Ramai yang meminum jus belimbing buloh sebagai ubat tradisional untuk menurunkan kolesterol, tekanan darah atau gula darah. Namun, laporan perubatan menunjukkan amalan ini boleh membawa kepada kecederaan buah pinggang yang serius, sehingga memerlukan dialisis. Puncanya ialah kandungan oksalat yang sangat tinggi dalam buah ini.
Artikel ini meneliti laporan kes perubatan tentang nefropati oksalat akut (kerosakan buah pinggang akibat kristal oksalat) yang berkaitan dengan belimbing buloh.
Bagaimana Oksalat Merosakkan Buah Pinggang?
Satu laporan kes menerangkan bahawa kandungan oksalat yang tinggi dalam buah ini boleh mendakan sebagai kristal kalsium oksalat dalam tubul buah pinggang [1]. Ini menyebabkan [1]:
-
Penyumbatan tubul.
-
Keradangan.
-
Kecederaan tubul akut.
Satu siri kes menerangkan kristal ini melekat pada sel tubul dan menyebabkan kematian sel, mengakibatkan kecederaan buah pinggang akut [2]. Satu laporan menyatakan belimbing buloh mengandungi 25.1% oksalat [3].
Siri Kes di Kerala, India
Siri 10 pesakit. Satu laporan pertama dari Kerala menerangkan 10 pesakit dari lima hospital yang mengalami kegagalan buah pinggang akut selepas meminum jus buah ini, yang dikenali tempatan sebagai irumban puli [4]. Tujuh pesakit memerlukan hemodialisis [4]. Laporan ini menyatakan jus pekat yang baru dibuat mempunyai kandungan asid oksalik yang sangat tinggi [4].
Siri 24 pesakit. Satu siri kes lain melaporkan 24 pesakit dari 11 hospital di Kerala yang mengalami kegagalan buah pinggang akut beberapa hari selepas mengambil jus buah ini [5]. Laporan ini menyatakan buah ini biasa digunakan sebagai ubat tradisional untuk kolesterol tinggi dan tekanan darah tinggi [5].
Siri 4 pesakit. Satu siri kes lain di India melaporkan empat pesakit, tiga daripadanya memerlukan hemodialisis [2]. Fungsi buah pinggang pulih dalam tempoh 2 hingga 6 minggu [2].
Kes di Bangladesh dan Sri Lanka
Pesakit yang ingin merawat kolesterol. Satu laporan dari Bangladesh menerangkan pesakit berumur 60 tahun dengan tekanan darah tinggi dan kolesterol tinggi, tetapi fungsi buah pinggang normal [6]. Pesakit meminum kira-kira 600 mL jus dalam keadaan berpuasa untuk merawat kolesterol [6]. Pesakit mengalami kecederaan buah pinggang akut dan memerlukan tiga sesi hemodialisis, dengan fungsi buah pinggang kembali normal selepas lima minggu [6].
Setengah liter jus. Satu laporan lain dari Bangladesh menerangkan seorang wanita warga emas yang meminum setengah liter jus belimbing buloh dan mengalami kegagalan buah pinggang akut, yang disahkan melalui biopsi [7].
Sri Lanka. Satu laporan kes dari Sri Lanka menyatakan potensi buah ini untuk menyebabkan kecederaan buah pinggang akut agak tidak diketahui dalam kalangan rakyat Sri Lanka, walaupun buah ini dimakan secara meluas [8].
Bukan Hanya Jus: Buah Kering dan Buah Segar
Buah kering. Satu laporan kes terkini menerangkan pesakit berumur 56 tahun yang memerlukan dialisis sementara selepas memakan belimbing buloh kering [1]. Pengkaji menyatakan ini kes pertama yang didokumentasikan selepas memakan buah kering [1].
Buah segar dalam jumlah banyak. Satu laporan menerangkan pesakit lelaki yang memakan kira-kira 30 hingga 40 biji buah sehari [3]. Kreatinin darahnya meningkat kepada 3.49 mg/dL, tetapi kembali normal dalam masa seminggu dengan rawatan konservatif tanpa dialisis [3].
Kesan pada Saraf
Satu laporan kes dari Bangladesh menerangkan seorang wanita berumur 62 tahun yang menghidap penyakit buah pinggang kronik [9]. Selepas memakan belimbing buloh, beliau mengalami perubahan tingkah laku, kekeliruan dan sawan, diikuti kecederaan buah pinggang akut [9]. Laporan ini mengaitkannya dengan oksalat yang tinggi dan neurotoksin yang serupa dengan caramboxin dalam belimbing besi [9].
Siapa yang Paling Berisiko?
Satu laporan kes lain menyimpulkan belimbing besi dan jus belimbing buloh perlu dielakkan oleh pesakit penyakit buah pinggang kronik dan pesakit dialisis [10]. Satu laporan lain menyatakan faktor risiko nefropati oksalat sekunder termasuk umur, diabetes, dehidrasi dan penyakit buah pinggang kronik sedia ada [11].
Rawatan dan Prognosis
Satu laporan menyatakan rawatan adalah sokongan, iaitu menghentikan pengambilan oksalat, hidrasi yang mencukupi dan, jika perlu, dialisis sementara [1]. Lebih awal langkah ini diambil, lebih baik prognosisnya [1]. Namun, penyakit buah pinggang kronik mungkin berterusan [1]. Satu laporan dua kes mendapati kedua-dua pesakit pulih sepenuhnya, walaupun seorang memerlukan dialisis [12].
Pengajaran Utama
Laporan-laporan kes ini mengandungi mesej yang konsisten [7] [5]:
-
Tidak selamat mengambil buah tinggi oksalat dalam kuantiti besar.
-
Bentuk pekat seperti jus lebih berisiko.
-
Doktor perlu bertanya tentang sejarah pemakanan apabila pesakit mengalami kecederaan buah pinggang yang tidak dapat dijelaskan [1].
Bagi yang Menanam Belimbing Buloh
Bagi yang menanam belimbing buloh sendiri, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penjagaan pokok buah-buahan.
Kesimpulan
Pelbagai laporan kes dari India, Bangladesh, Sri Lanka dan negara lain menunjukkan pengambilan jus belimbing buloh pekat, buah kering atau buah segar dalam jumlah besar boleh menyebabkan kecederaan buah pinggang akut akibat kristal kalsium oksalat. Ramai pesakit memerlukan dialisis. Ironinya, kebanyakan mereka mengambil buah ini sebagai ubat tradisional untuk kolesterol atau tekanan darah. Pesakit buah pinggang, warga emas dan pesakit diabetes perlu lebih berhati-hati.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan laporan kes perubatan dan bukan nasihat perubatan. Jika anda mengalami bengkak, kurang kencing atau rasa tidak sihat selepas mengambil belimbing buloh, dapatkan rawatan doktor segera.
Rujukan
[1] S. Hoff and Ariana Gaspert (2026). An Unusual Cause of Oxalate Nephropathy: Acute Kidney Injury After Ingestion of Dried Bilimbi Fruit. Cureus. DOI: 10.7759/cureus.109671. https://consensus.app/papers/details/bdd4c1d4221e50aca5f479291369a63c/
[2] Madhura Ar and Jayaraj Pm (2021). Averrhoa bilimbi ingestion and acute kidney injury: A case series. Journal of Medical and Scientific Research. DOI: 10.17727/jmsr.2021/9-8. https://consensus.app/papers/details/270698302cba5613b3abb05f2bb539f7/
[3] S. C. Prasad and R. Reghu (2021). Consumption of bilimbi cause acute kidney injury. International Journal of Research in Pharmaceutical Sciences. DOI: 10.26452/ijrps.v12i1.4146. https://consensus.app/papers/details/7de411edf39f5751ac8048763072a787/
[4] V. Unni, A. Mathew et al. (2013). Acute oxalate nephropathy due to ‘Averrhoa bilimbi’ fruit juice ingestion. Indian Journal of Nephrology. DOI: 10.4103/0971-4065.114481. https://consensus.app/papers/details/e45cc0facd2554efb046da1d37e24108/
[5] Zuhara Shemin Kooloth Mahamoodh, S. N. Vijayan, and A. Jojo (2018). A case series on Averrhoa bilimbi induced acute oxalate nephropathy; an experience from a tertiary center in Kerala, India. Journal of nephropathology. DOI: 10.15171/jnp.2018.59. https://consensus.app/papers/details/4f029876885d5d3ca2a12137e14f8c28/
[6] Mostarshid Billah, Anisur Rahman et al. (2015). Acute Kidney Injury Following Ingestion of Averrhoa bilimbi Juice. Bangladesh Critical Care Journal. DOI: 10.3329/bccj.v3i2.25115. https://consensus.app/papers/details/fbe587dc329a55fdb30b39cec2f71fbe/
[7] Rajat Das Gupta, Muradul Islam et al. (2016). Acute Oxalate Nephropathy Due to Bilimbi Poisoning: A Case Report. International Journal of Medical Students. DOI: 10.5195/ijms.2016.147. https://consensus.app/papers/details/4204e82b9aaf5314a0f3efa6171ee26a/
[8] Nuwan Bartholameuz, S. Karunarathne et al. (2024). A case of acute oxalate nephropathy due to Averrhoa bilimbi (bilin) juice ingestion in Sri Lanka. The Ceylon medical journal. DOI: 10.4038/cmj.v68i3.9777. https://consensus.app/papers/details/c8a6a5972b215b03b599b624d1ef1e94/
[9] C. Saha, N. Chowdhury, and CS Podder (2024). Neurotoxicity and acute oxalate nephropathy in a Chronic kidney disease patient due to plant toxin (Bilimbi fruit -Averrhoabilimbi) : case report from a primary care center of Bangladesh. Bangladesh Journal of Medicine. DOI: 10.3329/bjm.v35i20.73465. https://consensus.app/papers/details/0ed9eee1efb8526fb3e81b2101ebbcbc/
[10] O. F. Miah, R. Hossain et al. (2018). Acute Oxalate Nephropathy due to “Averrhoa Bilimbi”: A Case Report. Mymensingh medical journal : MMJ. https://consensus.app/papers/details/4436bd03ff08502096a8480093922cdf/
[11] Niranjan Raja, H. Radhakrishnan, and Shivashankar Masilamani (2023). Oxalate Nephropathy: A Case Report of Acute Kidney Injury Due to Juice Diet. Cureus. DOI: 10.7759/cureus.51226. https://consensus.app/papers/details/a4ab211217905ffebdf529ebd5263ee8/
[12] S. Nair, J. George et al. (2014). Acute Oxalate Nephropathy following Ingestion of Averrhoa bilimbi Juice. Case Reports in Nephrology. DOI: 10.1155/2014/240936. https://consensus.app/papers/details/091bdc95acdc5ac5a91bd98e210c9e36/
Kata Kunci
belimbing buloh, jus belimbing buloh, oksalat, kegagalan buah pinggang, keselamatan makanan
