Industri Florikultur Malaysia: Dari Cameron Highlands ke Pasaran Jepun

Florikultur, iaitu industri bunga dan tanaman hiasan, merupakan sektor pertanian bernilai tinggi. Malaysia mempunyai iklim tanah tinggi yang sesuai untuk bunga iklim sederhana dan iklim tanah rendah yang sesuai untuk orkid tropika. Artikel ini meneliti perkembangan industri florikultur Malaysia berdasarkan kajian.

Pertumbuhan Industri

Menurut kajian Hamir dan rakan, industri florikultur Malaysia berkembang daripada hanya 773 hektar pada tahun 1984 kepada 2,000 hektar pada tahun 1995 [1]. Berdasarkan persatuan pengusaha bunga Cameron Highlands, orkid komersial dan tanaman hiasan, kawasan pengeluaran dianggarkan meningkat kepada 3,370 hektar pada tahun 2005 [1].

Dasar Pertanian Negara Kedua menyasarkan kawasan florikultur meningkat kepada 7,000 hektar menjelang 2010. Industri ini dilaporkan mampu menjana pulangan lumayan walaupun harga input seperti baja, racun perosak dan kos buruh meningkat lebih 30% sejak 1997 [1].

Pasaran Jepun

Jepun ialah pasaran import utama bagi bunga kering Malaysia, dan pengimport kedua terbesar bagi orkid tropika, bunga potong iklim sederhana dan daun kering dari Malaysia. Kekwa ialah bunga potong paling popular di Jepun [1].

Penghantaran laut vs udara

Ujian penghantaran kekwa dari Cameron Highlands ke Fukuoka, Jepun pada 2002 hingga 2003 mendapati [1]:

Penghantaran laut mengurangkan kos pengangkutan sebanyak 84% hingga 88%, dan bunga yang dihantar pada musim sejuk tiba dalam keadaan baik serta diterima oleh pasaran lelong [1].

Orkid: Bintang Florikultur ASEAN

Industri bunga potong orkid telah menyumbang besar kepada ekonomi Singapura, Thailand, Malaysia dan negara ASEAN lain. Genus orkid penting dari segi ekonomi termasuk Aranda, Dendrobium, Mokara, Oncidium dan Vanda. Jerman dan Jepun ialah pasaran utama bunga potong orkid tropika [2].

Ulasan lain menyebut industri orkid bernilai berjuta dolar sedang berkembang pesat di negara seperti Australia, Malaysia, Singapura dan Thailand [3].

Belia dan Keusahawanan Orkid

Kajian terhadap 122 belia berpendapatan di Malaysia menyatakan industri orkid menguntungkan dan mewujudkan peluang perniagaan serta pekerjaan, termasuk untuk industri bunga potong, pasaran pelancongan di Sabah dan penghibridan orkid. Namun, belia Malaysia kurang berminat menjadi usahawan orkid dan kurang sedar potensi komersialnya [4]. Bunga orkid juga sensitif kepada keadaan luaran, jadi penyelidikan dan pembangunan diperlukan [4].

Kepelbagaian Tanaman Hiasan Tempatan

Ekspedisi di Bukit Kor, Terengganu, iaitu tanah penyelidikan yang diserahkan kepada Universiti Malaysia Terengganu, mendokumentasikan 30 spesies bunga hiasan daripada beberapa famili, termasuk bunga kertas, telang dan krokot [5]. Penyelidik menyatakan subsektor hortikultur, termasuk tanaman hiasan, mempunyai potensi besar untuk menyumbang kepada pendapatan negara [5].

Daya Maju Perniagaan Bunga

Kajian di Bandar Lampung, Indonesia terhadap 16 pengusaha mendapati penanaman bunga hiasan berdaya maju [6]:

Nisbah melebihi 1 bermaksud pengusaha memperoleh untung. Walaupun kajian ini bukan di Malaysia, ia memberi gambaran potensi perniagaan bunga berskala kecil di rantau ini.

Cabaran Kelestarian

Pengeluaran tanaman hiasan dunia telah berubah secara dramatik dalam 20 tahun lalu, dengan pengeluaran beralih ke Afrika, Asia dan Amerika Selatan. Kelestarian merupakan cabaran utama [7]. Antara langkah yang dicadangkan termasuk:

Mengurangkan penggunaan bahan api dan elektrik.

Pengurusan nutrien bersepadu dan pengurusan perosak serta penyakit bersepadu.

Menggunakan bahan kitar semula dan media tanaman alternatif kepada gambut [7].

Menariknya, pengeluaran tanaman landskap mempunyai kesan alam sekitar paling rendah antara semua produk florikultur kerana tempoh pengeluaran yang panjang membolehkan penyerapan karbon [7].

Peluang untuk Usahawan

1. Fokus pada orkid yang mempunyai pasaran eksport dan nisbah untung yang baik [2][6].

2. Pertimbangkan pasaran Jepun dengan logistik laut yang lebih murah [1].

3. Amalkan pengeluaran lestari untuk kekal kompetitif [7].

4. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.

5. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti dan teknologi.

Teknologi untuk Masa Depan Industri

Kemajuan bioteknologi, pembiakan tradisional dan kultur tisu telah membantu menghasilkan varieti orkid eksotik dengan ciri baharu, sekali gus membuka peluang pemasaran global sebagai bunga potong dan pokok yang dibiakkan secara buatan [8]. Sistem rendaman sementara dalam kultur tisu pula boleh mengurangkan kos pengeluaran dan membolehkan automasi penuh [9].

Kepentingan Tanah Penyelidikan

Bukit Kor di kawasan tanah tinggi Terengganu merupakan tanah eksperimen pertanian yang diserahkan oleh Kerajaan Negeri Terengganu kepada Universiti Malaysia Terengganu untuk penyelidikan dan pembangunan pelbagai tanaman hortikultur [5]. Tanah penyelidikan seperti ini penting untuk mengenal pasti spesies hiasan yang sesuai dikomersialkan.

Kesimpulan

Industri florikultur Malaysia telah berkembang pesat sejak 1980-an, dengan Cameron Highlands sebagai pusat bunga iklim sederhana dan orkid sebagai produk utama tropika. Jepun kekal pasaran penting, dan penghantaran laut boleh mengurangkan kos dengan ketara. Namun, minat belia yang rendah dan cabaran kelestarian perlu ditangani untuk masa depan industri.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perniagaan atau pertanian khusus. Data industri mungkin telah berubah sejak kajian diterbitkan. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI sebelum memulakan perniagaan.

Rujukan

[1] Noor Auni Hamir et al. (2010). The prospect of exporting Malaysian temperate cut flowers by sea shipment to Japan ( Prospek mengimport bunga temperat keratan Malaysia ke Jepun dengan kapal ). Unknown Journal.

[2] C. Hew (1992). Orchid cut flower production in Singapore and neighbouring countries. Hortscience. DOI: 10.21273/hortsci.27.6.609c.

[3] D. Sarmah et al. (2017). A Review on: In Vitro Cloning of Orchids. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences. DOI: 10.20546/ijcmas.2017.609.235.

[4] K. Fatimah et al. (2021). Youth perception towards being an orchid entrepreneur. PROCEEDINGS OF 8TH INTERNATIONAL CONFERENCE ON ADVANCED MATERIALS ENGINEERING & TECHNOLOGY (ICAMET 2020). DOI: 10.1063/5.0051511.

[5] Wahyu Ade Syahputra et al. (2024). A Study of Plant Species Diversity of Ornamental Flowers in Bukit Kor Marang, Terengganu, Malaysia. Global Journal of Emerging Science, Engineering & Technology. DOI: 10.56225/gjeset.v2i1.31.

[6] Filipus Cahya Kusuma Putra et al. (2021). SISTEM AGRIBISNIS TANAMAN HIAS BUNGA (Adenium, Anggrek, dan Mawar) DI KOTA BANDAR LAMPUNG. Jurnal Ilmu-Ilmu Agribisnis. DOI: 10.23960/jiia.v9i2.5075.

[7] A. Darras (2020). Implementation of Sustainable Practices to Ornamental Plant Cultivation Worldwide: A Critical Review. Agronomy. DOI: 10.3390/agronomy10101570.

[8] Pragya Tiwari et al. (2024). Advances in Orchid Biology: Biotechnological Achievements, Translational Success, and Commercial Outcomes. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae10020152.

[9] P. Nongdam et al. (2023). Orchid Micropropagation Using Conventional Semi-Solid and Temporary Immersion Systems: A Review. Plants. DOI: 10.3390/plants12051136.