Bunga raya sering dianggap herba yang selamat. Namun, kajian sejak tahun 1970-an secara konsisten menunjukkan ekstrak bunga, daun dan akar bunga raya mempunyai kesan antikesuburan pada haiwan makmal, termasuk menghalang penempelan embrio dan menyebabkan keguguran. Kajian terkini juga menunjukkan kesan ke atas sperma haiwan jantan. Ini bermakna wanita hamil atau pasangan yang merancang kehamilan perlu mengelak daripada mengambil ekstrak bunga raya.
Artikel ini untuk maklumat umum dan bukan pengganti nasihat doktor.
Kesan pada Haiwan Betina
Keguguran dan penempelan embrio
Satu kajian tahun 1976 mendapati ekstrak benzena bunga raya pada dos 250 mg/kg yang diberikan pada hari 1 hingga 10 kehamilan menyebabkan keguguran pada 9 daripada 10 tikus. Ekstrak ini dipercayai mengganggu keseimbangan hormon estrogen dan progesteron [1].
Satu kajian tahun 1977 mendapati hanya ekstrak bunga (bukan daun atau kulit batang) yang 100% berkesan menghalang kehamilan tikus. Bunga yang dikutip pada musim sejuk paling kuat kesannya [2].
Ekstrak etanol akar bunga raya pada dos 400 mg/kg menunjukkan kesan menghalang penempelan embrio sebanyak 100% pada tikus [3].
Ekstrak air daun pada dos 100 mg/kg menyebabkan tiada penempelan embrio langsung pada mencit hamil, dipercayai kerana perubahan pada dinding rahim [4].
Kesan pada tikus hamil yang sihat
Satu kajian mendapati ekstrak air bunga raya meningkatkan kadar kehilangan embrio sebelum penempelan dan menjejaskan fungsi jantung pada tikus hamil yang sihat. Penyelidik menyimpulkan bahawa penggunaannya perlu dielakkan sepenuhnya semasa hamil [5].
Kesan pada Haiwan Jantan
| Kajian | Keputusan |
|---|---|
| Ekstrak bunga pada tikus, 30 hingga 60 hari | Kerosakan pada epitelium germinal testis, daripada ringan hingga hampir keseluruhan [6] |
| Ekstrak air bunga pada mencit, 200 mg/kg | Bilangan dan pergerakan sperma menurun, sperma abnormal meningkat [7] |
| Kajian tahun 1983 | Tiada perubahan pada berat organ atau histologi testis [8] |
Keputusan kajian pada haiwan jantan bercampur, dan sesetengah penyelidik mencadangkan bunga raya sebagai calon kontraseptif herba lelaki [7].
Bagaimana dengan Dakwaan “Selamat”?
Beberapa ulasan menyatakan ekstrak bunga raya tidak menunjukkan ketoksikan pada dos tinggi [9]. Namun, “tidak toksik” tidak sama dengan “selamat untuk kehamilan”. Kesan antikesuburan berlaku walaupun tanpa tanda ketoksikan umum [5].
Panduan Keselamatan
1. Elakkan ekstrak, teh atau suplemen bunga raya semasa hamil [5].
2. Pasangan yang merancang kehamilan perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil bunga raya secara kerap [1][7].
3. Penggunaan luaran seperti syampu atau minyak rambut mungkin berbeza risikonya, tetapi kajian khusus tentangnya masih kurang.
4. Jangan gunakan bunga raya sebagai kaedah perancang keluarga, kerana bukti pada manusia tidak wujud.
Soalan Lazim
Adakah minum teh bunga raya menyebabkan keguguran?
Kajian haiwan menunjukkan ekstrak bunga raya boleh menyebabkan keguguran [1], tetapi kesan pada manusia belum dikaji. Elakkan semasa hamil sebagai langkah berjaga-jaga [5].
Bahagian mana yang paling kuat kesannya?
Satu kajian mendapati bunga paling berkesan [2], tetapi akar dan daun juga menunjukkan kesan [3][4].
Adakah bunga raya menjejaskan kesuburan lelaki?
Sesetengah kajian haiwan menunjukkan kesan pada sperma [6][7], manakala kajian lain tidak [8].
Kesimpulan
Bunga raya mempunyai kesan antikesuburan yang jelas dan konsisten dalam kajian haiwan. Walaupun kesan pada manusia belum dikaji, langkah berjaga-jaga amat penting. Wanita hamil perlu mengelak daripada mengambil bunga raya dalam apa jua bentuk, dan sesiapa yang merancang kehamilan perlu mendapatkan nasihat doktor.
Rujukan
[1] S. Kholkute et al. (1976). Effects of Hibiscus rosa sinensis on pregnancy of rats. Planta Medica. DOI: 10.1055/s-0028-1097671.
[2] S. Kholkute et al. (1977). Studies on the antifertility potentiality of Hibiscus rosa sinensis. Planta Medica. DOI: 10.1055/s-0028-1097487.
[3] N. Vasudeva et al. (2007). Post-Coital Antifertility Activity of Hibiscus rosa-sinensis Linn. roots. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine. DOI: 10.1093/ecam/nem003.
[4] M. Nivsarkar et al. (2005). Blastocyst implantation failure in mice due to “nonreceptive endometrium”: endometrial alterations by Hibiscus rosa-sinensis leaf extract. Contraception. DOI: 10.1016/j.contraception.2004.10.004.
[5] Luana Alves Freitas Afiune et al. (2017). Beneficial effects of Hibiscus rosa-sinensis L. flower aqueous extract in pregnant rats with diabetes. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0179785.
[6] J. Bhattacharya (2013). Study of the effects of Hibiscus-rosa-sinensis flower extract on the spermatogenesis of male albino rats. Journal of Physiology and Pharmacology Advances. DOI: 10.5455/jppa.20130616115400.
[7] Nidhi Anand et al. (2025). Antifertility effects of aqueous flower extract of Hibiscus rosa-sinensis (Linn.) on seminal parameters in male Swiss albino mice. Research Journal of Biotechnology. DOI: 10.25303/212rjbt2190223.
[8] T. Ch (1983). Is Hibiscus rosa sinensis Linn. a potential source of antifertility agents for males. International Journal of Fertility.
[9] Reeshabh Saha et al. (2025). A comprehensive overview of Hibiscus-rosa-sinensis and its uses: A review. International Journal of Advanced Biochemistry Research. DOI: 10.33545/26174693.2025.v9.i5h.4394.
