Bunga raya, bunga kebangsaan Malaysia, bukan sekadar tanaman hiasan. Daun, bunga dan akarnya digunakan dalam perubatan tradisional di banyak negara tropika. Kajian makmal dan haiwan menunjukkan bunga raya mengandungi flavonoid, antosianin dan sebatian lain yang mempunyai kesan antioksidan, antiradang dan menurunkan gula darah. Namun, hampir semua bukti datang daripada kajian makmal dan haiwan, dan ujian klinikal ke atas manusia masih diperlukan.
Artikel ini untuk maklumat umum dan bukan pengganti nasihat doktor.
Kegunaan Tradisional
Bunga raya digunakan secara tradisional untuk merawat luka, radang, demam, batuk, diabetes, jangkitan bakteria dan kulat, keguguran rambut dan ulser gastrik di beberapa negara tropika [4]. Ia juga merupakan bunga kebangsaan Malaysia [7].
Kandungan Kimia
Satu ulasan mendapati pelbagai bahagian pokok bunga raya mengandungi [2]:
Bunga: riboflavin, tiamina, niasin, asid askorbik (vitamin C), kuersetin, asid sitrik dan pigmen seperti pelargonidin.
Daun: alkaloid, glikosida, gula penurun dan sterol.
Batang: beta-sitosterol dan asid malvalik.
Akar: glikosida, tanin, fitosterol dan musilaj.
Satu ulasan oleh penyelidik Malaysia turut menyenaraikan tanin, saponin, glikosida dan flavonoid sebagai kandungan penting dalam daun [3].
Kesan Farmakologi yang Dilaporkan
Ulasan saintifik melaporkan pelbagai kesan dalam kajian makmal dan haiwan [1][2]:
| Kesan | Contoh |
|---|---|
| Antioksidan | Menyingkirkan radikal bebas |
| Antidiabetik | Menurunkan glukosa darah dalam tikus |
| Antiradang | Mengurangkan penanda radang |
| Antimikrob | Melawan bakteria seperti E. coli dan S. aureus |
| Penyembuhan luka | Dilaporkan dalam model haiwan |
| Antikesuburan | Menjejaskan kesuburan haiwan makmal |
Satu ulasan terkini menyatakan sebatian dalam bunga raya mempengaruhi penanda radang dan tekanan oksidatif, serta menurunkan glukosa darah, trigliserida dan kolesterol dalam kajian haiwan [5].
Kajian In Vitro tentang Diabetes
Satu kajian makmal mendapati ekstrak bunga raya menghalang enzim alfa-amilase, enzim yang memecahkan kanji kepada gula, dengan nilai IC50 sebanyak 107.75 µg/mL. Kuersetin dikenal pasti sebagai sebatian utama yang berpotensi [6].
Batasan Bukti
Ini bahagian paling penting:
Satu ulasan menegaskan bahawa ujian klinikal jangka panjang diperlukan untuk mengesahkan kegunaan tradisional bunga raya [5].
Satu ulasan lain menyatakan sangat sedikit kajian ketoksikan telah dijalankan [2].
Walaupun kebanyakan ekstrak tidak menunjukkan tanda toksik pada dos tinggi, sesetengahnya mengubah parameter biokimia dan darah [4].
Peringatan Keselamatan
Bunga raya mempunyai kesan antikesuburan dalam kajian haiwan [1][2]. Oleh itu, wanita hamil atau yang merancang kehamilan perlu mengelak daripada mengambil ekstrak bunga raya tanpa nasihat doktor. Pesakit diabetes yang mengambil ubat juga perlu berbincang dengan doktor kerana bunga raya boleh menurunkan gula darah.
Soalan Lazim
Adakah bunga raya boleh menyembuhkan diabetes?
Kajian haiwan dan makmal menunjukkan potensi menurunkan gula darah [5][6], tetapi belum ada ujian klinikal yang mengesahkannya pada manusia.
Bahagian mana yang paling berkhasiat?
Semua bahagian mengandungi sebatian bioaktif, tetapi komposisinya berbeza antara bunga, daun, batang dan akar [2].
Adakah bunga raya selamat dimakan?
Kebanyakan kajian haiwan tidak menunjukkan ketoksikan pada dos tinggi [4], tetapi kajian keselamatan masih terhad [2]. Elakkan semasa hamil.
Kesimpulan
Bunga raya kaya dengan sebatian bioaktif dan menunjukkan pelbagai potensi kesihatan dalam kajian makmal dan haiwan. Namun, bukti pada manusia masih belum ada, dan kesan antikesuburannya memerlukan perhatian. Nikmati bunga raya sebagai sebahagian daripada warisan dan amalan tradisional dengan berhati-hati, dan rujuk doktor sebelum menggunakannya untuk tujuan perubatan.
Rujukan
[1] A. Al-Snafi (2018). Chemical constituents, pharmacological effects and therapeutic importance of Hibiscus rosa-sinensis – A review.
[2] Smail Amtaghri et al. (2023). A Comprehensive Overview of Hibiscus rosa-sinensis L.: Its Ethnobotanical Uses, Phytochemistry, Therapeutic Uses, Pharmacological Activities, and Toxicology. Endocrine, Metabolic & Immune Disorders Drug Targets. DOI: 10.2174/1871530323666230522113405.
[3] Ezza Izzati Zulkurnain et al. (2023). The Phytochemical and Pharmacological Effects of Hibiscus rosa-sinensis: A Review. International Journal of Pharmaceutical Investigation. DOI: 10.5530/ijpi.13.3.053.
[4] A. Missoum (2018). Hibiscus rosa sinensis phytochemistry and medicinal uses.
[5] H. Raza et al. (2025). Hibiscus rosa-sinensis: A Multifunctional Flower Bridging Nutrition, Medicine, and Molecular Therapeutics. Food Science & Nutrition. DOI: 10.1002/fsn3.71254.
[6] Shankar Thapa et al. (2025). LC-MS Profiling and Multi-Target Mechanistic Insights of Hibiscus rosa-sinensis in Diabetes: Network Pharmacology, Molecular Docking, MD Simulation, PCA, and In-vitro ?-Amylase Inhibition. Pharmacological Research – Modern Chinese Medicine. DOI: 10.1016/j.prmcm.2025.100636.
[7] P. Magdalita et al. (2021). Hibiscus (Hibiscus rosa-sinensis): Importance and Classification. Floriculture and Ornamental Plants. DOI: 10.1007/978-981-15-1554-5_18-1.
