Vitamin E bukan satu sebatian sahaja. Ia terdiri daripada dua kumpulan: tokoferol dan tokotrienol. Kebanyakan minyak sayuran kaya tokoferol, tetapi minyak sawit istimewa kerana mengandungi tokotrienol dalam jumlah yang tinggi. Pecahan kaya tokotrienol (tocotrienol-rich fraction, TRF) ialah varian semula jadi vitamin E yang banyak terdapat dalam minyak sawit [1]. Artikel ini meneliti bukti ujian klinikal tentang manfaat tokotrienol sawit, termasuk ujian di Institut Jantung Negara, Kuala Lumpur.
Berapa Banyak Tokotrienol dalam Sawit?
Dalam minyak sawit merah tertapis, kandungan vitamin E ialah kira-kira 800 ppm, dan 70% daripadanya dalam bentuk tokotrienol [2]. Tokotrienol juga merupakan antara sebatian bermanfaat dalam minyak sawit bersama karotenoid dan fitosterol [3].
Ulasan Sistematik 2024: Gambaran Keseluruhan
Ulasan sistematik dalam Nutrition Reviews menganalisis 30 ujian rawak terkawal yang melibatkan 2,646 pesakit, termasuk individu sihat dan mereka yang mempunyai penyakit [1]. Ulasan ini mendapati TRF sawit merupakan suplemen semula jadi yang menjanjikan terhadap keradangan dan peroksidaan lipid. Namun, penyelidik menegaskan perlunya kajian lanjut untuk menentukan dos, formulasi dan tempoh suplemen yang optimum [1].
Bukti Mengikut Bidang Kesihatan
1. Otak: Lesi bahan putih
Ini antara ujian paling menarik. Seramai 121 sukarelawan berumur 35 tahun ke atas yang mempunyai faktor risiko kardiovaskular dan lesi bahan putih otak (disahkan MRI) diberi 200 mg tokotrienol campuran atau plasebo dua kali sehari selama 2 tahun [4]:
| Masa | Dapatan |
|---|---|
| Selepas 1 tahun | Tiada perbezaan ketara antara kumpulan (P = 0.150) |
| Selepas 2 tahun | Isipadu lesi kumpulan plasebo meningkat, kumpulan tokotrienol kekal hampir tidak berubah; perbezaan signifikan (P = 0.019) |
| Kimia darah | Tiada perbezaan ketara antara kumpulan |
Penyelidik menyimpulkan tokotrienol campuran memperlahankan perkembangan lesi bahan putih [4].
2. Kehamilan: Pre-eklampsia
Ujian rawak dua-buta pada 299 ibu mengandung anak pertama membandingkan TRF 100 mg sehari dalam kapsul super olein dengan plasebo (super olein tanpa TRF), bermula pada minggu ke-12 hingga 16 kehamilan sehingga bersalin [5]. Analisis sekunder mendapati kemungkinan hipertensi akibat kehamilan dan pre-eklampsia jauh lebih rendah dalam kumpulan TRF. Kajian ini dijalankan di sebuah hospital tertiari bandar, dan penyelidik menyatakan vitamin E sawit wajar dikaji lebih lanjut sebagai langkah pencegahan kesihatan awam [5].
Penting: Jumlah kes pre-eklampsia dalam kajian ini kecil (2.3%), jadi dapatan perlu disahkan dalam kajian lebih besar.
3. Diabetes dan buah pinggang
Ujian pilot fasa II menguji Tocovid (kapsul kaya tokotrienol sawit) 200 mg dua kali sehari selama 8 minggu pada pesakit diabetes jenis 2 dengan nefropati diabetik [6]:
Tocovid menurunkan kreatinin serum dengan ketara berbanding plasebo.
Namun, tiada perubahan ketara dalam eGFR, albumin air kencing (UACR), HbA1c, tekanan darah dan biomarker serum lain.
4. Jantung: Fibrilasi atrium selepas pembedahan
Ujian rawak dua-buta di Institut Jantung Negara (IJN), Kuala Lumpur, menguji Tocovid untuk mencegah fibrilasi atrium selepas pembedahan pintasan jantung. Kumpulan kawalan menerima plasebo super olein sawit. Analisis interim terhadap 202 pesakit melaporkan kadar fibrilasi atrium sebanyak 24.36%, dan kajian masih berjalan pada masa laporan itu ditulis [7].
5. Fungsi saluran darah
Tidak semua ujian positif. Ujian rawak pada 90 orang dewasa dengan diabetes jenis 2, glukosa puasa terjejas atau lilitan pinggang tinggi menguji TRF (420 mg tokotrienol sehari), karotena sawit atau plasebo selama 8 minggu [8]. Walaupun paras tokotrienol dan karotena dalam darah meningkat, tiada kesan terhadap fungsi saluran darah (FMD) atau penanda risiko kardiovaskular lain [8].
Meta-Analisis: Keradangan dan Lemak Darah
Keradangan dan tekanan oksidatif
Meta-analisis ujian rawak mendapati [9]:
| Penanda | Dapatan |
|---|---|
| Protein C-reaktif (CRP) | Turun, tetapi disebabkan oleh satu kajian delta-tokotrienol sahaja, bukan tokotrienol campuran |
| Interleukin-6 | Tiada kesan |
| TNF-alfa | Tiada kesan |
| Malondialdehid | Tiada kesan keseluruhan; mungkin turun pada dos 400 mg sehari |
Profil lipid
Meta-analisis 15 artikel mendapati suplemen tokotrienol [10]:
Meningkatkan HDL (“kolesterol baik”) dengan ketara.
Tidak menurunkan kolesterol total, LDL dan trigliserida secara keseluruhan.
Pada dos 200 mg sehari atau lebih, trigliserida turun dengan ketara.
Ringkasan Kekuatan Bukti
| Bidang | Bukti |
|---|---|
| Lesi bahan putih otak | Satu ujian rawak 2 tahun positif [4] |
| Pre-eklampsia | Analisis sekunder satu ujian rawak positif [5] |
| Keradangan | Kebanyakan penanda tiada kesan [9] |
| HDL | Meningkat [10] |
| LDL | Tiada kesan [10] |
| Fungsi saluran darah | Tiada kesan [8] |
Panduan Praktikal
1. Tokotrienol daripada makanan: Minyak sawit merah ialah sumber yang baik [2].
2. Suplemen: Dos dalam ujian klinikal antara 100 hingga 420 mg sehari, tetapi dos optimum belum ditentukan [1].
3. Bincang dengan doktor sebelum mengambil suplemen, terutamanya bagi ibu mengandung, pesakit yang akan menjalani pembedahan, atau yang mengambil ubat pencair darah.
4. Pilih produk berdaftar dengan pihak berkuasa kawal selia ubat.
Kesimpulan
Tokotrienol sawit menunjukkan hasil yang menjanjikan dalam beberapa ujian klinikal, terutamanya untuk lesi bahan putih otak dan pencegahan pre-eklampsia, dan satu ujian sedang dijalankan di IJN, Kuala Lumpur. Namun, buktinya bercampur: meta-analisis tidak mendapati kesan konsisten terhadap keradangan dan LDL, dan satu ujian tidak mendapati kesan terhadap fungsi saluran darah. Kajian lebih besar diperlukan untuk menentukan dos dan kegunaan terbaik.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Suplemen vitamin E boleh berinteraksi dengan ubat tertentu. Ibu mengandung dan pesakit penyakit kronik perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil suplemen tokotrienol.
Rujukan
[1] Aaron Deming Looi et al. (2024). Health Benefits of Palm Tocotrienol-Rich Fraction: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Nutrition Reviews. DOI: 10.1093/nutrit/nuae061.
[2] B. Nagendran et al. (2000). Characteristics of Red Palm Oil, a Carotene- and Vitamin E–rich Refined Oil for Food Uses. Food and Nutrition Bulletin. DOI: 10.1177/156482650002100213.
[3] Jerome Jeyakumar John Martin et al. (2026). Palm oil: a review on nutritional composition, processing, contaminants, and sustainability frameworks in the food system. Frontiers in Plant Science. DOI: 10.3389/fpls.2026.1798946.
[4] Yogheswaran Gopalan et al. (2014). Clinical Investigation of the Protective Effects of Palm Vitamin E Tocotrienols on Brain White Matter. Stroke. DOI: 10.1161/strokeaha.113.004449.
[5] N. A. Aminuddin et al. (2021). Role of Palm Oil Vitamin E in Preventing Pre-eclampsia: A Secondary Analysis of a Randomized Clinical Trial Following ISSHP Reclassification. Frontiers in Medicine. DOI: 10.3389/fmed.2020.596405.
[6] Suzanne May Quinn Tan et al. (2018). Tocotrienol-Rich Vitamin E from Palm Oil (Tocovid) and Its Effects in Diabetes and Diabetic Nephropathy: A Pilot Phase II Clinical Trial. Nutrients. DOI: 10.3390/nu10091315.
[7] A. F. Musa et al. (2021). A double-blind randomised controlled trial on the effect of Tocovid, a tocotrienol-rich capsule on postoperative atrial fibrillation at the National Heart Institute, Kuala Lumpur: an interim blinded analysis. Journal of Cardiothoracic Surgery. DOI: 10.1186/s13019-021-01721-6.
[8] W. Stonehouse et al. (2016). Short term effects of palm-tocotrienol and palm-carotenes on vascular function and cardiovascular disease risk: A randomised controlled trial. Atherosclerosis. DOI: 10.1016/j.atherosclerosis.2016.10.027.
[9] Ban-Hock Khor et al. (2021). Effects of tocotrienols supplementation on markers of inflammation and oxidative stress: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0255205.
[10] Shuping Zuo et al. (2020). The effects of tocotrienol supplementation on lipid profile: A meta-analysis of randomized controlled trials. Complementary therapies in medicine. DOI: 10.1016/j.ctim.2020.102450.
