Untuk peringkat pembesaran buah, kajian di Vietnam mencadangkan tiga pusingan baja NPK dengan nisbah berbeza: 2:1:1 pada 30 hari selepas buah terbentuk, 2:1:3 pada 45 hari, dan 1:1:3 pada 60 hari, dengan kadar 0.75 kg sepokok setiap kali [1][2]. Namun, kajian ini dijalankan di Vietnam ke atas pokok berumur tujuh tahun, jadi anda perlu menyesuaikannya dengan keadaan kebun sendiri.
Mengapa Nisbah NPK Penting
Baja NPK mengandungi nitrogen (N), fosforus (P) dan kalium (K). Setiap unsur memainkan peranan berbeza, dan keperluan pokok durian berubah mengikut peringkat tumbesaran. Pada peringkat buah membesar, kajian yang ada menunjukkan bahawa nisbah dan kadar baja boleh menjejaskan hasil, kualiti buah dan gangguan fisiologi [1].
Gangguan fisiologi ialah masalah pada buah yang menjejaskan kualiti dan nilai pasaran Musang King [1]. Oleh itu, memberi baja lebih banyak tidak semestinya lebih baik.
Jadual Pembajaan Berdasarkan Kajian
Penyelidik di Universiti Can Tho menguji empat kadar baja pada pokok Musang King berumur tujuh tahun, iaitu 0.5, 0.75, 1.0 dan 1.25 kg sepokok setiap kali pembajaan [1]. Baja diberi tiga kali semasa buah membesar:
- 30 hari selepas buah terbentuk: nisbah N:P:K 2:1:1
- 45 hari selepas buah terbentuk: nisbah N:P:K 2:1:3
- 60 hari selepas buah terbentuk: nisbah N:P:K 1:1:3
Corak ini bermakna nitrogen dikurangkan manakala kalium dinaikkan apabila buah semakin matang [1][2].
Kadar 0.75 kg Sepokok Paling Seimbang
Hasil kajian menunjukkan kadar 1.0 hingga 1.25 kg sepokok meningkatkan berat buah dan hasil, tetapi kejadian gangguan fisiologi turut meningkat [1]. Kadar 0.75 kg sepokok pula mengurangkan gangguan fisiologi sebanyak 43 hingga 55% sambil mengekalkan hasil yang tinggi dan kualiti buah yang baik [1].
Kajian awal dalam bahasa Vietnam oleh kumpulan penyelidik yang sama melaporkan penurunan 25 hingga 50% dan kesimpulan yang serupa untuk musim yang sesuai [3]. Angka ini berbeza sedikit daripada laporan terkini, jadi ia lebih baik dilihat sebagai petunjuk umum, bukan angka tetap.
Tambahan Kalsium dan Magnesium Melalui Semburan Daun
Kajian lain oleh kumpulan yang sama mencadangkan dua semburan daun bersama tiga pusingan baja tanah tadi [2]:
- Kalsium nitrat pada 40 hari selepas buah terbentuk. Kepekatan 0.2 hingga 0.6% meningkatkan hasil sebanyak 4.4 hingga 9.4% [2].
- Magnesium sulfat pada 50 hari selepas buah terbentuk. Kepekatan berbeza tidak menjejaskan hasil dengan ketara [2].
Gabungan kalsium nitrat 0.4% dengan magnesium sulfat 0.2 hingga 0.4% tidak menyebabkan gangguan fisiologi [2]. Ingat bahawa maklumat ini hanya merujuk kepada kajian tersebut, jadi cuba dahulu pada beberapa pokok sebelum digunakan di seluruh kebun.
Perkara yang Perlu Diambil Kira di Malaysia
Semua kajian utama di atas dijalankan di Delta Mekong, Vietnam [1][2][3]. Tanah, iklim dan amalan kebun di Malaysia mungkin berbeza. Beberapa langkah praktikal:
- Buat analisis tanah dan daun sebelum menetapkan program baja. Anda boleh mendapatkan khidmat nasihat daripada pejabat pertanian atau pegawai MARDI/DOA berhampiran.
- Gunakan cadangan di atas sebagai titik permulaan, kemudian laraskan mengikut umur pokok, saiz tajuk dan beban buah.
- Catat hasil dan masalah buah setiap musim, supaya anda tahu sama ada kadar baja perlu dikurangkan atau ditambah.
- Elakkan kadar berlebihan, kerana kadar tinggi dikaitkan dengan lebih banyak gangguan fisiologi [1].
Bagaimana dengan Pokok Muda dan Baja Alternatif?
Kajian di atas tertumpu pada pokok berbuah. Untuk pokok muda, satu kajian di Indonesia ke atas Musang King dan Bawor menguji baja NPK bergranul 6:6:12 yang diperkaya zeolit dan asid humik, berbanding NPK 15:15:15 biasa. Pertumbuhan tidak berbeza ketara antara kedua-duanya, dan dos optimum untuk Musang King ialah 500 g sepokok setiap tiga bulan [4]. Baja diperkaya itu juga dilaporkan memperbaik kecekapan nutrien melalui pengekalan dan pelepasan beransur-ansur [4].
Di Malaysia, kajian ke atas anak benih Musang King selama 140 hari mendapati kompos kelapa sawit diperkaya biochar memberi pertumbuhan yang lebih baik daripada NPK 15:15:15, dengan larut lesap nutrien yang jauh lebih rendah [5]. Namun, kajian ini hanya melibatkan anak benih di tapak semaian, jadi keputusannya belum boleh terus dipakai untuk pokok dewasa.
Soalan Lazim
1. Adakah satu nisbah NPK sesuai untuk semua peringkat? Tidak. Kajian yang dirujuk menggunakan nisbah berbeza mengikut peringkat buah, iaitu 2:1:1, 2:1:3 dan 1:1:3 [1][2].
2. Adakah baja lebih banyak menghasilkan durian lebih besar? Buah memang menjadi lebih berat pada kadar 1.0 hingga 1.25 kg sepokok, tetapi gangguan fisiologi turut meningkat [1].
3. Bolehkah saya terus guna kadar 0.75 kg di kebun saya? Boleh dijadikan panduan awal, tetapi kajian dibuat di Vietnam ke atas pokok berumur tujuh tahun [1]. Sahkan dengan analisis tanah dan nasihat pegawai pertanian.
Kesimpulan
Berdasarkan kajian yang ada, program tiga pusingan NPK dengan nisbah 2:1:1, 2:1:3 dan 1:1:3 pada kadar 0.75 kg sepokok setiap kali ialah pendekatan yang paling seimbang antara hasil dan kualiti buah [1][2]. Semburan kalsium nitrat dan magnesium sulfat mungkin membantu [2]. Oleh sebab bukti utama datang dari Vietnam, uji dan laraskan dahulu di kebun anda dengan bantuan analisis tanah dan nasihat pakar tempatan.
Rujukan
- Effects of macronutrient application rates during fruit development on the yield, quality, and physiological disorders of Musang King durian (Durio zibethinus Murr.). D??ng Hu?nh Nguy?n et al. (2026) Crop Research. doi:10.31830/2454-1761.2026.cr-1091
- Effects of Calcium Nitrate and Magnesium Sulfate Concentrations on Fruit Quality and Physiological Disorders of Musang King Durian (Durio zibethinus Murr.) in the Mekong Delta, Vietnam. D??ng Hu?nh Nguy?n et al. (2026) The Scientific World Journal. doi:10.1155/tswj/1153166
- ?nh h??ng c?a li?u l??ng phân NPK ??n n?ng su?t và hi?n t??ng r?i lo?n sinh lý c?m trái s?u riêng Musang King t?i huy?n Phong ?i?n, thành ph? C?n Th?. D??ng Hu?nh Nguy?n et al. (2025) T?p chí ?i?n t? Khoa h?c và công ngh? nông nghi?p. doi:10.46826/huaf-jasat.v9n3y2025.1257
- Effectiveness of zeolite and humic acid-based granular NPK fertilizer on durian (Durio zibethinus) growth. Suwardi et al. (2025) BIO Web of Conferences. doi:10.1051/bioconf/202517101005
- Biochar-enriched oil palm compost enhances growth performance of durian Musang King seedlings. Mohammed Abdillah Ahmad Farid et al. (2026) BioResources. doi:10.15376/biores.21.3.7912-7927
