Tekanan darah tinggi merupakan antara masalah kesihatan paling biasa di Malaysia. Ramai yang mencari makanan semula jadi untuk membantu mengawalnya. Menariknya, terung ialah antara sedikit sayur yang telah diuji dalam ujian rawak terkawal plasebo untuk kesan terhadap tekanan darah. Artikel ini menerangkan dapatan kajian tersebut dan sebatian yang dipercayai bertanggungjawab.
Asetilkolina dalam Terung
Penyelidik dari Jepun mendapati terung kaya dengan ester kolina, termasuk asetilkolina (ACh). Asetilkolina ialah bahan kimia yang biasanya dikenali sebagai neurotransmiter dalam badan, tetapi kajian mereka menunjukkan ACh yang diambil melalui makanan boleh memberi kesan antihipertensi [1].
Kajian Haiwan
Kajian pertama: Terung kaya asetilkolina
Kajian pada tikus hipertensi spontan mendapati serbuk terung kering beku menurunkan tekanan darah secara akut dan kronik pada dos yang sangat rendah [1]:
Dos akut: 0.0650 mg/kg berat badan.
Dos kronik: 0.821 mg/kg berat badan sehari.
Pemberian kronik mengurangkan perkumuhan adrenalina dan noradrenalina dalam air kencing.
Terung bertindak pada reseptor asetilkolina muskarinik M3.
Penyelidik menyimpulkan asetilkolina ialah komponen utama terung yang menyumbang kepada aktiviti antihipertensi, dengan menyekat aktiviti saraf simpatetik [1].
Kajian kedua: Peranan GABA
Terung juga mengandungi asid gamma-aminobutirik (GABA), satu lagi sebatian yang dikaitkan dengan penurunan tekanan darah. Kajian 2023 menguji sama ada GABA turut menyumbang [2]:
ACh dan GABA menunjukkan kesan tambahan (aditif).
Namun, kandungan GABA dalam terung tidak mencukupi untuk menurunkan tekanan darah.
ACh kekal sebagai komponen utama yang dikaitkan dengan kesan antihipertensi terung.
Ujian Klinikal pada Manusia
Kajian paling penting ialah ujian rawak dua-buta terkawal plasebo yang diterbitkan pada 2019 [3]:
| Butiran | Maklumat |
|---|---|
| Peserta | 100 orang dewasa yang tertekan (stres) |
| Keadaan | Tekanan darah normal-tinggi atau hipertensi gred 1 |
| Rawatan | Kapsul serbuk terung 1.2 g sehari (2.3 mg ACh) |
| Tempoh | 12 minggu |
| Perbandingan | Kapsul plasebo |
Dapatan
Pada minggu ke-8, tekanan darah diastolik di hospital menurun dengan ketara secara keseluruhan dan dalam kumpulan normal-tinggi, berbanding plasebo.
Pada minggu ke-12, tekanan darah sistolik dan diastolik menurun secara keseluruhan dan dalam kumpulan hipertensi gred 1.
Keadaan psikologi negatif bertambah baik pada minggu ke-8 atau ke-12 dalam kumpulan normal-tinggi.
Penyelidik menyatakan ini merupakan bukti pertama kesan terung terhadap tekanan darah dan keadaan psikologi pada manusia, dan menganggarkan asetilkolina sebagai bahan berfungsi utama [3].
Had Bukti yang Perlu Difahami
Walaupun dapatan ini positif, beberapa perkara perlu diambil kira:
1. Satu ujian sahaja. Dapatan perlu disahkan oleh kajian lain di populasi berbeza.
2. Bentuk serbuk khusus. Kajian menggunakan kapsul serbuk terung dengan kandungan ACh yang ditetapkan, bukan terung yang dimasak.
3. Peserta tertentu. Peserta mempunyai tekanan darah normal-tinggi atau hipertensi ringan, bukan hipertensi teruk.
4. Penyelidik yang sama. Kajian haiwan dan manusia dijalankan oleh kumpulan penyelidik yang berkaitan, yang mengkaji sebatian ini secara khusus.
5. Kesan memasak tidak diketahui. Belum jelas berapa banyak ACh kekal selepas terung digoreng atau digulai.
Mekanisme Lain yang Dicadangkan
Selain asetilkolina, kajian makmal mendapati ekstrak fenolik terung mempunyai aktiviti perencatan enzim ACE (enzim penukar angiotensin I) yang sederhana hingga tinggi dalam kes tertentu. Enzim ACE ialah sasaran sekumpulan ubat darah tinggi [4]. Ulasan sindrom metabolik juga merumuskan bahawa terung menunjukkan kesan antihipertensi melalui perencatan ACE [5].
Kajian tikus yang diberi fruktosa mendapati kulit terung bulat hitam lebih berkesan menurunkan tekanan darah dan lemak darah berbanding terung panjang putih. Penyelidik mengaitkannya dengan serat, fenolik dan kalium [6].
Bolehkah Terung Menggantikan Ubat Darah Tinggi?
Tidak. Bukti setakat ini datang daripada satu ujian klinikal dengan serbuk terung dan beberapa kajian haiwan. Pesakit darah tinggi perlu terus mengambil ubat seperti yang ditetapkan doktor. Terung boleh menjadi sebahagian daripada diet sihat untuk tekanan darah, bersama amalan lain seperti mengurangkan garam, bersenam dan mengawal berat badan.
Panduan Praktikal
1. Masukkan terung dalam menu mingguan sebagai sebahagian diet kaya sayur.
2. Masak dengan kurang garam, kerana garam berlebihan meningkatkan tekanan darah.
3. Elakkan terung goreng berminyak sebagai pilihan utama.
4. Jangan hentikan ubat tanpa nasihat doktor.
5. Berhati-hati dengan produk suplemen terung yang membuat dakwaan berlebihan.
Bagaimana dengan Kesan Psikologi?
Kajian klinikal yang sama turut menilai tahap stres dan keadaan psikologi peserta sebagai hasil sekunder. Serbuk terung didapati memperbaiki keadaan psikologi negatif dalam kumpulan bertekanan darah normal-tinggi [3]. Ini menarik kerana peserta yang dipilih ialah individu yang mengalami stres. Namun, dapatan sekunder ini perlu ditafsir dengan berhati-hati dan memerlukan kajian lanjut yang direka khusus untuk menilai kesan terhadap mood dan stres.
Kesimpulan
Terung mengandungi asetilkolina yang, dalam kajian haiwan, menurunkan tekanan darah melalui reseptor M3 dan penyekatan aktiviti saraf simpatetik. Satu ujian rawak terkawal pada 100 orang dewasa mendapati serbuk terung 1.2 g sehari selama 12 minggu menurunkan tekanan darah berbanding plasebo. Dapatan ini menjanjikan, tetapi masih memerlukan pengesahan, dan terung bukan pengganti rawatan perubatan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Pesakit darah tinggi perlu berbincang dengan doktor sebelum mengubah rawatan atau mengambil suplemen.
Rujukan
[1] Shohei Yamaguchi et al. (2019). Antihypertensive effects of orally administered eggplant (Solanum melongena) rich in acetylcholine on spontaneously hypertensive rats. Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2018.10.017.
[2] Wenhao Wang et al. (2023). Evaluation of the Antihypertensive Activity of Eggplant Acetylcholine and ?-Aminobutyric Acid in Spontaneously Hypertensive Rats. Molecules. DOI: 10.3390/molecules28062835.
[3] Mie Nishimura et al. (2019). Daily Ingestion of Eggplant Powder Improves Blood Pressure and Psychological State in Stressed Individuals: A Randomized Placebo-Controlled Study. Nutrients. DOI: 10.3390/nu11112797.
[4] Y-I Kwon et al. (2008). In vitro studies of eggplant (Solanum melongena) phenolics as inhibitors of key enzymes relevant for type 2 diabetes and hypertension. Bioresource technology. DOI: 10.1016/j.biortech.2007.06.035.
[5] Fatemeh Yarmohammadi et al. (2021). Effect of eggplant (Solanum melongena) on the metabolic syndrome: A review. Iranian Journal of Basic Medical Sciences. DOI: 10.22038/ijbms.2021.50276.11452.
[6] Mohamed Samir El-Dashlouty et al. (2016). Round Black, Long White Eggplant Diets for Clinical Nutrition of Fructose Induced Hypertensiona, Hyperglycemia and Hyperlipidemia. Alexandria Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.21608/alexja.2016.244434.
