Di pasar, kita boleh menemui pelbagai jenis nanas: MD2 yang manis dan berisi kuning keemasan, Josapine, Morris dan Sarawak. Adakah semuanya sama dari segi khasiat? Kajian di Malaysia dan di luar negara menunjukkan varieti, tahap kematangan dan bahagian buah mempengaruhi kandungan nutrien dan sebatian bioaktif. Artikel ini menerangkan perbezaan tersebut.
Kandungan Nutrien Asas
Nanas merupakan sumber penting gula, asid organik (asid sitrik), mineral penting (kuprum, magnesium, mangan, kalium), serat dan vitamin A, C serta kumpulan B [1]. Ia juga rendah lemak dan kolesterol, dan merupakan sumber vitamin B1, vitamin B6, kuprum dan serat [2].
Analisis lain mendapati nanas mengandungi alfa-tokoferol, beta-sitosterol, serta asid fenolik seperti asid galik, ferulik dan rosmarinik, dan flavonoid seperti katekin, naringenin dan kuersetin [3].
Komposisi kimia dan ciri deria nanas sangat bergantung kepada varieti serta keadaan geografi dan iklim tempat ia ditanam [1].
Varieti Nanas di Malaysia
Industri nanas merupakan sektor pertanian penting di Malaysia, dengan 76 kultivar ditanam di seluruh negara [4]. Antara kultivar di Malaysia ialah Maspine, Morris, Morris Gajah, Gandul, Sarawak, Josapine, N36, Yankee dan MD2 [5].
Perbandingan lima kultivar komersial
Kajian ke atas Josapine, Morris, Sarawak, MD2 dan Crystal pada tahap kematangan komersial mendapati MD2 [4]:
Paling manis dan paling kurang kelat.
Mempunyai kandungan sebatian bioaktif, kapasiti antioksidan dan aktiviti bromelain tertinggi.
Mendapat skor deria keseluruhan tertinggi.
Sebatian bioaktif berkorelasi kuat dengan kapasiti antioksidan dan aktiviti bromelain [4].
MD2 berbanding Morris
Sebelum MD2 diperkenalkan, Morris merupakan antara kultivar popular untuk dimakan segar. Perbandingan kedua-duanya mendapati MD2 lebih manis dan kurang kelat, dengan kapasiti antioksidan, protein dan aktiviti bromelain yang lebih tinggi. Panel deria juga lebih menyukai MD2 dari segi aroma, rasa, kemanisan dan tekstur [5].
MD2 di pasaran dunia
Di peringkat global, varieti Smooth Cayenne paling banyak ditanam, tetapi kini secara beransur-ansur digantikan oleh hibrid manis MD2 yang sangat berjaya dari segi komersial [1]. Kajian di Thailand turut mendapati MD2 mempunyai vitamin C, beta-karotena dan aktiviti antioksidan yang jauh lebih tinggi berbanding varieti Pattawia dan Queen [6].
Hibrid baharu MARDI
MARDI telah membangunkan hibrid nanas baharu (Josapine x 53 116 (6)) yang diuji secara pra-komersial di Pontian, Johor. Hibrid ini [7]:
Kurang dijangkiti penyakit reput hati bakteria.
Bersaiz sederhana (1.3 hingga 1.8 kg).
Menghasilkan kira-kira 40 hingga 48 tan sehektar, dengan anggaran hasil RM78,000 sehektar.
Boleh dituai 14 bulan selepas ditanam.
Setanding MD2 dari segi rasa, tekstur, warna dan aroma menurut kajian pengguna.
Aroma Nanas Malaysia
Kajian ke atas enam varieti nanas yang ditanam di Malaysia mengenal pasti 59 sebatian aroma. Aroma nanas digambarkan dengan tujuh istilah: manis, bunga, buah, segar, hijau, kayu dan seperti epal. Morris dan MD2 paling banyak dikaitkan dengan ester berbau buah [8].
Kesan Tahap Kematangan
Malaysia mula mengeluarkan nanas MD2 pada tahun 2009. Kajian MD2 pada lima peringkat kematangan mendapati [9]:
| Parameter | Perubahan apabila buah semakin masak |
|---|---|
| Pepejal larut (kemanisan) | Meningkat dari peringkat 1 hingga 4 |
| Asid askorbik (vitamin C) | Menurun |
| Jumlah karotenoid | Meningkat |
| Jumlah fenolik dan antioksidan | Meningkat hingga peringkat 3, kemudian menurun |
Implikasi: Tiada satu tahap kematangan yang terbaik untuk semua nutrien. Buah yang terlalu masak mungkin lebih manis tetapi kurang vitamin C dan antioksidan.
Perbezaan Antara Bahagian Buah
Kajian tiga kultivar mendapati isi nanas kaya dengan gula penurun dan serat larut, manakala kulit dan batang kaya dengan serat kasar. Batang menunjukkan aktiviti bromelain yang lebih tinggi [10].
Kajian kulit dan empulur (teras) MD2 pula mendapati kulit mempunyai jumlah fenolik dan flavonoid yang lebih tinggi serta aktiviti antioksidan yang lebih baik berbanding empulur [11].
| Bahagian | Kekuatan |
|---|---|
| Isi | Gula dan serat larut [10] |
| Empulur | Lebih manis daripada kulit [11] |
| Kulit | Fenolik, flavonoid dan antioksidan lebih tinggi [11] |
| Batang | Aktiviti bromelain tertinggi [10] |
Penyimpanan
Kajian MD2, Josapine dan Morris yang disimpan pada 5, 10 dan 25°C mendapati sampel yang disimpan pada 10°C mempunyai jangka hayat paling lama berdasarkan perubahan kekerasan dan kandungan lembapan [12].
Panduan Praktikal
1. Pilih MD2 jika anda mahukan nanas yang manis, kurang kelat dan tinggi antioksidan [4].
2. Jangan biarkan terlalu masak jika ingin mendapatkan vitamin C maksimum [9].
3. Simpan nanas potong dalam peti sejuk dan makan secepat mungkin.
4. Jangan buang empulur. Ia boleh dimakan dan agak manis.
Kesimpulan
Kandungan nutrien nanas berbeza mengikut varieti, kematangan dan bahagian buah. Kajian di Malaysia menunjukkan MD2 mempunyai kemanisan, antioksidan dan aktiviti bromelain tertinggi berbanding kultivar komersial lain, manakala hibrid baharu MARDI menawarkan alternatif yang setanding. Kulit dan batang nanas pula kaya antioksidan dan bromelain, menjadikannya sumber bernilai yang tidak sepatutnya dibuang begitu sahaja.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pemakanan atau perubatan. Pesakit diabetes perlu mengawal saiz hidangan buah manis seperti nanas.
Rujukan
[1] B. de Ancos et al. (2016). Pineapple composition and nutrition. Unknown Journal. DOI: 10.1002/9781118967355.ch12.
[2] M. F. Hossain et al. (2015). Nutritional Value and Medicinal Benefits of Pineapple. International Journal of Nutrition and Food Sciences. DOI: 10.11648/j.ijnfs.20150401.22.
[3] Zehra Gökçe (2025). Phytochemical Profiling and Biochemical Evaluation of Pineapple (Ananas comosus L. Merr) Fruit. Current Perspectives on Medicinal and Aromatic Plants (CUPMAP). DOI: 10.38093/cupmap.1792652.
[4] H. C. Chong (2013). Nutritional characteristics evaluation of Malaysian commercial pineapple cultivars. Unknown Journal.
[5] Irdlinna Idwar (2014). Physicochemical, Biochemical and organoleptic analysis of pineapple cultivars MD2 and MORRIS. Unknown Journal.
[6] O. Chanprasartsuk et al. (2026). Native and hybrid Thai pineapple cultivars: a comprehensive analysis of organoleptic, functional, and physicochemical characteristics for future industrial applications. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2026.e45297.
[7] Nur Fardina bt Abdul Ghani (2019). UPSCALING OF POTENTIAL PINEAPPLE HYBRID TO SMALL AND MEDIUM-SCALE GROWER IN JOHOR, MALAYSIA. Unknown Journal.
[8] O. Lasekan et al. (2018). Classification of different pineapple varieties grown in Malaysia based on volatile fingerprinting and sensory analysis. Chemistry Central Journal. DOI: 10.1186/s13065-018-0505-3.
[9] P. Ding et al. (2016). Physicochemical quality, antioxidant compounds and activity of MD-2 pineapple fruit at five ripening stages. international food research journal.
[10] C.-W. Huang et al. (2021). Composition, enzyme and antioxidant activities of pineapple. International Journal of Food Properties. DOI: 10.1080/10942912.2021.1958840.
[11] Nur Liyana Nordin et al. (2023). Comparison of Phenolic and Volatile Compounds in MD2 Pineapple Peel and Core. Foods. DOI: 10.3390/foods12112233.
[12] M. Mohd Ali et al. (2022). Shelf Life Prediction and Kinetics of Quality Changes in Pineapple (Ananas comosus) Varieties at Different Storage Temperatures. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae8110992.
