Pengenalan
Jering (Archidendron jiringa) ialah ulam kegemaran di Malaysia dan Indonesia, tetapi pengambilannya boleh menyebabkan jengkolisme, iaitu keracunan akibat asid djenkolik yang membentuk kristal dalam saluran kencing. Asid djenkolik ialah asid amino bersulfur yang kurang larut dalam air, terutamanya dalam air kencing berasid, maka kristalnya boleh menyumbat tubul buah pinggang, ureter dan uretra (pengetahuan am). Walaupun kes jarang dilaporkan, akibatnya boleh serius.
Artikel ini meringkaskan laporan kes bertajuk “Djenkolism: Acute kidney injury unresponsive to conservative therapy – A case report” (Bilhaq & Myh, 2024) dari Indonesia. Objektifnya ialah melaporkan pengurusan kes jengkolisme yang tidak bertindak balas kepada rawatan konservatif. Dapatan dilengkapi oleh laporan kes dari Malaysia (Sumitro et al., 2020), ulasan kes oleh Bunawan et al. (2014), laporan dari Bali (Kandarini et al.) dan Amerika Syarikat (Audette et al., 2026).
Sorotan Kajian Lepas
Bunawan et al. (2014), dipetik 20 kali, menyediakan laporan kes dan ulasan literatur jengkolisme yang sering dijadikan rujukan asas. Ulasan seperti ini menghimpunkan kes yang tersebar dalam pelbagai jurnal tempatan dan menunjukkan bahawa gambaran klinikal jengkolisme agak konsisten, iaitu sakit perut atau pinggang, hematuria dan pengurangan air kencing selepas memakan jering.
Di Malaysia, Sumitro et al. (2020) dalam Malaysian Family Physician melaporkan jengkolisme sebagai punca luar biasa perut akut dan kegagalan buah pinggang akut. Menurut ringkasan SciSpace, gejala termasuk sakit perut yang teruk, hematuria (darah dalam air kencing) dan pengekalan kencing. Laporan ini penting kerana menunjukkan bahawa kes jengkolisme boleh datang ke klinik penjagaan primer dan disalah anggap sebagai masalah pembedahan perut.
Kandarini et al. melaporkan kes kecederaan buah pinggang akut akibat jengkolisme di Bali, manakala Audette et al. (2026) melaporkan kes serupa di Amerika Syarikat dalam American Journal of Emergency Medicine. Laporan dari luar Asia Tenggara menunjukkan bahawa jering kini tersedia di pasaran antarabangsa, dan doktor kecemasan di negara bukan pengguna tradisional juga perlu mengenali sindrom ini. Pengurusan lazim yang dilaporkan dalam literatur ialah hidrasi agresif dan pengalkalian air kencing, dengan dialisis atau intervensi urologi bagi kes teruk (pengetahuan am).
Dapatan Utama
Anuria selepas memakan 0.5 kg jering. Bilhaq dan Myh (2024) melaporkan seorang lelaki berumur 26 tahun yang mengalami anuria (tiada air kencing) selama tiga hari selepas memakan 0.5 kg biji jering. Rawatan konservatif gagal, lalu pesakit menjalani ureteroskopi kecemasan dan pemasangan stent JJ dua hala.
Pemulihan selepas prosedur. Selepas prosedur, berlaku diuresis selepas obstruksi dengan peningkatan ketara pengeluaran air kencing dalam 24 jam pertama. Sakit perut reda serta-merta dan penanda fungsi buah pinggang bertambah baik.
Boleh disalah anggap sebagai perut akut. Sumitro et al. (2020) melaporkan jengkolisme sebagai punca luar biasa perut akut dan kegagalan buah pinggang akut, dengan gejala sakit perut yang teruk, hematuria dan pengekalan kencing (ringkasan SciSpace).
Laporan kes dari pelbagai negara. Bunawan et al. (2014) menyediakan laporan kes dan ulasan literatur jengkolisme. Kandarini et al. melaporkan kes di Bali, manakala Audette et al. (2026) melaporkan kes kecederaan buah pinggang akut akibat jering di Amerika Syarikat, menunjukkan isu ini turut berlaku di luar Asia Tenggara.
| Kes / kajian | Dapatan utama | Lokasi |
|---|---|---|
| Bilhaq & Myh (2024) | Anuria 3 hari selepas 0.5 kg; perlu ureteroskopi dan stent JJ | Indonesia |
| Sumitro et al. (2020) | Menyerupai perut akut; kegagalan buah pinggang akut | Malaysia |
| Bunawan et al. (2014) | Laporan kes dan ulasan literatur | Antarabangsa |
| Kandarini et al. (t.t.) | Kecederaan buah pinggang akut | Bali, Indonesia |
| Audette et al. (2026) | Kecederaan buah pinggang akut | Amerika Syarikat |
Perbincangan
Jengkolisme jarang berlaku dan tidak semua orang yang memakan jering terjejas, tetapi kes yang teruk boleh mengancam nyawa. Faktor risiko yang dicadangkan termasuk pengambilan dalam jumlah besar, biji mentah atau muda, kurang minum air dan air kencing berasid (pengetahuan am). Kerentanan individu juga berbeza-beza, dan seseorang yang pernah memakan jering tanpa masalah tidak semestinya terlindung pada pengambilan seterusnya (pengetahuan am).
Kes Bilhaq dan Myh (2024) menonjolkan satu aspek penting: apabila obstruksi berlaku di peringkat ureter, rawatan konservatif seperti hidrasi dan pengalkalian mungkin tidak mencukupi. Intervensi urologi seperti ureteroskopi dan pemasangan stent JJ dapat membuka laluan kencing dengan segera, dibuktikan oleh diuresis selepas obstruksi dalam 24 jam pertama. Oleh itu, kegagalan bertindak balas kepada rawatan awal perlu mendorong rujukan segera kepada pakar urologi.
Doktor di kawasan yang biasa memakan jering perlu peka terhadap sejarah pemakanan pesakit yang datang dengan sakit perut dan hematuria. Dari sudut kesihatan awam dan pertanian, maklumat tentang kaedah penyediaan yang lebih selamat, serta penyelidikan tentang pemprosesan untuk mengurangkan asid djenkolik, boleh membantu pengguna terus menikmati jering tanpa risiko yang tidak perlu.
Dari sudut diagnosis, pemeriksaan air kencing yang menunjukkan kristal berbentuk jarum, bersama imbasan ultrabunyi yang mengesan hidronefrosis atau penyumbatan saluran kencing, boleh membantu membezakan jengkolisme daripada apendisitis, batu karang atau kolik buah pinggang biasa (pengetahuan am). Sejarah pemakanan yang ringkas, seperti bertanya sama ada pesakit memakan jering dalam tempoh 24 hingga 48 jam sebelumnya, sering menjadi petunjuk paling berguna.
Implikasi kepada Pengguna dan Pengamal Kesihatan
1. Makan jering secara sederhana dan elakkan jumlah yang besar sekaligus.
2. Minum air yang banyak selepas memakan jering.
3. Dapatkan rawatan segera jika mengalami sakit pinggang, sakit perut atau kencing berdarah.
4. Pengamal perubatan perlu bertanya sejarah pengambilan jering dalam kes perut akut.
5. Rujuk segera kepada pakar urologi jika anuria berterusan walaupun selepas rawatan konservatif.
Kesimpulan
Jengkolisme boleh menyebabkan kecederaan buah pinggang akut yang memerlukan intervensi kecemasan seperti ureteroskopi dan stent apabila rawatan konservatif gagal, seperti dalam kes anuria tiga hari selepas memakan 0.5 kg jering. Laporan dari Malaysia, Indonesia dan Amerika Syarikat menunjukkan isu ini relevan secara global. Kesedaran awam dan pengesanan awal oleh pengamal perubatan amat penting.
Rujukan
1. Bilhaq, M. R., & Myh, E. (2024). Djenkolism: Acute kidney injury unresponsive to conservative therapy – a case report. International Journal of Research and Review, 11(11). https://doi.org/10.52403/ijrr.20241123
2. Sumitro, K., Yong, C. S., Tan, L. T., et al. (2020). An unusual cause of acute abdomen and acute renal failure: Djenkolism. Malaysian Family Physician, 15(2).
3. Bunawan, N. C., Rastegar, A., White, K. P., et al. (2014). Djenkolism: Case report and literature review. International Medical Case Reports Journal, 7. https://doi.org/10.2147/IMCRJ.S58379
4. Kandarini, Y., Sridana, M. E., & Mahadita, G. W. (t.t.). Acute kidney injury in patient with djenkolism: A case report. Bali Medical Journal. https://doi.org/10.15562/bmj.v10i1.2146
5. Audette, M., Mankoff, Z., Heintz, H., et al. (2026). Acute kidney injury secondary to djenkol bean ingestion. American Journal of Emergency Medicine. https://doi.org/10.1016/j.ajem.2026.09.022
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: jering, jengkolisme, asid djenkolik, kecederaan buah pinggang akut, anuria, hematuria, ureteroskopi, laporan kes
