Salah satu cabaran terbesar sukun ialah ia cepat masak dan rosak selepas dituai. Satu kajian di University of Hawai?i menyatakan pemasaran sukun terhad kerana pemasakan dan kemerosotan yang cepat selepas dituai [1]. Satu kajian di Central University of Tamil Nadu menyatakan buah sukun hanya mempunyai jangka hayat 2 hingga 3 hari [2].
Artikel ini meneliti kajian tentang kaedah memanjangkan jangka hayat sukun segar.
Mengapa Sukun Cepat Rosak?
Satu kajian menyatakan sukun ialah buah klimakterik tropika yang dimakan sebagai sayur berkanji ketika belum masak, jadi teknologi lepas tuai diperlukan untuk menghalang pemasakan semasa pemasaran [3]. Satu kajian lain menyatakan metabolisme lepas tuai sukun yang aktif sangat mengehadkan pengkomersialannya [4].
Penyimpanan Sejuk: Jangan Terlalu Sejuk
Kajian Caribbean. Satu kajian oleh University of the West Indies dan University of Florida mendapati [5]:
-
Jangka hayat lepas tuai dilanjutkan secara optimum pada 12 hingga 13°C.
-
Kecederaan sejuk berlaku pada 7°C.
-
Puncak penghasilan CO? pada 13°C hanya satu perlima berbanding pada suhu bilik, dan berlaku 5 hingga 10 hari kemudian.
-
Sukun pada 13°C mengalami pemanisan suhu rendah, iaitu pengumpulan gula tanpa penguraian kanji.
Kajian Samoa. Satu kajian oleh University of Newcastle Australia ke atas dua kultivar Samoa mendapati keputusan yang berbeza [3]:
-
Kecederaan sejuk berlaku pada semua buah yang disimpan pada 12 dan 15°C, dan pada banyak buah pada 17°C.
-
Jangka hayat terpanjang dicapai pada 17°C, iaitu 11 hari bagi Puou dan 16 hari bagi Maafala.
Pengkaji menyimpulkan sukun Samoa lebih sensitif terhadap kesejukan berbanding sukun Caribbean, jadi perlu diangkut pada suhu yang lebih tinggi [3]. Ini menunjukkan suhu penyimpanan yang sesuai bergantung kepada kultivar.
1-MCP dan Masa Menuai
Satu kajian di University of Hawai?i ke atas sukun Ma’afala menguji kesan kematangan tuaian dan 1-MCP [1]. Sukun dituai pada 13, 15 dan 17 minggu selepas berbunga, dan separuh daripadanya dirawat dengan 1-MCP [1]. Dapatannya [1]:
-
1-MCP melambatkan puncak respirasi klimakterik selama 6 hari (65% lebih lambat).
-
1-MCP melambatkan pelembutan lengkap selama 7 hari (63% lebih lambat).
-
Perubahan warna kulit dilambatkan 5 hari bagi buah yang dituai paling awal.
Pengkaji mencadangkan menuai pada kematangan awal mungkin berguna untuk mencegah perubahan warna, manakala 1-MCP berguna untuk mencegah pelembutan [1].
Pembalut Plastik
Kajian Tamil Nadu. Kajian di Central University of Tamil Nadu menguji pembalut filem regang dan filem kecut pada buah individu dan kotak [2]. Sukun yang dibalut dengan filem regang atau filem kecut, sama ada secara individu atau bersama kotak, mempunyai jangka hayat 12 hari [2]. Balutan filem regang tidak menunjukkan atau hanya sedikit koloni bakteria dan kulat [2].
Kajian Mauritius. Satu kajian di Mauritius mendapati sukun yang dibasuh, dikeringkan, dibalut dengan filem regang dan disimpan pada 13°C dengan kelembapan 90 hingga 95% boleh bertahan 2 minggu, berbanding hanya 7 hari bagi buah tanpa balutan [6]. Pada suhu bilik, buah tanpa balutan masak selepas 2 hari, manakala buah berbalut masak selepas 4 hari [6].
Salutan
Emulsi asid lemak. Satu kajian oleh Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture, menguji enam jenis salutan pada sukun [4]. Emulsi asid lemak mengurangkan kehilangan berat sebanyak 75% berbanding kawalan, dan mengurangkan pemerangan serta pengecutan buah dengan ketara selepas 7 hari [4]. Pengkaji menyatakan rawatan lilin yang mudah selepas tuai mungkin membantu menggandakan jangka hayat [4].
Keputusan bercampur. Kajian Caribbean mendapati semua salutan yang diuji melambatkan pelembutan, tetapi sebarang kelebihan daripada pemasakan yang tertangguh diatasi oleh bau tidak menyenangkan dan perubahan warna isi pada buah bersalut [5].
Pengendalian Semasa Menuai
Kajian Mauritius menekankan kepentingan pengendalian [6]:
-
Buah yang lebam akan lembik dengan cepat.
-
Buah dituai pada awal pagi untuk mengelakkan pengumpulan haba.
-
Tangkai buah sepanjang 3 hingga 4 cm dihalakan ke bawah supaya getah mengalir menjauhi permukaan buah, mencegah kesan perang pada kulit.
Kajian ini juga menyatakan buah untuk jangka hayat optimum perlu berwarna hijau pucat dan keras, dengan kesan getah pada segmen kulit [6].
Sukun Potong Segar
Kajian Mauritius juga mendapati sukun yang dihiris setebal 1.5 cm, direndam dalam larutan natrium metabisulfit, dan dibungkus vakum mempunyai jangka hayat 12 hari pada 4°C [6]. Pada suhu bilik, hirisan segar hanya tahan 2 hari [6].
Bagi Penanam dan Peniaga Sukun
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pengendalian lepas tuai sukun yang sesuai dengan keadaan tempatan.
Kesimpulan
Sukun hanya tahan 2 hingga 3 hari pada suhu bilik. Penyimpanan sejuk pada 12 hingga 17°C, bergantung kepada kultivar, boleh memanjangkan jangka hayat, tetapi suhu terlalu rendah menyebabkan kecederaan sejuk. Pembalut filem regang dan salutan asid lemak membantu mengurangkan kehilangan berat dan memanjangkan hayat sehingga kira-kira 12 hingga 14 hari. Pengendalian yang berhati-hati semasa menuai juga penting.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat keselamatan makanan atau agronomi khusus.
Rujukan
[1] Benjamin J. Wiseman, R. Paull et al. (2023). 1-methylcyclopropene and Harvest Maturity Impact ‘Ma’afala’ Breadfruit Postharvest Storage. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci17076-23. https://consensus.app/papers/details/0268abc51c9a5252ae61732191a3b6b6/
[2] M. Chithra, K. R. Krishna et al. (2025). Amelioration of Breadfruit Shelf?Life and Quality by Cling and Shrink Film as Modified Atmospheric Packaging. Packaging Technology and Science. DOI: 10.1002/pts.70014. https://consensus.app/papers/details/3c9e728b218c53bab1f89f2c7dd1dd9e/
[3] S. Molimau-Samasoni, Veronica Vaavia, and R. Wills (2020). Effect of low temperatures on the storage life of two Samoan breadfruit (Artocarpus altilis) cultivars. Unknown Journal. DOI: 10.22077/jhpr.2019.2912.1106. https://consensus.app/papers/details/4f8ab788876957b8a9151597ffc042cd/
[4] Chang Shu, Jinhe Bai et al. (2025). Fatty Acid Coating Reduces Weight Loss and Inhibits Browning of Breadfruit. HortScience. DOI: 10.21273/hortsci18624-25. https://consensus.app/papers/details/aae80f36eda15321b80b5ce5ec5e8aa0/
[5] Desmond B. Worrell, C. M. Sean Carrington, and D. Huber (2002). The use of low temperature and coatings to maintain storage quality of breadfruit, Artocarpus altilis (Parks.) Fosb. Postharvest Biology and Technology. DOI: 10.1016/s0925-5214(01)00143-0. https://consensus.app/papers/details/6c5f9beb47665dd99203d824f21529e4/
[6] Soodha Roop Munbodh (2018). Optimizing the Shelf Life of Whole and Fresh Cut Breadfruit in Mauritius. Sustainable Horticulture Volume 2:. DOI: 10.1201/b22430-11. https://consensus.app/papers/details/d528b1e3045d5036abbaf123ea97f5db/
Kata Kunci
sukun, lepas tuai, penyimpanan sejuk, 1-MCP, jangka hayat buah
