Tanaman Selingan dalam Kebun Getah Belum Matang: Pendapatan Semasa Menunggu Torehan

Pokok getah mengambil masa bertahun-tahun sebelum boleh ditoreh. Satu kajian oleh CIRAD, Kasetsart University dan rakan kongsi menyatakan tempoh belum matang biasanya berlangsung 6–7 tahun sebelum torehan bermula, dan tanaman selingan diamalkan secara meluas di antara barisan dalam empat tahun pertama selepas penanaman [1].

Artikel ini meneliti kajian tentang tanaman selingan dalam kebun getah belum matang, kesannya terhadap pendapatan, pertumbuhan getah dan cabaran pelaksanaannya.

Kehilangan Pendapatan Awal

Satu kajian di Timur Laut Thailand oleh Institut National des Recherches Agricoles du Bénin, CIRAD dan rakan kongsi menyatakan, disebabkan tempoh belum matang yang panjang, menanam getah bermakna kehilangan pendapatan bagi petani miskin pada tahun-tahun awal [2]. Kajian ini menganalisis bagaimana tanaman selingan semasa tempoh belum matang membantu mengimbangi kehilangan ini [2].

Dapatannya, berdasarkan soal selidik kepada 35 petani di wilayah Buriram [2]:

• Ubi kayu dan padi ialah tanaman selingan utama.

• Sistem getah-ubi kayu memerlukan kos tambahan kira-kira 14,169 baht/ha/tahun, tetapi menghasilkan margin kasar kira-kira 11,340 baht/ha/tahun bagi tempoh 3 tahun.

• Berbanding ladang getah tunggal, sistem getah-ubi kayu mengurangkan kos pengurusan sebanyak 59% sepanjang 6 tahun tempoh belum matang.

• Pendapatan tunai daripada tanaman selingan berjulat 0% hingga 26.8% daripada jumlah pendapatan tahunan isi rumah.

Tanaman Makanan sebagai Selingan

Stesen Penyelidikan Sembawa. Satu kajian oleh Sahuri menguji empat corak penanaman: getah dengan padi huma, jagung manis, kacang soya, dan getah tunggal [3]. Dapatannya [3]:

• Tanaman makanan sebagai selingan meningkatkan produktiviti tanah dan pertumbuhan pokok getah dengan signifikan.

• Pendapatan petani meningkat sebanyak IDR 4,318,300 setiap musim tanaman setiap hektar, dengan nisbah R/C 1.38.

• Petani memperoleh bekalan makanan harian pada tahun kedua tempoh belum matang.

Jarak tanaman barisan berkembar. Satu kajian di kebun kecil getah seluas 50 ha di Tanah Laut, Kalimantan Selatan menguji dua corak penanaman klon PB 260 [4]:

Dalam sistem barisan berkembar, penembusan cahaya melebihi 80% walaupun pokok getah mencapai umur 8 hingga 9 tahun [4]. Nisbah kesetaraan tanah bagi getah-padi huma-jagung ialah 1.87, menunjukkan tanaman selingan mempunyai kelebihan berbanding tanaman tunggal [4].

Pengalaman di Sri Lanka

Kajian kes 2001. Satu kajian di Sri Lanka mendapati lebih dua pertiga pendapatan tahunan isi rumah datang daripada aktiviti di ladang, dengan 70% daripadanya daripada tanaman selingan di tanah getah belum matang [5]. Pengkaji menyatakan sikap lebih terbuka perkhidmatan pengembangan getah terhadap tanaman selingan memberi kesan positif kepada mata pencarian pekebun kecil [5].

Daerah Moneragala. Satu kajian dalam jurnal Institut Penyelidikan Getah Sri Lanka mendapati 88% kebun kecil getah telah ditanam dengan tanaman selingan semasa tempoh belum matang [6]. Tanaman utama ialah pisang, jagung, cowpea (Vigna unguiculata), passion fruit (Passiflora edulis), kacang tanah dan sayur-sayuran [6]. Sebab tidak mengamalkan tanaman selingan termasuk [6]:

• Sukar melindungi tanaman daripada haiwan liar.

• Kurang minat.

• Jarak kebun dari rumah.

• Tanah tidak sesuai.

Faktor yang Mempengaruhi Pengurusan

Kajian CIRAD dan Kasetsart University menemu bual 73 petani yang menanam ubi kayu, nanas atau padi huma sebagai tanaman selingan di tiga wilayah Thailand [1]. Dua belas pemboleh ubah dikenal pasti sebagai penentu intensiti pengurusan (kepadatan tanaman, kadar baja mineral dan penggunaan racun rumpai) [1]. Faktor ini termasuk masalah tanah, kesukaran mengurus spesies rumpai, sokongan kewangan untuk penanaman semula getah, simpanan dan pemilikan traktor [1]. Pengkaji menyatakan penyertaan dalam program latihan tentang tanaman selingan mungkin menjadi titik permulaan yang baik [1].

Pandangan Ulasan

Ulasan University of Hohenheim menyemak sejarah penanaman getah dengan rujukan khusus kepada tanaman selingan, menganalisis cabaran agronomi, dan mencadangkan skim klasifikasi pengurusan [7]. Ulasan Universitas Gadjah Mada dan rakan kongsi menyatakan tanaman selingan dengan tanaman makanan membawa kepada produktiviti yang sama atau lebih tinggi berbanding tanaman tunggal, dan menghasilkan makanan untuk industri dan sara diri [8].

Penerimaan Masih Rendah di Sesetengah Tempat

Satu kajian terhadap kira-kira 600 petani getah di Xishuangbanna, China mendapati hanya sebahagian kecil telah mengamalkan tanaman selingan, dengan teh sebagai tanaman selingan paling kerap [9]. Namun, tanaman selingan ialah sumber pendapatan penting bagi isi rumah berpendapatan rendah [9]. Penerimaan dipengaruhi oleh etnik, kekayaan isi rumah dan tenaga kerja keluarga [9].

Bagi Pekebun Getah

Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI, serta Lembaga Getah Malaysia, tentang tanaman selingan yang sesuai untuk kebun getah belum matang.

Kesimpulan

Kajian di Thailand, Indonesia dan Sri Lanka mendapati tanaman selingan semasa tempoh belum matang memberikan pendapatan tambahan dan bekalan makanan, mengurangkan kos pengurusan, dan dalam satu kajian meningkatkan pertumbuhan pokok getah. Cabaran termasuk haiwan liar, jarak kebun dan kekurangan pengetahuan.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat agronomi atau kewangan khusus.

Rujukan

[1] Charlotte Simon, A. Thoumazeau et al. (2026). Beyond the trees: Exploring the determinants of intercrop management intensity in smallholder immature rubber systems in Thailand. Agricultural Systems. DOI: 10.1016/j.agsy.2026.104943. https://consensus.app/papers/details/c64d0caef7935998975f5f816cbdbb6e/

[2] D. Hougni, B. Chambon et al. (2018). The household economics of rubber intercropping during the immature period in Northeast Thailand. Journal of Sustainable Forestry. DOI: 10.1080/10549811.2018.1486716. https://consensus.app/papers/details/bee29c4134145d6ea93812dea3459d40/

[3] Sahuri Sahuri (2017). Peningkatan Produktivitas Lahan dan Pendapatan Petani Melalui Tanaman Sela Pangan Berbasis Karet. DOI: 10.33230/jlso.6.1.2017.278. https://consensus.app/papers/details/51bc29b2be5d5814bfde72d77a148f91/

[4] Sahuri, R. Ardika et al. (2021). A review: The development of double row spacing to improve land productivity and income of rubber smallholders. E3S Web of Conferences. DOI: 10.1051/e3sconf/202130503002. https://consensus.app/papers/details/568e0aaae0cf5d01b239a112f9bf5b31/

[5] V. Rodrigo, S. Thenakoon, and C. Stirling (2001). Priorities and Objectives of Smallholder Rubber Growers and the Contribution of Intercropping to Livelihood Strategies: A Case Study from Sri Lanka. Outlook on Agriculture. DOI: 10.5367/000000001101293751. https://consensus.app/papers/details/88cfe8d306405ac5ba9712c4cacc6b1c/

[6] P. K. K. S. Gunarathne, T. Thennakoon et al. (2026). Present status of rubber farming based inter-cropping systems in Moneragala District. Journal of the Rubber Research Institute of Sri Lanka. DOI: 10.4038/jrrisl.v103i1.1918. https://consensus.app/papers/details/7c2caee99bf35f389debb3ff35a4d1fc/

[7] G. Langenberger, G. Cadisch et al. (2017). Rubber intercropping: a viable concept for the 21st century?. Agroforestry Systems. DOI: 10.1007/s10457-016-9961-8. https://consensus.app/papers/details/e2d329d8882057f1b2650232882ce6f3/

[8] Andi Nur Cahyo, Ying Dong et al. (2024). Rubber-Based Agroforestry Systems Associated with Food Crops: A Solution for Sustainable Rubber and Food Production?. Agriculture. DOI: 10.3390/agriculture14071038. https://consensus.app/papers/details/ca7fd9df09325436b147ee1688a7ef92/

[9] S. Min, Ji-Kun Huang et al. (2017). Adoption of intercropping among smallholder rubber farmers in Xishuangbanna, China. International Journal of Agricultural Sustainability. DOI: 10.1080/14735903.2017.1315234. https://consensus.app/papers/details/0a2e04ceabd05593ad724ebafcddec3d/

Kata Kunci

getah, tanaman selingan, getah belum matang, pendapatan tambahan, pekebun kecil