Famili Araceae merangkumi banyak tanaman hiasan popular di Malaysia seperti Dieffenbachia, filodendron, sirih gading, Syngonium, Alocasia dan keladi hiasan. Daunnya yang besar dan bercorak menjadikannya pilihan utama untuk hiasan dalam rumah. Namun, famili ini juga kerap dikaitkan dengan kes keracunan. Artikel ini menerangkan risikonya berdasarkan kajian.
Mengapa Araceae Berisiko?
Kumpulan tumbuhan yang paling kerap terlibat dalam pendedahan keracunan di Amerika Syarikat ialah tumbuhan yang mengandungi oksalat [1]. Banyak ahli famili Araceae termasuk dalam kumpulan ini. Di Queensland, Australia, oksalat menyumbang 18.9% pendedahan tumbuhan yang dilaporkan [2].
Dieffenbachia: “Dumb Cane”
Nama yang menggambarkan risiko
Dieffenbachia dikenali dalam bahasa Inggeris sebagai “dumb cane” dan merupakan tanaman hiasan dalam rumah yang biasa [3]. Di Brazil ia dipanggil “comigo-ninguém-pode”.
Data kes
Di negeri Mato Grosso do Sul, Brazil (2005 hingga 2015), famili Araceae menyumbang 150 daripada 214 kes keracunan tanaman hiasan, dan *135 kes disebabkan oleh Dieffenbachia picta.* Kanak-kanak merupakan 84% mangsa [4].
Di Vitória, Brazil, Dieffenbachia picta disenaraikan antara tumbuhan yang dikaitkan dengan kes keracunan teruk [5].
Di Romania, Dieffenbachia menyumbang 9.8% kes keracunan tumbuhan kanak-kanak [6].
Di Amerika Syarikat, Dieffenbachia tersenarai antara 12 tumbuhan teratas dalam panggilan pusat racun [1].
Laporan kes
Seorang budak lelaki berumur 7 tahun tertelan batang Dieffenbachia dan mengalami bengkak lidah yang teruk, air liur meleleh dan sukar menelan, tetapi tanpa kesukaran bernafas. Beliau dirawat secara konservatif dengan cecair intravena, hidrokortison dan antihistamin, dan pulih dalam 3 hingga 4 hari [3]. Penulis menekankan kepentingan kesedaran tentang tindak balas yang boleh berlaku walaupun daripada tumbuhan hiasan yang kelihatan tidak berbahaya [3].
Keladi (Colocasia)
Dalam kajian keracunan tumbuhan kanak-kanak di Romania, Colocasia merupakan tumbuhan paling kerap terlibat (18.3%) [6]. Walaupun keladi juga dimakan sebagai makanan selepas dimasak dengan betul, bahagian mentahnya boleh menyebabkan kerengsaan.
Ahli Araceae Lain
Senarai 12 tumbuhan teratas dalam data pusat racun Amerika Syarikat merangkumi beberapa ahli Araceae [1]:
Spathiphyllum (peace lily), di tempat pertama
Philodendron, di tempat kedua
Dieffenbachia
Epipremnum aureum (sirih gading)
Ironinya, beberapa spesies ini juga popular sebagai “pembersih udara”. Contohnya, Syngonium podophyllum dan Epipremnum aureum menunjukkan penyingkiran VOC yang tinggi dalam kajian makmal [7], manakala Dieffenbachia maculata dan Spathiphyllum wallisii turut diuji untuk penyingkiran VOC [8].
Haiwan Peliharaan
Keracunan tumbuhan dalam rumah merupakan ancaman serius kepada haiwan kesayangan, sebahagiannya kerana haiwan menghabiskan lebih banyak masa di dalam rumah bersama pemilik [9]. Ulasan tumbuhan beracun dalam rumah menerangkan mekanisme tindakan bahan aktif, tanda klinikal dan rawatan bagi setiap jenis keracunan [10].
Adakah Perlu Dibuang?
Tidak semestinya. Kebanyakan pendedahan tumbuhan yang dilaporkan menyebabkan tiada simptom atau ketoksikan ringan sahaja [2], dan hanya 0.1% kes di Amerika Syarikat dianggap teruk [1]. Namun, langkah berjaga-jaga tetap penting, terutamanya di rumah yang ada kanak-kanak kecil.
Panduan Keselamatan
1. *Letakkan Dieffenbachia, filodendron dan keladi hiasan* di tempat tinggi atau bilik yang tidak dimasuki kanak-kanak [4].
2. Pakai sarung tangan semasa memangkas, dan basuh tangan selepas itu.
3. Jangan biarkan haiwan peliharaan mengunyah daun [9].
4. Ketahui nama tumbuhan anda supaya doktor dapat merawat dengan cepat jika berlaku kemalangan [11].
5. Jika berlaku bengkak mulut atau lidah, segera dapatkan rawatan perubatan [3].
Mengapa Kanak-kanak Lebih Terdedah?
Di Brazil, keterukan keracunan tanaman hiasan lebih tinggi pada kanak-kanak bawah empat tahun, dan berkait dengan bahagian tumbuhan yang dimakan [5]. Di Mato Grosso do Sul, orang dari semua peringkat umur terlibat, tetapi kanak-kanak merupakan majoriti mangsa, dan terdapat korelasi antara bulan, populasi dan umur keracunan [4].
Kajian di Queensland pula mendapati kanak-kanak berumur 1 hingga 4 tahun merupakan kumpulan paling kerap terdedah, dan hampir semua kes berlaku secara tidak disengajakan [2].
Rawatan Biasanya Sokongan
Dalam kebanyakan kes keracunan tumbuhan kanak-kanak, rawatan terdiri daripada langkah simptomatik dan sokongan, dan purata tempoh tinggal di hospital dalam kajian Romania hanya 1.8 hari [6]. Dalam laporan kes Dieffenbachia pula, saluran pernafasan kanak-kanak kekal terbuka walaupun lidah membengkak teruk, dan pesakit dirawat dengan ubat antiradang serta antihistamin [3].
Pendidikan Awam
Penyelidik di Brazil mencadangkan intervensi pendidikan untuk keluarga dan sekolah, pelabelan yang betul, latihan profesional dan protokol klinikal yang seragam untuk mengurangkan pendedahan [5].
Bukan Hanya Araceae
Walaupun Araceae kerap terlibat, famili lain juga penting. Di Queensland, famili Euphorbiaceae paling kerap dikenal pasti dalam pendedahan tumbuhan dan merupakan punca paling biasa rujukan kepada doktor [2]. Poinsettia, ahli famili Euphorbiaceae, turut tersenarai antara tumbuhan teratas dalam data Amerika Syarikat [1].
Kesimpulan
Famili Araceae, terutamanya Dieffenbachia, merupakan antara punca utama keracunan tanaman hiasan dalam kalangan kanak-kanak di beberapa negara. Kebanyakan kes adalah ringan, tetapi bengkak mulut dan lidah boleh berlaku. Dengan peletakan yang betul dan pengawasan, tanaman cantik ini masih boleh dinikmati dengan selamat.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Jika kanak-kanak atau haiwan peliharaan termakan tumbuhan dan menunjukkan simptom, segera dapatkan rawatan doktor atau doktor haiwan.
Rujukan
[1] Dan D. Petersen (2011). Common plant toxicology: a comparison of national and southwest Ohio data trends on plant poisonings in the 21st century. Toxicology and applied pharmacology. DOI: 10.1016/j.taap.2010.10.022.
[2] Tamim Islam et al. (2022). Plant poisonings in Australia: a retrospective series of calls to the Queensland Poisons Information Centre. Clinical Toxicology. DOI: 10.1080/15563650.2022.2133727.
[3] P. Prakash et al. (2026). Accidental Poisoning by Dieffenbachia (Dumb Cane) Plant Stem Ingestion in a Child: A Case Report. Indian Pediatrics Case Reports. DOI: 10.4103/ipcares.ipcares_186_25.
[4] D. R. Pedrinho et al. (2021). Ocorrência de Casos de Intoxicação por Plantas Ornamentais Tóxicas no Estado de Mato Grosso do Sul. Ensaios e Ciência C Biológicas Agrárias e da Saúde. DOI: 10.17921/1415-6938.2021v25n2p186-194.
[5] Valmin Ramos-Silva et al. (2025). Epidemiological and Clinical Profile of Toxic Ornamental Plant Poisoning in Children: A Retrospective Study from Brazil. Asian Journal of Pediatric Research. DOI: 10.9734/ajpr/2025/v15i11484.
[6] G. Ni?escu et al. (2024). Epidemiology and Clinical Characteristics of Acute Plant Exposure in Patients Aged between 0 and 18 Years—A Six-Year Retrospective Study. Children. DOI: 10.3390/children11030271.
[7] Safinaz M. Elhadad et al. (2025). Comparative evaluation of air phytoremediation potential of four ornamental potted plants for ecofriendly biofilter applications. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-025-30145-8.
[8] V. Hörmann et al. (2017). Suitability of Test Chambers for Analyzing Air Pollutant Removal by Plants and Assessing Potential Indoor Air Purification. Water, Air, & Soil Pollution. DOI: 10.1007/s11270-017-3586-z.
[9] A. Bertero et al. (2020). Indoor Companion Animal Poisoning by Plants in Europe. Frontiers in Veterinary Science. DOI: 10.3389/fvets.2020.00487.
[10] Z. Siroka (2023). Toxicity of House Plants to Pet Animals. Toxins. DOI: 10.3390/toxins15050346.
[11] Yuvraj Khamare et al. (2023). Common Poisonous Houseplant Species in Florida. EDIS. DOI: 10.32473/edis-ep639-2023.
