Air semakin mahal dan semakin sukar didapati. Jadi, soalannya mudah: boleh tak kita beri tanaman kurang air, tetapi hasil tetap elok? Itulah idea di sebalik pengairan defisit, iaitu sengaja memberi air kurang daripada keperluan penuh tanaman.
Dalam artikel ini, kita lihat empat kajian tentang cili dan lada (spesies Capsicum annuum). Ada yang menguji 85%, ada yang 75%, ada yang sampai 40% keperluan air. Hasilnya tidak seragam, dan itulah yang menarik untuk dibincangkan.
Apa Itu Pengairan Defisit?
Bayangkan anda menyiram pokok cili setiap pagi dengan jumlah yang cukup. Pengairan defisit bermaksud anda kurangkan sukatan itu, contohnya kepada tiga suku atau separuh.
Ada dua pendekatan utama dalam kajian yang diulas:
- Defisit berterusan: air dikurangkan sepanjang musim tanaman [1][2].
- Defisit terkawal mengikut peringkat: air dikurangkan hanya pada peringkat tertentu, seperti pertumbuhan awal, pembentukan buah atau musim menuai [1].
Kita juga akan jumpa istilah “kecekapan penggunaan air” (WUE). Ini sekadar ukuran berapa kilogram hasil diperoleh bagi setiap meter padu air. Makin tinggi, makin berbaloi air yang digunakan.
Bagaimana Kajian-kajian Ini Dijalankan
Setiap kajian mempunyai reka bentuk berbeza, jadi perbandingan perlu dibuat dengan berhati-hati.
- Kajian [1]: Sembilan strategi diuji selama dua musim (2017 dan 2018) pada lada manis dengan pengairan titis. Tahap air ialah 100%, 75% dan 50% keperluan, sama ada sepanjang musim atau pada satu peringkat sahaja. Reka bentuknya menggunakan blok rawak lengkap dengan tiga replikasi [1].
- Kajian [2]: Cili burung ditanam dalam lisimeter dalam bangunan, dengan empat anak benih bagi setiap lisimeter. Tiga rawatan diuji: 100%, 85% dan 70% kapasiti medan. Defisit bermula 15 hari selepas pemindahan anak benih dan berterusan sepanjang musim [2].
- Kajian [3]: Lada manis ditanam di lapangan di tengah Iraq pada plot kira-kira 2000 m² selama 173 hari. Kajian ini membandingkan tiga paras air (100%, 75%, 50%) dan dua sistem pengairan, iaitu alur dan titis permukaan [3].
- Kajian [4]: Cili merah ditanam di utara Turkiye selama dua tahun (2010–2011). Rawatannya ialah pengairan penuh, defisit 70%, defisit 40% dan tadahan hujan sahaja. Kajian ini turut mengira keuntungan ekonomi [4].
Perkara Penting yang Perlu Difahami
- Mengurangkan air hampir selalu mengurangkan hasil, tetapi kadarnya berbeza.
Dalam kajian [2], memberi 85% kapasiti medan menjimatkan 41% air tetapi hasil jatuh 28.9%. Pada 70%, penjimatan air mencecah 85% tetapi 40% hasil hilang [2]. Cili burung dalam kajian itu dilaporkan sangat sensitif kepada tekanan air [2]. - Masa menjimatkan air sangat penting.
Dalam kajian [1], defisit semasa pertumbuhan awal dan pembentukan buah hanya sedikit menjejaskan hasil boleh jual, tetapi penjimatan airnya juga kecil [1]. Sebaliknya, 75% atau 50% keperluan air sepanjang musim, atau 50% semasa menuai, menyebabkan banyak buah terkena reput hujung bunga. Hasil boleh jual pun jatuh teruk, masing-masing sebanyak 36%, 55% dan 44% [1]. Reput hujung bunga ialah keadaan buah menjadi busuk di bahagian hujungnya, dan ia merosakkan nilai jualan. - Ada titik “tengah” yang menarik, tetapi bergantung pada situasi.
Dalam kajian [1], mengurangkan air kepada 75% semasa menuai menyebabkan hasil turun 19% tetapi air dijimatkan 21%, dengan kandungan pepejal larut dan sebatian fenolik pada tahap yang diterima [1]. Dalam kajian [3] pula, hasil lada manis dengan pengairan titis pada 75% (76 t/ha) tidak berbeza secara statistik daripada pengairan penuh (80 t/ha), walaupun input air dikurangkan dengan ketara [3]. - Kaedah pengairan memberi kesan besar.
Dalam kajian [3], sistem titis mengurangkan penggunaan air bermusim sebanyak 21% berbanding alur pada paras pengairan yang sama. Penggunaan air paling rendah (350 mm) dicatat pada titis 50%, manakala paling tinggi (622 mm) pada alur 75% [3]. Kecekapan penggunaan air bagi titis ialah 12.6, 15.4 dan 13.7 kg/m³ untuk 100%, 75% dan 50%, berbanding 9.4, 10.6 dan 8.9 kg/m³ untuk alur [3]. Perhatikan bahawa kecekapan tertinggi berlaku pada 75%, bukan pada 50%. - Penjimatan air bukan segala-galanya; untung rugi juga penting.
Dalam kajian [4], hasil tertinggi (42.43 t/ha) diperoleh daripada pengairan penuh, dan ia jauh lebih tinggi secara statistik daripada rawatan lain. Pengairan penuh juga paling menguntungkan dengan nilai kecekapan kewangan 1.6 ($/m³). Rawatan 40% dan tadahan hujan mencatat nilai negatif antara ?1.2 dan ?2.1 ($/m³) [4]. Tadahan hujan memang mempunyai kecekapan air tinggi (11.9 kg/m³), tetapi pendapatan bersihnya lebih rendah daripada kos pengeluaran [4]. - Defisit boleh mengubah kualiti buah.
Strategi yang menjejaskan hasil dalam kajian [1] juga merekodkan kandungan pepejal larut dan fenolik tertinggi [1]. Jadi, buah mungkin lebih “pekat” dari segi kandungan, tetapi jumlah dan kebolehjualannya merosot.
Membandingkan Dapatan: Berapa Sebenarnya Boleh Dijimatkan?
Adakah ada satu angka ajaib? Tidak ada. Namun corak umumnya begini:
- Sekitar 75%: Dalam kajian [3] dengan titis, hasil hampir sama dengan pengairan penuh [3]. Dalam kajian [1], 75% sepanjang musim menjejaskan hasil boleh jual dengan teruk (?36%), tetapi 75% pada peringkat menuai sahaja mengakibatkan kehilangan 19% [1]. Maksudnya, sama-sama 75%, hasil boleh berbeza bergantung pada cara dan masa ia dilaksanakan.
- Sekitar 85%: Dalam kajian [2], kehilangan hasil hampir 29% [2]. Perlu diingat, 85% di sini diukur sebagai kapasiti medan, bukan keperluan air tanaman, jadi ia tidak boleh dibandingkan terus dengan 85% dalam kajian lain.
- 50% atau kurang: Hasil menjunam dalam kajian [1] dan [2], dan secara ekonomi tidak berbaloi dalam kajian [4] [1][2][4].
Satu lagi perkara yang boleh mengelirukan: istilah “defisit” tidak sama merentas kajian. Ada yang merujuk keperluan air tanaman [1][3], ada yang kapasiti medan [2], dan ada yang berdasarkan sejatpeluhan tanaman [4]. Angka peratusan yang kelihatan sama sebenarnya tidak semestinya setara.
Kekurangan dan Batasan Kajian
Setiap kajian ada kelemahan, dan kita hanya dapat menilai berdasarkan abstrak.
- Satu lokasi bagi setiap kajian. Setiap kajian dijalankan di satu kawasan sahaja, seperti Mediterranean [1], tengah Iraq [3] dan utara Turkiye [4]. Keputusan mungkin tidak sama di tempat dengan tanah dan iklim berlainan.
- Persekitaran terkawal dalam kajian [2]. Eksperimen menggunakan lisimeter dalam bangunan dengan empat anak benih setiap unit. Skalanya kecil dan keadaannya jauh daripada ladang sebenar, jadi angka penjimatan air yang besar (41% dan 85%) perlu dibaca dengan berhati-hati [2].
- Tempoh pendek. Kajian [1] dan [4] berlangsung dua musim [1][4], manakala kajian [3] melaporkan satu musim 173 hari [3]. Variasi cuaca antara tahun mungkin tidak tertangkap sepenuhnya. Abstrak kajian [4] sendiri menunjukkan nilai sejatpeluhan yang berbeza ketara antara 2010 dan 2011 [4].
- Kultivar terhad. Kajian [3] menggunakan kultivar Modesto [3] dan kajian [4] menggunakan Kapija [4]. Kultivar lain mungkin bertindak balas secara berbeza terhadap kekurangan air.
- Takrif defisit dan ukuran yang tidak seragam. Seperti dibincangkan tadi, asas pengiraan berbeza, jadi perbandingan langsung antara kajian adalah terhad.
- Maklumat statistik yang tidak lengkap dalam abstrak. Banyak angka dilaporkan tanpa selang keyakinan atau butiran ujian, dan abstrak kajian [3] terputus di hujungnya. Kita tidak dapat menilai sepenuhnya kekuatan dapatan.
- Faktor lain yang tidak jelas. Abstrak tidak menyebut jenis tanah, baja atau serangan penyakit secara terperinci. Reput hujung bunga dalam kajian [1] sering dikaitkan dengan bekalan air dan kalsium, tetapi abstrak tidak menyatakan sama ada faktor lain diukur [1].
- Analisis ekonomi hanya dalam satu kajian. Hanya kajian [4] menilai keuntungan, dan keputusannya bergantung pada harga serta kos semasa kajian itu [4].
- Hanya abstrak yang dirujuk. Artikel ulasan ini tidak boleh menilai kaedah pengukuran, analisis statistik atau data mentah secara mendalam.
Kesimpulan
Jadi, berapa banyak air boleh dijimatkan? Jawapannya: bergantung pada cara, masa dan sistem pengairan. Pengurangan sederhana (sekitar 75%) dengan pengairan titis kelihatan menjanjikan dalam satu kajian [3], dan defisit pada peringkat menuai menawarkan penjimatan wajar dengan kehilangan hasil yang sederhana dalam kajian lain [1]. Sebaliknya, defisit yang mendalam (50% atau kurang) membawa kehilangan hasil besar, risiko reput hujung bunga dan kerugian ekonomi [1][2][4].
Pesanan utamanya: jangan hanya lihat berapa banyak air yang dijimatkan. Lihat juga berapa hasil yang hilang, bila defisit dikenakan, dan sama ada ia masih berbaloi dari segi kewangan.
Rujukan:
- A. Abdelkhalik et al. (2019). Effects of deficit irrigation on the yield and irrigation water use efficiency of drip-irrigated sweet pepper (Capsicum annuum L.) under Mediterranean conditions. Irrigation Science. https://doi.org/10.1007/s00271-019-00655-1
- S. Ismail (2010). Influence of Deficit Irrigation on Water Use Efficiency and Bird Pepper Production (Capsicum annuum L. Journal of King Abdulaziz University-meteorology, Environment and Arid Land Agriculture Sciences. https://doi.org/10.4197/met.21-2.3
- A. Ati et al. (2025). Effect Of Smart Agriculture Practices On Yield And Crop Water Productivity Of Sweet Pepper. International Journal of Environmental Sciences. https://doi.org/10.64252/r7kx4231
- E. Köksal et al. (2017). Evaluation of financial efficiency of drip-irrigation of red pepper based on evapotranspiration calculated using an iterative soil water-budget approach. Scientia Horticulturae. https://doi.org/10.1016/j.scienta.2017.08.025
