Pengenalan
Isi atau perikarp buah pala menyumbang 80–85% daripada berat keseluruhan buah, tetapi di banyak kawasan pengeluaran ia dibuang selepas biji dan fuli diambil. Keadaan ini bukan sahaja membazirkan sumber, malah menimbulkan isu alam sekitar apabila sisa dibiarkan reput di kawasan pemprosesan. Bagi Malaysia, terutamanya Pulau Pinang yang mempunyai industri produk pala yang mantap, persoalan bagaimana memaksimumkan nilai keseluruhan buah adalah relevan kepada pengusaha dan agensi pembangunan (pengetahuan am).
Artikel ini meringkaskan kajian bertajuk “Potential and opportunities of nutmeg pericarp as functional foods” (Suwarda et al., 2021) yang dijalankan di Indonesia. Objektifnya ialah menilai potensi perikarp pala sebagai makanan berfungsi. Dapatan dilengkapi oleh kajian pemprosesan minyak dari isi pala di Indonesia (Sipahelut & Telussa, 2011) serta literatur komposisi dan aktiviti minyak pala.
Sorotan Kajian Lepas
Kajian terawal tentang minyak pati perikarp pala dilaporkan dari Malaysia. Choo et al. (1999), dipetik 38 kali, mengkaji minyak pati perikarp pala dan menunjukkan bahawa bahagian yang lazimnya dibuang ini mengandungi minyak meruap. Kajian ini menjadi titik permulaan kepada usaha menilai perikarp sebagai bahan mentah, bukan sisa.
Ashokkumar et al. (2022) mengulas komposisi kimia serta aktiviti biologi dan farmakologi minyak pati pala, termasuk sifat antimikrob, antioksidan dan anti-radang yang dikaitkan dengan juzuk seperti miristisin, sabinena dan terpinen-4-ol (pengetahuan am mengenai kandungan ulasan). Muchtaridi et al. (2010) pula menunjukkan bahawa sebatian meruap minyak biji pala dikesan dalam plasma darah tikus selepas dihidu dan berkait dengan perencatan aktiviti lokomotor, menandakan kesan pada sistem saraf pusat. Dapatan ini relevan kepada sifat antidepresan dan antikonvulsan yang dilaporkan bagi perikarp.
Mudianta et al. (2026) kemudiannya membandingkan secara langsung minyak pati biji, fuli dan perikarp pala dari Bali, dan mendapati perikarp mengandungi miristisin 14.93% serta monoterpena beroksigen 15.55%, dengan aktiviti antibakteria sederhana (MIC 125 mg/L). Kajian-kajian ini menyokong kesimpulan Suwarda et al. (2021) bahawa perikarp mempunyai profil bioaktif yang setanding dengan bahagian buah lain.
Dari sudut pemprosesan, Sipahelut dan Telussa (2011) di Indonesia menilai beberapa teknologi proses untuk menghasilkan minyak atsiri daripada daging buah pala, menunjukkan bahawa kaedah pengekstrakan mempengaruhi ciri minyak yang terhasil (ringkasan SciSpace). Sadgrove et al. (2022) pula menekankan bahawa analisis dan pengesahan minyak pati memerlukan kaedah piawai seperti kromatografi gas, satu keperluan penting jika minyak daripada perikarp ingin dipasarkan sebagai produk berkualiti. Gabungan literatur ini menunjukkan bahawa nilai perikarp bergantung bukan sahaja pada kandungan bioaktifnya, tetapi juga pada keupayaan pengusaha memproses dan mengesahkan produk secara konsisten.
Dapatan Utama
Perikarp ialah sisa utama. Suwarda et al. (2021) menyatakan perikarp menyumbang 80–85% berat buah dan sering dibuang sebagai sisa pertanian, sekali gus menimbulkan isu alam sekitar.
Bioaktif setara biji dan fuli. Perikarp mengandungi sebatian bioaktif dengan nilai farmakologi yang serupa dengan minyak biji dan fuli. Ia menunjukkan sifat anti-radang, antidiabetik, antimikrob, antioksidan, antidepresan, antikonvulsan dan antikanser.
Perencatan peroksidasi lipid dan COX. Pada kepekatan 100 µg/mL, ekstrak perikarp merencat peroksidasi lipid sebanyak 82.5%, serta enzim siklooksigenase COX-1 sebanyak 44% dan COX-2 sebanyak 47%.
Miristisin lebih tinggi. Komposisi kimia perikarp lebih tinggi miristisin berbanding biji dan fuli, menunjukkan potensinya sebagai makanan berfungsi.
Teknologi proses minyak. Sipahelut dan Telussa (2011) mengkaji ciri minyak atsiri daripada isi buah pala melalui beberapa teknologi proses, menunjukkan isi pala boleh diproses menjadi minyak bernilai (ringkasan SciSpace).
| Parameter | Nilai | Sumber |
|---|---|---|
| Bahagian perikarp daripada berat buah | 80–85% | Suwarda et al. (2021) |
| Perencatan peroksidasi lipid (100 µg/mL) | 82.5% | Suwarda et al. (2021) |
| Perencatan COX-1 / COX-2 | 44% / 47% | Suwarda et al. (2021) |
| Miristisin minyak perikarp | 14.93% | Mudianta et al. (2026) |
Perbincangan
Industri pala di Pulau Pinang telah lama memanfaatkan isi pala sebagai jeruk, manisan dan jus, yang menunjukkan model nilai tambah yang berjaya (pengetahuan am). Dapatan bioaktif seperti perencatan COX-2 boleh menyokong pembangunan produk baharu seperti minuman berfungsi dan serbuk pala. Namun, kandungan miristisin yang tinggi perlu dipantau kerana pengambilan berlebihan miristisin boleh menyebabkan kesan toksik pada sistem saraf (pengetahuan am).
Dari segi pemprosesan, isi pala segar cepat menjadi perang akibat pengoksidaan enzim, maka rawatan seperti rendaman air garam atau celur sering digunakan sebelum dijadikan jeruk atau manisan. Pengeringan isi pala untuk dijadikan serbuk atau teh juga memerlukan kawalan suhu supaya sebatian meruap tidak hilang. Kajian lanjut diperlukan untuk menilai kesan setiap kaedah pemprosesan terhadap kandungan miristisin dan aktiviti antioksidan, supaya produk akhir kekal bermanfaat dan selamat dimakan (pengetahuan am).
Bagi Malaysia, Pulau Pinang mempunyai rantaian nilai pala yang lengkap, daripada kebun hingga kedai produk pelancongan, yang boleh dijadikan model untuk kawasan lain. Penggunaan isi pala sebagai bahan makanan berfungsi juga menyokong konsep ekonomi kitaran, di mana keseluruhan buah dimanfaatkan dan sisa dikurangkan. Agensi seperti MARDI dan jabatan pertanian negeri boleh membantu pengusaha kecil dalam pembangunan produk dan pensijilan keselamatan makanan (pengetahuan am).
Implikasi kepada Pengusaha
1. Proses isi pala menjadi jeruk, jus atau serbuk berfungsi.
2. Ekstrak minyak atsiri daripada sisa isi pala.
3. Tetapkan had pengambilan selamat berasaskan kandungan miristisin.
4. Kurangkan pembuangan sisa melalui pemprosesan bersepadu.
5. Dapatkan bantuan agensi untuk pembangunan produk dan pensijilan keselamatan makanan.
Kesimpulan
Perikarp pala yang membentuk 80–85% berat buah mengandungi bioaktif bernilai, termasuk perencatan peroksidasi lipid 82.5% dan COX-2 47%. Ia berpotensi dibangunkan sebagai makanan berfungsi dan sumber minyak atsiri sambil mengurangkan sisa pertanian, dengan syarat kandungan miristisin dipantau untuk keselamatan pengguna.
Rujukan
1. Suwarda, R., Suneth, R. F., Wahid, et al. (2021). Potential and opportunities of nutmeg pericarp as functional foods. E3S Web of Conferences, 306, 04007. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202130604007
2. Sipahelut, S. G., & Telussa, I. (2011). Karakteristik minyak atsiri dari daging buah pala melalui beberapa teknologi proses. Jurnal Teknologi Hasil Pertanian. https://doi.org/10.20961/jthp.v0i0.13582
3. Choo, L.-C., Wong, S.-M., & Liew, K.-Y. (1999). Essential oil of nutmeg pericarp. Journal of the Science of Food and Agriculture, 79(13). https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0010(199910)79:13<1954::AID-JSFA460>3.0.CO;2-I
4. Ashokkumar, K., Simal-Gandara, J., Murugan, M., Dhanya, M. K., & Pandian, A. (2022). Nutmeg (Myristica fragrans Houtt.) essential oil: A review on its composition, biological, and pharmacological activities. Phytotherapy Research, 36(7). https://doi.org/10.1002/ptr.7491
5. Muchtaridi, Subarnas, A., Apriyantono, A., & Mustarichie, R. (2010). Identification of compounds in the essential oil of nutmeg seeds (Myristica fragrans Houtt.) that inhibit locomotor activity in mice. International Journal of Molecular Sciences, 11(11). https://doi.org/10.3390/ijms11114771
6. Sadgrove, N. J., Padilla-González, G. F., & Phumthum, M. (2022). Fundamental chemistry of essential oils and volatile organic compounds, methods of analysis and authentication. Plants, 11(6), 789. https://doi.org/10.3390/plants11060789
7. Mudianta, I. W., Retnosari, R., Karyasa, I. W., et al. (2026). Chemical composition, enantiomeric distribution and antibacterial activity of kernel, mace and pericarp essential oils of nutmeg (Myristica fragrans) from Bali, Indonesia. Asian Journal of Chemistry. https://doi.org/10.14233/ajchem.2026.36763
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: pala, isi pala, perikarp, makanan berfungsi, sisa pertanian, COX-2, peroksidasi lipid, miristisin
