Pengenalan
Ketumbar dan jintan putih (Cuminum cyminum L.) ialah dua rempah biji utama dalam masakan Malaysia, dan hampir keseluruhannya diimport dari negara seperti India dan Mesir (pengetahuan am). Pemahaman tentang parameter kualitinya penting bagi pengimport, pemproses dan pegawai kawalan kualiti, kerana rempah biji terdedah kepada masalah kelembapan berlebihan, pencemaran tanah dan pasir, pemalsuan serta beban mikrob semasa pengendalian dan penyimpanan.
Artikel ini meringkaskan kajian bertajuk “Chemical and microbiological characterization of Egyptian cultivars for some spices and herbs commonly exported abroad” (Moawad et al., 2015) yang dijalankan di Mesir. Objektifnya ialah mencirikan sifat kimia dan mikrobiologi rempah dan herba eksport Mesir berbanding piawaian kebangsaan dan ISO. Sampel biji jintan putih dan ketumbar serta herba selasih (Ocimum basilicum) diambil dari beberapa pusat eksport Mesir dalam keadaan sedia untuk dieksport, menjadikan dapatannya relevan secara langsung kepada negara pengimport. Dapatan dilengkapi oleh ulasan oleh Shaaban (2023).
Sorotan Kajian Lepas
Shaaban (2023) mengulas komposisi kimia, manfaat kesihatan dan sifat fungsian beberapa rempah dan herba, termasuk ketumbar dan jintan putih. Ulasan ini merumuskan bahawa nilai rempah bukan sahaja terletak pada rasa dan aroma, tetapi juga pada kandungan mineral, sebatian fenolik dan minyak pati yang mempunyai aktiviti antioksidan dan antimikrob. Oleh itu, pencirian kualiti perlu merangkumi parameter fizikal, kimia dan mikrobiologi.
Dari segi komposisi minyak, Laribi et al. (2015) menegaskan bahawa linalool ialah sebatian utama minyak biji ketumbar dan banyak aktiviti biologinya dikaitkan dengan sebatian ini. Pereira et al. (2018) mengulas sifat bioaktif linalool secara terperinci, termasuk sifat antimikrob dan antiradang, yang menjelaskan mengapa piawaian antarabangsa menetapkan julat minimum linalool bagi minyak ketumbar. Bagi jintan putih, kuminaldehid lazimnya diiktiraf sebagai penanda utama aroma dan kualiti (pengetahuan am).
Msaada et al. (2007) menunjukkan komposisi minyak buah ketumbar berubah mengikut peringkat kematangan, manakala Figueiredo et al. (2008) menghuraikan bagaimana faktor lepas tuai seperti pengeringan dan penyimpanan boleh mengubah hasil dan komposisi minyak pati. Kedua-dua kajian ini memberi latar mengapa sampel pada titik eksport, iaitu selepas pengeringan dan pengendalian, merupakan rujukan yang lebih realistik bagi pengimport berbanding sampel ladang.
Dapatan Utama
Kelembapan dan abu rendah. Kelembapan biji jintan putih dan ketumbar masing-masing 7.4% dan 6.4%, lebih rendah daripada had maksimum piawaian Mesir dan ISO. Abu jumlah ialah 7.7% (jintan) dan 5.3% (ketumbar), manakala abu tidak larut asid 0.74% dan 0.55%.
Jintan putih jauh lebih tinggi minyak pati. Hasil minyak pati melalui hidrodistilasi ialah 3.762% bagi jintan putih berbanding 0.285% bagi ketumbar (dan 0.686% bagi herba selasih). Minyak jintan putih melebihi had minimum piawaian (1.5–2.5%), manakala ketumbar berada dalam julat dibenarkan (0.1–0.5%).
Komponen utama. Analisis GC mengenal pasti 41 sebatian dalam minyak jintan putih, 35 dalam ketumbar dan 47 dalam selasih. Komponen utama ialah kuminaldehid bagi jintan putih dan linalool bagi ketumbar, kedua-duanya dalam julat piawaian (kuminaldehid 15–46%; linalool 65–78%). Selasih Mesir tergolong dalam kemotip linalool tinggi dengan eugenol yang agak rendah, dan komponen utama ketiga-tiga minyak selaras dengan laporan dari bahagian lain dunia.
Selamat dari segi mikrobiologi. Biji kaya dengan kalium, kalsium, natrium, ferum dan zink, dan jumlah kiraan bakteria rendah. Beban mikrob semua sampel lebih rendah daripada had piawaian Mesir dan ISO.
| Parameter | Jintan putih | Ketumbar |
|---|---|---|
| Kelembapan | 7.4% | 6.4% |
| Abu jumlah | 7.7% | 5.3% |
| Abu tidak larut asid | 0.74% | 0.55% |
| Hasil minyak pati | 3.762% | 0.285% |
| Bilangan sebatian | 41 | 35 |
| Komponen utama | Kuminaldehid (15–46%) | Linalool (65–78%) |
Perbincangan
Parameter seperti kelembapan, abu tidak larut asid dan kandungan minyak pati ialah penunjuk utama ketulenan dan kualiti rempah. Abu tidak larut asid yang tinggi, misalnya, menandakan pencemaran pasir atau tanah, manakala minyak pati yang rendah boleh menandakan biji lama atau telah diekstrak. Bagi Malaysia sebagai negara pengimport, pemeriksaan parameter ini pada peringkat import dan pemprosesan membantu memastikan pengguna menerima rempah berkualiti dan selamat (pengetahuan am).
Kelembapan di bawah 8% yang dicatatkan bagi kedua-dua rempah penting kerana kelembapan tinggi menggalakkan pertumbuhan kulat dan pembentukan mikotoksin semasa penyimpanan. Dalam iklim Malaysia yang lembap, rempah yang diterima dengan kelembapan rendah boleh menyerap semula lembapan jika disimpan dalam bungkusan tidak kedap, maka keadaan gudang dan pembungkusan sama penting dengan kualiti asal (pengetahuan am).
Perbezaan hasil minyak lebih 13 kali ganda antara jintan putih dan ketumbar juga menunjukkan bahawa piawaian minyak pati perlu ditafsir mengikut spesies. Nilai 0.285% bagi ketumbar mungkin kelihatan rendah, tetapi masih dalam julat piawaian. Analisis GC yang mengesahkan linalool dan kuminaldehid dalam julat piawaian memberi lapisan jaminan tambahan terhadap pemalsuan, misalnya pencampuran dengan biji yang telah disuling.
Implikasi kepada Kawalan Kualiti
1. Gunakan kelembapan dan abu tidak larut asid sebagai saringan awal.
2. Ukur kandungan minyak pati untuk menilai kesegaran biji.
3. Semak linalool dan kuminaldehid berbanding julat piawaian ISO.
4. Pantau beban mikrob terutamanya untuk rempah yang dikisar.
5. Simpan rempah dalam pembungkusan kedap lembapan untuk mengekalkan kualiti dalam iklim lembap.
Kesimpulan
Biji jintan putih dan ketumbar Mesir memenuhi piawaian ISO dari segi kelembapan, abu, minyak pati dan mikrobiologi. Jintan putih menghasilkan minyak pati lebih 13 kali ganda berbanding ketumbar, dengan kuminaldehid dan linalool sebagai komponen utama masing-masing. Gabungan ujian fizikal, kimia dan mikrobiologi menyediakan asas yang kukuh untuk kawalan kualiti rempah import.
Rujukan
1. Moawad, S. A., El-Ghorab, A. H., Hassan, M., et al. (2015). Chemical and microbiological characterization of Egyptian cultivars for some spices and herbs commonly exported abroad. Food and Nutrition Sciences, 6(7). https://doi.org/10.4236/fns.2015.67068
2. Shaaban, H. A. (2023). Studies on some spices and herbs: Chemical composition, health benefits and functional properties. Annals of Biomedical Science and Engineering. https://doi.org/10.29328/journal.abse.1001019
3. Laribi, B., Kouki, K., M’Hamdi, M., & Bettaieb, T. (2015). Coriander (Coriandrum sativum L.) and its bioactive constituents. Fitoterapia, 103. https://doi.org/10.1016/j.fitote.2015.03.012
4. Pereira, I., Severino, P., Santos, A. C., Silva, A. M., & Souto, E. B. (2018). Linalool bioactive properties and potential applicability in drug delivery systems. Colloids and Surfaces B: Biointerfaces, 171. https://doi.org/10.1016/j.colsurfb.2018.08.001
5. Msaada, K., Hosni, K., Ben Taarit, M., et al. (2007). Changes on essential oil composition of coriander (Coriandrum sativum L.) fruits during three stages of maturity. Food Chemistry, 102(4). https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.06.046
6. Figueiredo, A. C., Barroso, J. G., Pedro, L. G., & Scheffer, J. J. C. (2008). Factors affecting secondary metabolite production in plants: Volatile components and essential oils. Flavour and Fragrance Journal, 23(4). https://doi.org/10.1002/ffj.1875
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: ketumbar, jintan putih, minyak pati, kuminaldehid, linalool, kawalan kualiti, piawaian ISO, rempah biji
