Kentang merupakan antara tanaman makanan paling penting di dunia. Berdasarkan dokumen yang diberikan, pengeluaran kentang global mencapai sekitar 374.7 juta tan pada tahun 2022, menjadikannya tanaman keempat terbesar dunia dari segi jumlah pengeluaran selepas jagung, gandum dan padi. China dan India kini muncul sebagai dua kuasa utama pengeluaran kentang dunia.
Perubahan ini menarik kerana pusat pengeluaran kentang dunia dahulunya banyak tertumpu di Eropah. Namun, dalam beberapa dekad kebelakangan ini, Asia mengambil alih kedudukan tersebut hasil peningkatan kawasan pengeluaran, produktiviti dan permintaan domestik.
China dan India mendominasi pengeluaran
China merupakan pengeluar kentang terbesar dunia dengan pengeluaran sekitar 93.5 juta tan pada tahun 2023, diikuti India dengan 60.1 juta tan.
Berdasarkan jadual dalam dokumen, antara negara pengeluar utama ialah:
| Negara | Pengeluaran | Kedudukan |
|---|---|---|
| China | 93.5 juta tan (2023) | Pertama |
| India | 60.1 juta tan (2023) | Kedua |
| Rusia | ~29.6 juta tan (2016–17) | Ketiga |
| Ukraine | Tidak dinyatakan | Keempat/Kelima |
| Amerika Syarikat | 20.0 juta tan (2023) | Keempat |
Perlu diperhatikan bahawa tahun data dalam jadual tidak seragam antara negara. Oleh itu, kedudukan tersebut perlu dibaca berdasarkan angka dan tahun yang digunakan dalam dokumen, bukan sebagai satu senarai statistik bagi tahun yang sama.
Asia kini menjadi pusat pengeluaran kentang dunia
Bagi tempoh 2000–2022, Asia menyumbang sekitar 46.2% daripada pengeluaran kentang dunia, diikuti Eropah sebanyak 34.3% dan benua Amerika sekitar 12.5%.
Perubahan ini menunjukkan peralihan besar dalam geografi pengeluaran kentang.
Eropah suatu ketika dahulu merupakan kawasan pengeluaran utama, tetapi jumlah pengeluarannya dilaporkan menurun daripada sekitar 221.8 juta tan metrik pada 1961 kepada 107.3 juta tan metrik pada 2019.
Dengan kata lain, pengeluaran Eropah hampir berkurang separuh dalam tempoh tersebut.
Mengapa negara maju tidak semestinya menghasilkan jumlah terbesar?
Negara seperti Belanda, Belgium, Perancis dan Jerman mungkin tidak menghasilkan kentang sebanyak China atau India dari segi jumlah keseluruhan, tetapi mereka mempunyai hasil per hektar yang tinggi.
Dokumen mengaitkan prestasi tersebut dengan:
- sistem penanaman intensif,
- teknologi pertanian maju,
- pengurusan input yang lebih efisien,
- industri pemprosesan yang matang.
Ini menunjukkan bahawa “pengeluar terbesar” dan “paling produktif” bukan perkara yang sama.
Sebuah negara boleh mempunyai pengeluaran keseluruhan yang besar kerana kawasan tanaman luas, manakala negara lain boleh menghasilkan lebih banyak kentang bagi setiap hektar melalui teknologi yang lebih baik.
Eropah Barat Laut sangat cekap
Lima negara Eropah Barat Laut yang dikenali sebagai NWEC-05 — Jerman, Perancis, Belanda, United Kingdom dan Belgium — menghasilkan kira-kira 60% daripada pengeluaran kentang EU-28 sebelum Brexit.
Kawasan ini merupakan contoh sistem pengeluaran kentang berintensiti tinggi dan sangat terintegrasi dengan industri pemprosesan.
Belgium banyak memproses kentang
Satu perbezaan besar antara negara maju dan negara membangun ialah kadar pemprosesan hasil.
Belgium, misalnya, menjual sekitar 80% daripada kentangnya untuk pemprosesan, manakala hanya sekitar 20% dijual sebagai hasil segar.
Ini menunjukkan bahawa nilai industri kentang bukan hanya bergantung kepada jumlah hasil segar, tetapi juga kepada kemampuan menukarkannya kepada produk bernilai tambah.
China menghasilkan banyak, tetapi kadar pemprosesannya masih rendah
Walaupun China merupakan pengeluar kentang terbesar dunia, hanya kira-kira 15% daripada pengeluaran kentangnya diproses.
Kadar ini jauh lebih rendah berbanding negara maju yang mempunyai industri produk kentang seperti:
- kentang goreng beku,
- kerepek,
- kanji,
- produk separa siap,
- makanan diproses.
Ini menunjukkan bahawa terdapat perbezaan antara kuantiti pengeluaran dan tahap pembangunan rantaian nilai.
India pula hanya memproses sekitar 7%
India, pengeluar kedua terbesar dunia, dilaporkan hanya memproses sekitar 7% daripada pengeluaran kentangnya. Produktivitinya juga masih jauh di bawah tahap tertinggi dunia.
Ini memberi gambaran bahawa India mempunyai ruang besar untuk meningkatkan nilai industri kentang melalui:
- pemprosesan,
- penyimpanan,
- teknologi selepas tuaian,
- peningkatan hasil sehektar.
Afrika Sub-Sahara masih menghadapi jurang hasil yang besar
Afrika Sub-Sahara mencatatkan hasil kentang yang rendah, iaitu kurang 75% daripada purata global dan kurang 30% daripada hasil wilayah pengeluar teratas.
Jurang ini menunjukkan bahawa peningkatan produktiviti masih menjadi cabaran besar.
Dari sudut pembangunan pertanian, peningkatan hasil sehektar boleh memberi kesan yang lebih besar daripada sekadar memperluas kawasan tanaman.
Negara membangun kini menghasilkan lebih banyak kentang
Satu trend penting yang dinyatakan dalam dokumen ialah pengeluaran kentang di negara membangun meningkat secara dramatik dalam tempoh dua dekad lalu dan kini mengatasi pengeluaran negara maju.
Ini merupakan perubahan besar dalam sistem makanan global.
Kentang yang dahulu sering dikaitkan dengan pertanian Eropah kini semakin penting dalam sistem makanan Asia, Afrika dan negara membangun yang lain.
Kawasan tanaman semakin kecil, tetapi pengeluaran meningkat
Satu statistik yang agak menarik ialah kawasan penanaman kentang global sebenarnya berkurang.
Kawasan penanaman turun daripada sekitar:
22.1 juta hektar pada 1961
kepada:
17.7 juta hektar pada 2022.
Namun begitu, jumlah pengeluaran dunia tetap meningkat.
Mengapa?
Dokumen menyatakan bahawa hasil potensi meningkat sekitar 59% sejak 1961.
Ini menunjukkan peranan besar peningkatan varieti, teknologi, pengurusan tanaman dan mekanisasi dalam menghasilkan lebih banyak makanan daripada kawasan yang lebih kecil.
Produktiviti lebih penting daripada keluasan semata-mata
Dapatan ini memberikan satu pengajaran penting dalam agronomi.
Pengeluaran tanaman boleh ditingkatkan melalui dua pendekatan asas:
- memperluas kawasan tanaman, atau
- meningkatkan hasil per unit kawasan.
Trend kentang dunia menunjukkan bahawa peningkatan hasil sehektar memainkan peranan besar dalam mengekalkan pertumbuhan pengeluaran walaupun kawasan penanaman mengecil.
China mula berubah daripada pengeluar kepada pemain industri global
China bukan sahaja pengeluar kentang terbesar.
Pada tahun 2022, China menjadi pengeksport bersih kentang goreng beku buat pertama kali.
Perubahan ini penting kerana ia menunjukkan peningkatan kapasiti pemprosesan dan peralihan China daripada sekadar pengeluar bahan mentah kepada pemain yang lebih besar dalam pasaran produk kentang bernilai tambah.
Perubahan iklim menjadi cabaran utama
Walaupun pengeluaran kentang meningkat, perubahan iklim boleh memberi kesan besar pada masa hadapan.
Dokumen menyatakan bahawa hasil kentang global dijangka berkurang sekitar:
- 2–6% menjelang 2055, dan
- sehingga 26% menjelang 2085
di bawah senario perubahan iklim RCP 8.5.
Kesan negatif paling besar dijangka berlaku di kawasan latitud tinggi seperti Eropah Timur dan Amerika Utara serta kawasan tanah rendah Afrika.
Mengapa kentang sensitif kepada perubahan iklim?
Dokumen memberi fokus kepada unjuran hasil, tetapi tidak menghuraikan secara terperinci mekanisme fisiologi di sebaliknya.
Apa yang jelas berdasarkan sumber tersebut ialah perubahan iklim dan tekanan kemarau dianggap antara cabaran penting kepada pengeluaran kentang masa depan.
Justeru, peningkatan produktiviti masa depan tidak boleh hanya bergantung kepada peluasan kawasan atau input yang lebih tinggi.
Industri pemprosesan menjadi penentu nilai ekonomi
Daripada perbandingan Belgium, China dan India, jelas bahawa jumlah pengeluaran yang tinggi tidak semestinya menghasilkan nilai ekonomi maksimum.
Negara dengan industri pemprosesan yang maju boleh menukar kentang kepada produk bernilai tinggi, manakala negara yang menjual sebahagian besar hasil secara segar mungkin memperoleh nilai tambah yang lebih rendah.
Dokumen ini secara tidak langsung memperlihatkan bahawa masa depan industri kentang bergantung kepada gabungan antara:
- produktiviti,
- teknologi,
- pemprosesan,
- penyimpanan,
- pasaran antarabangsa.
Kesimpulan
Kentang merupakan tanaman makanan keempat terbesar dunia dari segi jumlah pengeluaran selepas jagung, gandum dan padi, dengan pengeluaran global sekitar 374.7 juta tan pada 2022.
China dan India mendominasi pengeluaran, masing-masing dengan sekitar 93.5 juta tan dan 60.1 juta tan pada 2023. Asia kini menyumbang sekitar 46.2% daripada pengeluaran dunia, mengatasi Eropah yang menyumbang 34.3%.
Walaupun negara seperti China dan India menghasilkan kentang dalam jumlah yang sangat besar, negara Eropah maju mempunyai kelebihan dalam produktiviti dan industri pemprosesan. Belgium, sebagai contoh, memproses sekitar 80% hasilnya, berbanding China sekitar 15% dan India hanya sekitar 7%.
Satu lagi perkembangan penting ialah kawasan tanaman kentang dunia berkurang daripada 22.1 juta hektar pada 1961 kepada 17.7 juta hektar pada 2022, tetapi pengeluaran terus meningkat kerana peningkatan hasil potensi sekitar 59%.
Namun, perubahan iklim berpotensi mengurangkan hasil global sehingga 26% menjelang 2085 di bawah senario RCP 8.5. Oleh itu, masa depan pengeluaran kentang dunia banyak bergantung kepada peningkatan produktiviti, varieti yang lebih adaptif, teknologi pertanian, pengurusan air dan pembangunan industri pemprosesan bernilai tambah.
Sumber Rujukan
Birch, P., Bryan, G., Fenton, B., Gilroy, E. M., Hein, I., Jones, J. T., Prashar, A., Taylor, M., Torrance, L., & Toth, I. (2012). Crops that feed the world 8: Potato: are the trends of increased global production sustainable? Food Security, 4, 477–508.
Goffart, J., et al. (2022). Potato Production in Northwestern Europe (Germany, France, the Netherlands, United Kingdom, Belgium): Characteristics, Issues, Challenges and Opportunities. Potato Research, 65, 503–547.
Hu, X.-Y., Jiang, H., Liu, Z., Gao, M., Liu, G., Tian, S., & Zeng, F. (2025). The Global Potato-Processing Industry: A Review of Production, Products, Quality and Sustainability. Foods, 14.
Johnson, C. M., & Cheein, F. A. A. (2023). Machinery for potato harvesting: a state-of-the-art review. Frontiers in Plant Science, 14.
Kávássy, G., Szabó, A., & Szabó, É. (2025). The effects of the climate change and the drought stress on potato production – A review. Acta Agraria Debreceniensis.
Lutaladio, N., & Castaldi, L. (2009). Potato: The hidden treasure. Journal of Food Composition and Analysis, 22, 491–493.
Marcomini, G. R. (2021). Is there a price influence and personal characteristics in the potato purchase decision? A descriptive study. Independent Journal of Management & Production.
Raymundo, R., Asseng, S., Robertson, R., Petsakos, A., Hoogenboom, G., Quiroz, R., Hareau, G., & Wolf, J. (2017). Climate change impact on global potato production. European Journal of Agronomy.
Sahu, P., et al. (2024). Potato Production in India: a Critical Appraisal on Sustainability, Forecasting, Price and Export Behaviour. Potato Research, 67, 1209–1245.
Singh, P., Patidar, J., Singh, R., & Roy, S. (2021). Screening of Potato Varieties against Black Scurf Caused by Rhizoctonia solani Kuhn. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 10, 1444–1449.
Vilvert, E., Stridh, L., Andersson, B., Olson, Å., Aldén, L., & Berlin, A. (2022). Evidence based disease control methods in potato production: a systematic map protocol. Environmental Evidence, 11.
Wang, Z.-J., et al. (2022). Potato Processing Industry in China: Current Scenario, Future Trends and Global Impact. Potato Research, 66, 543–562.
Keyword: kentang, pengeluar kentang dunia, pengeluaran kentang, China, India, Rusia, Ukraine, Amerika Syarikat, Asia, Eropah, Solanum tuberosum, produktiviti kentang, hasil kentang, industri pemprosesan kentang, kentang goreng beku, kentang segar, pertanian intensif, perubahan iklim, kemarau, RCP 8.5, hasil per hektar, pengeluaran makanan dunia, FAOSTAT, industri kentang, keselamatan makanan, pertanian global
