Bromelain sering dipromosikan sebagai enzim ajaib daripada nanas yang boleh mengurangkan sakit, bengkak dan keradangan. Ia dijual sebagai suplemen di banyak negara. Tetapi apakah yang ditunjukkan oleh ujian klinikal pada manusia? Artikel ini merumuskan bukti daripada ulasan sistematik dan meta-analisis tentang keberkesanan bromelain.
Apa Itu Bromelain?
Bromelain ialah campuran enzim proteolitik yang terutamanya diekstrak daripada buah dan batang nanas [1]. Ia pertama kali diasingkan dan diterangkan pada akhir abad ke-19 oleh penyelidik di Eropah [1].
Terdapat dua jenis bromelain: bromelain buah dan bromelain batang. Kedua-duanya dihasilkan secara berbeza dan mengandungi campuran enzim yang unik. Istilah “bromelain” asalnya merujuk kepada bromelain batang [2].
Adakah bromelain diserap?
Satu persoalan lama ialah sama ada bromelain boleh berkesan apabila diambil melalui mulut, memandangkan ia ialah protein. Ulasan sistematik mendapati bromelain hadir dalam serum dengan aktiviti proteolitik yang kekal selepas penyerapan oral [3]. Ulasan klasik dalam Cellular and Molecular Life Sciences juga menegaskan dakwaan bahawa bromelain tidak berkesan apabila diambil melalui mulut telah disangkal [4].
Meta-Analisis Utama (2023)
Ulasan sistematik dan meta-analisis dalam Nutrition and Health merangkumi 54 artikel untuk ringkasan kualitatif dan 39 artikel untuk meta-analisis [3]:
| Hasil | Dapatan |
|---|---|
| Sakit (bromelain oral) | Pengurangan kecil tetapi signifikan berbanding kawalan |
| Sinusitis | Mungkin berkesan |
| Penyakit kardiovaskular | Tidak berkesan |
| Pembuangan tisu luka (topikal) | Masa berkurang hampir 7 hari |
| Kesan sampingan oral | Kembung, loya dan sakit kepala |
Penyelidik menyimpulkan kajian berkualiti sederhana menunjukkan potensi bromelain oral untuk kawalan sakit dan bromelain topikal untuk rawatan luka, tanpa risiko kesihatan utama dilaporkan [3].
Selepas Pembedahan Gigi Geraham Bongsu
Ini bidang yang paling banyak dikaji. Beberapa meta-analisis menunjukkan dapatan yang sedikit berbeza:
| Meta-analisis | Sakit | Bengkak | Kekejangan rahang (trismus) |
|---|---|---|---|
| Mendes 2018 (6 RCT) [5] | Berkurang | Tiada kesan | Tiada kesan |
| de Souza 2018 [6] | Berkurang | Berkurang | Berkurang |
| Almeida 2019 (5 RCT) [7] | Berkurang pada 48-72 jam | Tiada kesan | Tiada kesan |
| Liu 2019 (6 RCT) [8] | Berkurang pada hari ke-7 | Berkurang | Tiada kesan |
Kajian Mendes juga mendapati bromelain memperbaiki kualiti hidup, termasuk penampilan fizikal, pengasingan sosial dan kualiti tidur pada minggu pertama selepas pembedahan [5].
Ulasan kepada ulasan sistematik
Satu ulasan terhadap enam ulasan sistematik menyimpulkan bromelain oral mengurangkan sakit selepas pembedahan, memperbaiki kualiti hidup dan mengurangkan keperluan ubat tahan sakit, tetapi tidak mengurangkan trismus dan edema [9].
Kesimpulan untuk bidang ini: Bukti paling konsisten ialah untuk pengurangan sakit. Kesan terhadap bengkak dan trismus bercampur.
Penanda Keradangan
Ulasan sistematik tujuh ujian rawak terkawal pada orang dewasa mendapati [10]:
Dalam kebanyakan kajian, bromelain (sendiri atau digabung) mengurangkan parameter keradangan.
Dos berbeza-beza: 200 hingga 1,050 mg sehari untuk bromelain sahaja, selama 1 hingga 16 minggu.
Sebelas peserta mengalami kesan sampingan, kebanyakannya gastrousus, dan dua menghentikan rawatan.
Namun, penyelidik menyimpulkan kesan keseluruhan bromelain terhadap keradangan tidak konsisten kerana perbezaan populasi, dos, tempoh dan parameter yang dinilai [10].
Kanser
Ulasan sistematik terapi enzim (bromelain, papain dan kimotripsin) dalam onkologi, merangkumi 15 kajian dan 3,008 pesakit, menyimpulkan bahawa berdasarkan bukti sedia ada, tiada manfaat terapeutik yang jelas daripada enzim sama ada sebagai terapi sokongan atau sebahagian daripada rawatan kanser [11].
Ulasan lain yang lebih kecil mendapati suplemen mengandungi bromelain mengurangkan beberapa kesan sampingan rawatan kanser, seperti kekeringan mukosa dan sakit sendi, tetapi hanya tiga kajian memenuhi kriteria [12].
Kanak-kanak
Ulasan naratif menyatakan tiada bukti muktamad yang menyokong penggunaan bromelain pada kanak-kanak, walaupun data terhad mencadangkan ia mungkin bermanfaat sebagai tambahan kepada rawatan standard untuk jangkitan saluran pernafasan atas, keadaan pergigian tertentu dan luka terbakar [13].
Ringkasan Kekuatan Bukti
| Kegunaan | Kekuatan bukti |
|---|---|
| Sakit selepas pembedahan gigi | Sederhana; beberapa meta-analisis positif |
| Rawatan luka terbakar (topikal) | Kukuh; diluluskan sebagai ubat |
| Sinusitis | Mungkin berkesan |
| Keradangan umum | Tidak konsisten |
| Penyakit jantung | Tidak berkesan |
| Kanser | Tidak mencukupi |
Bromelain Suplemen berbanding Buah Nanas
Suplemen dalam ujian klinikal mengandungi dos bromelain yang terkawal dan tinggi.
Buah nanas mengandungi bromelain, tetapi pada kepekatan yang lebih rendah berbanding batang [14].
Bromelain mudah rosak oleh haba. Pemprosesan pada suhu melebihi 60°C menyebabkan denaturasi yang cepat [15], jadi nanas dalam tin atau dimasak mungkin mengandungi bromelain aktif yang kurang.
Kesimpulan
Bukti klinikal paling kukuh bagi bromelain ialah untuk mengurangkan sakit selepas pembedahan gigi dan untuk rawatan luka terbakar secara topikal. Kesannya terhadap keradangan umum tidak konsisten, dan ia tidak berkesan untuk penyakit jantung. Untuk kanser, tiada manfaat yang jelas. Bromelain suplemen juga berbeza daripada memakan buah nanas.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Suplemen bromelain boleh berinteraksi dengan ubat pencair darah dan antibiotik. Berbincang dengan doktor atau doktor gigi sebelum mengambilnya, terutamanya sebelum pembedahan.
Rujukan
[1] U. Kansakar et al. (2024). Exploring the Therapeutic Potential of Bromelain: Applications, Benefits, and Mechanisms. Nutrients. DOI: 10.3390/nu16132060.
[2] Carolina Varilla et al. (2021). Bromelain, a Group of Pineapple Proteolytic Complex Enzymes (Ananas comosus) and Their Possible Therapeutic and Clinical Effects. A Summary. Foods. DOI: 10.3390/foods10102249.
[3] Nattawut Leelakanok et al. (2023). Efficacy and safety of bromelain: A systematic review and meta-analysis. Nutrition and Health. DOI: 10.1177/02601060231173732.
[4] H. Maurer (2001). Bromelain: biochemistry, pharmacology and medical use. Cellular and Molecular Life Sciences CMLS. DOI: 10.1007/pl00000936.
[5] M. Mendes et al. (2018). Efficacy of proteolytic enzyme bromelain on health outcomes after third molar surgery. Systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Medicina Oral, Patología Oral y Cirugía Bucal. DOI: 10.4317/medoral.22731.
[6] G. D. de Souza et al. (2018). Is bromelain effective in controlling the inflammatory parameters of pain, edema, and trismus after lower third molar surgery? A systematic review and meta?analysis. Phytotherapy Research. DOI: 10.1002/ptr.6244.
[7] R. de A.C. Almeida et al. (2019). Is bromelain an effective drug for the control of pain and inflammation associated with impacted third molar surgery? Systematic review and meta-analysis. International journal of oral and maxillofacial surgery. DOI: 10.1016/j.ijom.2018.07.028.
[8] Shao-Peng Liu et al. (2019). Oral Bromelain for the Control of Facial Swelling, Trismus, and Pain After Mandibular Third Molar Surgery: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of oral and maxillofacial surgery : official journal of the American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons. DOI: 10.1016/j.joms.2019.02.044.
[9] S. Kuriadom et al. (2023). Effectiveness of oral bromelain on third molar surgery patients: A systematic review of systematic reviews. Advances in Oral and Maxillofacial Surgery. DOI: 10.1016/j.adoms.2023.100449.
[10] I. C. Pereira et al. (2023). Bromelain supplementation and inflammatory markers: A systematic review of clinical trials. Clinical nutrition ESPEN. DOI: 10.1016/j.clnesp.2023.02.028.
[11] Lennart Gremmler et al. (2021). Proteolytic Enzyme Therapy in Complementary Oncology: A Systematic Review. AntiCancer Research. DOI: 10.21873/anticanres.15108.
[12] I. C. Pereira et al. (2025). Supplementation Containing Bromelain on the Side Effects of Oncological Treatment: Systematic Review. Journal of Medicinal Food. DOI: 10.1089/jmf.2023.0027.
[13] Cristian Locci et al. (2024). Current Uses of Bromelain in Children: A Narrative Review. Children. DOI: 10.3390/children11030377.
[14] C.-W. Huang et al. (2021). Composition, enzyme and antioxidant activities of pineapple. International Journal of Food Properties. DOI: 10.1080/10942912.2021.1958840.
[15] Muhamed Anjal Thondiyil et al. (2025). Bromelain?Infused Pineapple?Based Candies as Functional Confections: Potential Formulation and Health Benefits. Journal of Food Quality. DOI: 10.1155/jfq/5580791.
