Pantai timur Semenanjung Malaysia mempunyai kawasan tanah pasir yang luas dikenali sebagai tanah BRIS (Beach Ridges Interspersed with Swales). Tanah ini sukar diusahakan kerana terlalu berpasir dan miskin nutrien. Gajus merupakan antara tanaman yang pernah diusahakan secara besar-besaran di tanah ini. Artikel ini merumuskan kajian tempatan tentang penanaman gajus di tanah BRIS, serta pengurusan perosak dan penyakit berdasarkan kajian dari negara pengeluar utama.
Tanah BRIS: Cabaran Utama
Kajian di Kuala Kemaman, Terengganu mendapati lebih 90% komposisi tanah BRIS ialah pasir, dan tanah ini dianggap hampir tidak bernilai untuk pertanian, walaupun kualitinya boleh diperbaiki dengan kaedah moden [1]. Siri tanah BRIS utama yang dikenal pasti di kawasan tersebut ialah Rudua dan Rusila [1].
Sejarah Penanaman Gajus di Malaysia
Pada tahun 1985, dianggarkan kira-kira 3,500 hektar ditanam dengan gajus di sepanjang pantai timur, kebanyakannya di atas tanah BRIS [2]. Faktor-faktor yang menghadkan hasil termasuk [2]:
Kesuburan tanah BRIS yang rendah.
Musim tengkujuh di pantai timur.
Kekurangan pekerja menuai pada musim puncak.
Kajian tersebut juga menyatakan bahawa dahulu kurang kerjasama antara agensi penyelidikan, dan trend seterusnya ialah kerja penyelidikan bersama antara CIMA, MARDI, Jabatan Pertanian dan universiti [2].
Bahan Organik Lebih Penting daripada Kedalaman Tanah
Kajian di ladang CIMA, Besut mengkaji hubungan antara kedalaman lapisan spodik keras dan bahan organik tanah terhadap pertumbuhan gajus [3]:
Kedalaman lapisan spodik keras tidak memberi kesan ketara terhadap ketinggian atau luas kanopi, kerana pokok gajus tidak mempunyai sistem akar yang dalam.
Bahan organik tanah memberi kesan ketara terhadap ketinggian dan luas kanopi pokok.
Kajian nutrien gajus di tanah pasir Besut pula mendapati baja komersial sehingga 1.4 kg sepokok setahun tidak mengubah dengan ketara paras lima unsur utama dalam daun. Sebaliknya, paras bahan organik dalam 32 cm lapisan atas tanah menunjukkan korelasi positif yang konsisten dengan kesemua lima unsur utama dalam daun [4].
Dapatan ini menunjukkan bahawa di tanah BRIS, penambahan bahan organik mungkin lebih penting daripada sekadar menambah baja kimia. Kajian di Tanzania menyokong idea ini, apabila buah gajus yang reput digunakan sebagai baja organik meningkatkan nitrogen, fosforus dan kalium tanah serta pertumbuhan anak benih gajus [5].
Masalah Buah Tidak Menjadi
Siasatan di ladang gajus di Terengganu dan Pahang mendapati masalah utama kegagalan pembentukan buah bukan agronomi, tetapi penyakit dan serangga [6]. Kemandulan pokok disebabkan oleh penyakit hawar bunga dan mati rosot yang teruk. Program semburan yang menggabungkan racun kulat, racun serangga dan baja daun berjaya mengatasi masalah ini dan meningkatkan hasil serta pembentukan buah dengan ketara [6].
Perosak Utama: Kepinding Nyamuk Teh
Di India, kepinding nyamuk teh (Helopeltis spp.) ialah perosak penghisap utama gajus. Kedua-dua nimfa dan dewasa menghisap cecair tunas muda, jambak bunga, kacang dan buah, dan menyebabkan pokok kelihatan seperti terbakar [7]. Dalam keadaan wabak, kerugian hasil boleh mencapai 40% hingga 50% [8]. Populasi perosak ini memuncak pada musim bertunas, berbunga dan berbuah [8]. Ulasan tersebut juga mendapati tiada varieti gajus yang tahan terhadap perosak ini [8].
Di Bangladesh, tinjauan 144 petani mendapati kepinding nyamuk teh ialah perosak yang paling kerap disebut (70.1%), dan 84.7% petani bergantung kepada racun kimia [9].
Kawalan biologi dengan semut kerengga
Kajian di Karnataka, India mendapati semut kerengga (Oecophylla smaragdina) ialah pemangsa paling berkesan terhadap kepinding nyamuk teh [10]. Pokok yang dihuni sepenuhnya oleh semut kerengga mencatatkan kerosakan terendah dan hasil kacang yang lebih tinggi berbanding pokok tanpa semut yang tidak disembur [10]. Semut kerengga sangat biasa di Malaysia, dan ini mungkin menjadi pilihan kawalan biologi yang praktikal.
Racun botani
Kajian di Tamil Nadu mendapati campuran ekstrak daun adhatoda, datura, legundi, remiga dan mambu, serta minyak mempari 5%, mengurangkan kejadian kepinding nyamuk teh dengan ketara [11].
Pendekatan Bersepadu
Ulasan 2026 tentang pengeluaran gajus di Nigeria mencadangkan strategi bersepadu termasuk varieti tahan iklim, pemangkasan strategik, kebersihan ladang, kawalan biologi dan penggunaan racun kimia secara terpilih dalam rangka kerja Pengurusan Perosak dan Penyakit Bersepadu [12]. Penyakit seperti antraknos, mati rosot dan cendawan tepung juga disebut sebagai masalah utama terutamanya dalam keadaan lembap [12].
Manfaat Alam Sekitar
Kajian di India mendapati ladang gajus berusia 20 tahun di tanah laterit boleh menyimpan 42.93 hingga 50.41 Mg karbon sehektar dalam biomas, dan kandungan nutrien tanah meningkat 19% hingga 37% berbanding nilai awal [13].
Panduan untuk Penanam
1. Tambah bahan organik seperti kompos, baja kandang atau buah gajus reput di tanah BRIS [3][4][5].
2. Pantau penyakit hawar bunga dan mati rosot semasa musim berbunga [6].
3. Galakkan semut kerengga sebagai kawalan biologi kepinding nyamuk teh [10].
4. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
5. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti, pembajaan dan program kawalan perosak yang sesuai.
Kesimpulan
Kajian tempatan dari tahun 1980-an menunjukkan gajus boleh ditanam di tanah BRIS, tetapi hasilnya dihadkan oleh kesuburan tanah, cuaca dan penyakit. Bahan organik tanah didapati lebih berkait dengan pertumbuhan dan nutrien daun berbanding baja kimia. Kepinding nyamuk teh ialah perosak utama di negara pengeluar, dan semut kerengga serta racun botani menunjukkan potensi sebagai kawalan alternatif.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Kebanyakan data tempatan adalah daripada kajian lama, dan kajian perosak dijalankan di luar Malaysia. Petani perlu merujuk Jabatan Pertanian dan MARDI untuk cadangan terkini.
Rujukan
[1] M. Toriman et al. (2009). Analysis of the Physical Characteristics of Bris Soil in Coastal Kuala Kemaman, Terengganu. Unknown Journal.
[2] I. Ghani et al. (1985). Cashew cultivation and research in Malaysia. Acta Horticulturae. DOI: 10.17660/actahortic.1985.108.43.
[3] Mohd Pilus Zambri et al. (1982). Penentuan Faktor-Faktor Tanah ke atas Tumbesaran Gajus di kawasan Tanah Bris : Bahagian I (The determination of soil factors on growth of Cashew on Bris soil: I). Unknown Journal.
[4] Othman Yaacoh et al. (1983). The nutrition of cashew on the sandy soils of Malaysia. Communications in Soil Science and Plant Analysis. DOI: 10.1080/00103628309367399.
[5] William Valerian Mbasa et al. (2023). Influence of cashew apple utilization on soil nutrient replenishment and performance of cashew seedlings. Journal of Plant Nutrition. DOI: 10.1080/01904167.2023.2280135.
[6] T. Lim et al. (1985). Disease and pest problems of cashew in Malaysia. Acta Horticulturae. DOI: 10.17660/actahortic.1985.108.27.
[7] T. Raviprasad et al. (t.t.). Management of Tea Mosquito Bug (TMB) – major pest of cashew. Unknown Journal.
[8] P. Saroj et al. (2016). Tea mosquito bug (Helopeltis spp.) – A devastating pest of cashew plantations in India: A review. The Indian Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.56093/ijas.v86i2.55868.
[9] Tareq Ahmed et al. (2023). Cashew (Anacardium occidentale L.) insect pests and their management: farmers’ knowledge and practices in Bangladesh. International Journal of Pest Management. DOI: 10.1080/09670874.2023.2266743.
[10] C. Naik et al. (2013). Sustainable management practices for tea mosquito bug Helopeltis antonii Signoret (Miridae:Hemiptera) on cashew. Karnataka Journal of Agricultural Sciences.
[11] S. Prabhavathi et al. (2025). Exploration of the effect of botanicals on controlling tea mosquito bug (Helopeltis antonii Signoret) in the cashew ecosystem. Plant Science Today. DOI: 10.14719/pst.6846.
[12] B. Ogundeji et al. (2026). BIOTIC CONSTRAINTS AND CLIMATE-SMART RESPONSES IN NIGERIA’S CASHEW PRODUCTION. Nigerian Journal of Plant Protection. DOI: 10.71464/t8pyrr76.
[13] S. Mangalassery et al. (2025). The impact of cashew (Anacardium occidentale L.) on biological activity, nutrient cycling and carbon sequestration in tropical soil. Journal of Plant Nutrition. DOI: 10.1080/01904167.2025.2479763.
