properties. Molecules. DOI: 10.3390/molecules31020332. https://consensus.app/papers/details/eb4b06aaf4f25c82a26532d25209ce11/
[6] N. Khalid, I. Ahmed et al. (2014). Comparison of antimicrobial activity, phytochemical profile and minerals composition of garlic Allium sativum and Allium tuberosum. Journal of the Korean Society for Applied Biological Chemistry. DOI: 10.1007/s13765-014-4021-4. https://consensus.app/papers/details/07c005c6aa355902a98e51713aab2ee8/
[7] Tsan-Chang Chang and H. Jang (2026). Association of Bioactive Compounds With Antioxidant and Antimicrobial Activities of Allium Extracts Prepared With Commercial Rice Wines and Kaoliang Liquors. Journal of Nutrition and Metabolism. DOI: 10.1155/jnme/2450595. https://consensus.app/papers/details/470822c30bf5587ba8a5802641d01520/
[8] D. Mnayer, A. Fabiano-Tixier et al. (2014). Chemical Composition, Antibacterial and Antioxidant Activities of Six Essentials Oils from the Alliaceae Family. Molecules. DOI: 10.3390/molecules191220034. https://consensus.app/papers/details/3f3c822e5690509986eb9a0d07e86479/
[9] Cun Chen, Jing-Zhu Cai et al. (2022). Antimicrobial activity, chemical composition and mechanism of action of Chinese chive (Allium tuberosum Rottler) extracts. Frontiers in Microbiology. DOI: 10.3389/fmicb.2022.1028627. https://consensus.app/papers/details/3f5629fc074c57d79576078c278139f5/
[10] Kai-Min Niu, D. Kothari et al. (2020). Optimization of Chinese Chive Juice as a Functional Feed Additive. Applied Sciences. DOI: 10.3390/app10186194. https://consensus.app/papers/details/58529ebcfca553fe8cf6412275b86fcf/
Kata Kunci
kucai, antioksidan, antibakteria, Allium tuberosum, kajian makmal
