Cengkih digunakan secara tradisional untuk membantu mengawal gula darah. Berbeza dengan banyak rempah lain, cengkih mempunyai beberapa kajian kecil pada manusia, selain kajian haiwan yang lebih banyak. Namun, kajian manusia ini menggunakan ekstrak polifenol cengkih yang khusus, bukan cengkih dalam masakan.
Artikel ini untuk maklumat umum dan bukan pengganti nasihat doktor. Jangan hentikan atau ubah ubat diabetes tanpa nasihat doktor.
Kajian pada Manusia
Kajian rawak terkawal
Satu kajian rawak dua buta melibatkan 70 orang dewasa dengan sindrom metabolik [1]:
Ekstrak polifenol kuntum cengkih (Clovinol) 250 mg sehari selama 84 hari dibandingkan dengan glutation sintetik.
Kumpulan cengkih menunjukkan peningkatan gula darah puasa, gula darah selepas makan, HbA1c, rintangan insulin dan paras insulin.
Kolesterol total, trigliserida dan LDL menurun, manakala HDL meningkat.
Tiada kesan sampingan atau perubahan toksik yang signifikan dilaporkan.
Kajian rintis
Satu kajian rintis terbuka ke atas 13 sukarelawan sihat dan pradiabetes mendapati ekstrak polifenol cengkih 250 mg sehari selama 30 hari menurunkan gula darah selepas makan secara signifikan bermula hari ke-12. Gula darah puasa hanya menurun dalam kumpulan pradiabetes [2].
Kajian ini kecil dan tanpa kumpulan plasebo, jadi keputusannya masih awal.
Kajian Haiwan
| Kajian | Penemuan |
|---|---|
| Tikus diabetes jenis 2 | Diet serbuk kuntum cengkih 2% hingga 4% menurunkan gula darah, lemak darah dan enzim hati [3] |
| Arnab diabetes | Suplemen cengkih paling berkesan dan berterusan dalam menurunkan gula darah berbanding halia fermentasi [4] |
Bagaimana Ia Berfungsi?
Kajian makmal mendapati ekstrak polifenol cengkih meningkatkan pengambilan glukosa oleh sel otot, mengurangkan penghasilan glukosa oleh sel hati, dan menghalang enzim pencernaan karbohidrat alfa-amilase dan alfa-glukosidase [2].
Keselamatan Ekstrak
Satu kajian keselamatan ke atas tikus mendapati ekstrak polifenol cengkih tidak menunjukkan kesan toksik sehingga 1,000 mg sekilogram sehari selama 90 hari, dan tidak mutagenik [5]. Ini berbeza daripada minyak cengkih atau eugenol pekat, yang boleh toksik pada dos tinggi [6].
Amaran
Eugenol menghalang pengumpulan platelet. Elakkan suplemen cengkih jika mengambil ubat pencair darah [7].
Kesan cengkih dengan ubat diabetes belum dikaji secara mendalam dalam kajian yang ditemui.
Panduan Praktikal
1. Gunakan cengkih sebagai rempah dalam masakan.
2. Jangan menganggap cengkih sebagai ubat diabetes.
3. Rujuk doktor sebelum mengambil ekstrak cengkih.
4. Pantau gula darah jika mencuba suplemen bersama ubat.
Soalan Lazim
Bolehkah cengkih menurunkan gula darah?
Satu kajian rawak terkawal mendapati ekstrak polifenol cengkih memperbaiki gula darah dan HbA1c [1].
Adakah cengkih dalam masakan memberi kesan sama?
Tidak semestinya. Kajian menggunakan ekstrak khusus [1][2].
Adakah ekstrak cengkih selamat?
Kajian manusia dan haiwan tidak menemui kesan toksik yang signifikan [1][5], tetapi minyak cengkih pekat berbeza.
Kesimpulan
Cengkih menunjukkan potensi membantu mengawal gula darah, dengan sokongan awal daripada kajian manusia. Namun, bukti masih terhad kepada ekstrak khusus dan kajian kecil. Cengkih paling sesuai dinikmati sebagai sebahagian daripada diet sihat.
Rujukan
[1] Jestin V. Thomas et al. (2022). Clove bud (Syzygium aromaticum L.) polyphenol helps to mitigate metabolic syndrome by establishing intracellular redox homeostasis and glucose metabolism: A randomized, double-blinded, active-controlled comparative study. Journal of Functional Foods. DOI: 10.1016/j.jff.2022.105273.
[2] Ratheesh Mohan et al. (2019). Water-soluble polyphenol-rich clove extract lowers pre- and post-prandial blood glucose levels in healthy and prediabetic volunteers: an open label pilot study. BMC Complementary and Alternative Medicine. DOI: 10.1186/s12906-019-2507-7.
[3] Stephen Adeniyi Adefegha et al. (2014). Antihyperglycemic, hypolipidemic, hepatoprotective and antioxidative effects of dietary clove (Szyzgium aromaticum) bud powder in a high-fat diet/streptozotocin-induced diabetes rat model. Journal of the Science of Food and Agriculture. DOI: 10.1002/jsfa.6617.
[4] E. Nabofa et al. (2018). Effects of Clove and Fermented Ginger on Blood Glucose, Leptin, Insulin and Insulin Receptor Levels in High Fat Diet-Induced Type 2 Diabetic Rabbits. Nigerian Journal of Physiological Sciences. DOI: 10.4314/njps.v33i1.
[5] Liju Vijayasteltar et al. (2016). Safety assessment of a standardized polyphenolic extract of clove buds: Subchronic toxicity and mutagenicity studies. Toxicology Reports. DOI: 10.1016/j.toxrep.2016.04.001.
[6] R. Carvalho et al. (2022). High doses of eugenol cause structural and functional damage to the rat liver. Life Sciences. DOI: 10.1016/j.lfs.2022.120696.
[7] N. Martini (2015). Potion or Poison? Cloves. Journal of Primary Health Care. DOI: 10.1071/hc15163.
