Antara kegunaan tradisional cekur ialah merawat ulser mulut dan lepuh lidah, termasuk pada bayi [1], serta luka [1]. Ulser mulut ialah masalah biasa yang menyakitkan dan boleh menjejaskan makan serta bercakap. Bagi pesakit kanser yang menjalani kemoterapi atau radioterapi, ulser mulut boleh menjadi lebih teruk. Artikel ini meneliti bukti saintifik tentang cekur untuk ulser mulut, luka dan kesihatan mulut.
Kenapa Cekur Dikaitkan dengan Penyembuhan?
Cekur mengandungi EPMC, sebatian yang mempunyai aktiviti anti-radang [2]. Keradangan yang terkawal penting untuk proses penyembuhan luka. Ulasan farmakologi turut menyenaraikan aktiviti penyembuhan luka antara sifat cekur [1][3].
Ulser Mulut: Kajian pada Tikus
Kajian 2022
Kajian ke atas 35 tikus dengan ulser mulut yang dicetuskan oleh asid asetik 70% membandingkan ekstrak etanol cekur dengan triamsinolon asetonida (rawatan konvensional) [4]:
| Dos ekstrak cekur | Dapatan |
|---|---|
| 0.5% | Meningkatkan peratus pemulihan kawasan ulser dan skor tanda keradangan |
| 0.5% hingga 2% | Mengurangkan skor histopatologi |
Menariknya, ekstrak cekur yang disapu dalam kajian ini lebih berkesan berbanding triamsinolon asetonida [4]. Penyelidik menyimpulkan cekur berpotensi dibangunkan sebagai rawatan ulser mulut manusia selepas ujian klinikal [4].
Kajian 2024: Mekanisme dan keselamatan
Kajian susulan mendapati ekstrak cekur merencat ekspresi NF-kappaB-p65 dan COX-2 dalam tisu lidah tikus. Dalam ujian keselamatan [5]:
Tiada kerengsaan pada membran salur darah telur ayam (ujian HET-CAM).
Sapuan pada kulit arnab menyebabkan kerengsaan ringan tetapi tiada kemerahan atau bengkak.
Tiada kesan toksik pada organ atau profil darah arnab.
Gel Mulut daripada Cekur
Beberapa kumpulan penyelidik telah membangunkan gel mulut berasaskan cekur:
| Kajian | Bahan aktif | Dapatan utama |
|---|---|---|
| Gel mukoadhesif [6] | Ekstrak etanol cekur 5% | Stabil selama 14 hari; paling diterima oleh 30 responden |
| Gel kaempulkraol K [7] | Sebatian tulen daripada cekur | Merangsang migrasi sel gusi lebih baik daripada kawalan positif |
| Gel diterpena isopimarana [8] | Sebatian KG6 0.5% | Merangsang migrasi sel gusi (94.7% hingga 98.9%), lebih tinggi daripada gel komersial (73.5%) |
Kajian gel diterpena isopimarana mencadangkan potensi untuk ulser aftosa dan stomatitis akibat kemoterapi dan radioterapi [8]. Namun, semua kajian ini dijalankan dalam makmal atau pada sel, belum pada pesakit.
Penyembuhan Luka Kulit
Kajian 2026 pada 30 tikus dengan luka kulit penuh 1.5 cm menguji krim cekur 5%, 10% dan 15% selama 14 hari [9]:
Krim 10% memberi kesan terbaik, mengurangkan kawasan luka sebanyak 65.3% pada hari ke-14.
Ia menurunkan TNF-alfa (sitokin radang) sebanyak 38.7%.
Ia meningkatkan IL-10 (sitokin anti-radang) sebanyak 42.5%.
Penyelidik mencadangkan krim cekur berpotensi sebagai formulasi herba untuk pengurusan luka [9].
Bakteria Mulut dan Kerosakan Gigi
Lactobacillus acidophilus
Lactobacillus acidophilus ialah salah satu bakteria yang menyebabkan kerosakan gigi. Kajian makmal mendapati ekstrak cekur dapat membunuh bakteria ini. Kesan perencatannya tidak berbeza secara signifikan dengan penisilin, tetapi lebih rendah daripada eritromisin [10].
Bakteria sakit tekak
Kajian gula-gula keras yang mengandungi minyak pati cekur mendapati kepekatan minyak yang lebih tinggi merencat pertumbuhan Streptococcus pyogenes dan Staphylococcus aureus, dua bakteria yang boleh menyebabkan sakit tekak. Kepekatan 1% memberi perencatan tertinggi dan paling digemari oleh panel [11].
Perut: Ulser Gastrik
Ulser bukan sahaja berlaku di mulut. Kajian pada mencit mendapati ekstrak cekur (100 hingga 400 mg/kg) yang diberi selama 7 hari sebelum dicetuskan ulser oleh alkohol mengurangkan indeks ulser daripada 17.63% kepada 6.54% pada dos tertinggi [12]. Kesan ini dikaitkan dengan kaempferol dan luteolin dalam ekstrak [12].
Had Bukti
1. Tiada ujian klinikal manusia tentang cekur untuk ulser mulut ditemui dalam carian ini.
2. Ekstrak dalam kajian adalah piawai, berbeza dengan cekur mentah atau tumbuk sendiri.
3. Kerengsaan ringan dilaporkan pada kulit arnab [5], jadi kulit sensitif mungkin bertindak balas.
4. Kesan pada bakteria hanya diuji dalam piring makmal.
Panduan Praktikal
1. Ulser mulut biasa selalunya sembuh sendiri dalam 1 hingga 2 minggu. Amalkan kebersihan mulut yang baik.
2. Jumpa doktor atau doktor gigi jika ulser berlarutan lebih 3 minggu, sangat besar, berulang kerap atau disertai demam.
3. Jangan sapu cekur tumbuk pada bayi tanpa nasihat doktor. Kulit dan mulut bayi sangat sensitif.
4. Berus gigi dua kali sehari dengan ubat gigi berfluorida; cekur bukan pengganti penjagaan gigi.
5. Untuk luka, bersihkan dengan air bersih dan dapatkan rawatan jika luka dalam, kotor atau menunjukkan tanda jangkitan.
Kesimpulan
Kajian haiwan menunjukkan ekstrak cekur mempercepat penyembuhan ulser mulut dan luka kulit, dengan kesan anti-radang yang jelas. Beberapa gel mulut berasaskan cekur sedang dibangunkan dan menunjukkan hasil yang baik dalam ujian sel. Kajian makmal juga mendapati cekur merencat beberapa bakteria mulut dan tekak. Namun, semua bukti ini masih praklinikal, dan ujian klinikal pada manusia diperlukan sebelum cekur boleh disyorkan sebagai rawatan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Ulser mulut yang berpanjangan boleh menjadi tanda masalah kesihatan yang serius dan perlu diperiksa oleh doktor atau doktor gigi.
Rujukan
[1] A. Kumar (2020). Phytochemistry, pharmacological activities and uses of Indian traditional medicinal plant Kaempferia galanga L. – An overview. Journal of Ethnopharmacology. DOI: 10.1016/j.jep.2020.112667.
[2] M. Umar et al. (2012). Bioactivity-Guided Isolation of Ethyl-p-methoxycinnamate, an Anti-inflammatory Constituent, from Kaempferia galanga L. Extracts. Molecules. DOI: 10.3390/molecules17078720.
[3] N. Che Radzi (2023). Kaempferia galanga Linn: A Systematic Review of Phytochemistry, Extraction Technique, and Pharmacological Activities. ASM Science Journal. DOI: 10.32802/asmscj.2023.1088.
[4] I. S. Wahyuni et al. (2022). Anti-Inflammatory Activity and Wound Healing Effect of Kaempferia galanga L. Rhizome on the Chemical-Induced Oral Mucosal Ulcer in Wistar Rats. Journal of Inflammation Research. DOI: 10.2147/jir.s359042.
[5] I. S. Wahyuni et al. (2024). Kaempferia galanga L. alleviates the expression of COX-2 and NF-kappaB-p65 in the oral mucosa ulcer of Wistar rats and exhibits no irritation toward the vascular membrane of chicken eggs and the skin of albino rabbits. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e35827.
[6] I. S. Wahyuni et al. (2024). Formulation and Evaluation of Mucoadhesive Oral Care Gel Containing Kaempferia galanga Extract. Pharmaceutics. DOI: 10.3390/pharmaceutics16030421.
[7] N. Pathan et al. (2024). Anti-inflammatory and wound healing effects of mouth gel containing kaempulchraol K from Kaempferia galanga rhizomes. Journal of Ethnopharmacology. DOI: 10.1016/j.jep.2024.117762.
[8] A. Iadnut et al. (2024). Wound healing potential of mouth gel containing isopimarane diterpene from Kaempferia galanga rhizomes for treatment of oral stomatitis. PeerJ. DOI: 10.7717/peerj.18716.
[9] S. Siska et al. (2026). Kaempferia galanga cream accelerates wound healing through modulation of tumor necrosis factor-alpha and interleukin-10 in an excision wound model. Journal of Advanced Pharmaceutical Technology & Research. DOI: 10.4103/japtr.japtr_18_26.
[10] J. Saraswati et al. (2017). Antibacterial Effect of Kaempferia Galanga L Extract on Lactobacillus Acidophilus in Vitro. The Indonesian Journal of Infectious Diseases. DOI: 10.32667/ijid.v1i01.4.
[11] M. Belgis et al. (2021). Antibacterial Activity of Kaempferia Galanga L. Hard Candy Against Streptococcus pyogenes and Staphylococcus aureus Bacteria Growth. International Journal on Food, Agriculture and Natural Resources. DOI: 10.46676/ij-fanres.v2i1.22.
[12] H. Liu et al. (2024). Protective effects of an alcoholic extract of Kaempferia galanga L. rhizome on ethanol-induced gastric ulcer in mice. Journal of Ethnopharmacology. DOI: 10.1016/j.jep.2024.117845.
