Rantaian Nilai Kelapa di Filipina, Kerala dan Tamil Nadu: Cabaran yang Sama atau Berbeza?

Kelapa merupakan komoditi pertanian yang menyokong ekonomi luar bandar di banyak wilayah tropika, namun rantaian bekalannya (supply chain) sering dikatakan tidak cekap dan tidak memihak kepada pengeluar peringkat ladang. Tiga kajian yang diulas dalam artikel ini meneliti persoalan tersebut dari tiga lokasi yang berbeza: Filipina secara keseluruhan [1], negeri Kerala di India [2], dan wilayah barat Tamil Nadu, juga di India [3]. Walaupun ketiga-tiga kajian menggunakan pendekatan yang berlainan — daripada tinjauan menyeluruh peringkat industri hingga pemetaan pelaku rantaian nilai (value chain actors) — persoalan yang menarik ialah sejauh mana kekangan yang dilaporkan bertindih antara satu sama lain. Ulasan ini membandingkan reka bentuk kajian, dapatan utama, serta batasan yang dapat dikesan daripada maklumat yang tersedia.

Latar dan Skop Ketiga-tiga Kajian

Kajian pertama oleh Moreno dan rakan-rakan (2020) memberikan gambaran menyeluruh tentang rantaian bekalan kelapa di Filipina, merangkumi aspek pengeluaran kelapa, pasaran eksport, dan struktur rantaian bekalan, di samping analisis kekangan terhadap peningkatan pengeluaran pertanian [1]. Kajian ini menegaskan bahawa industri kelapa merupakan salah satu sektor ekonomi penting di Filipina dan bahawa produk kelapa ialah komoditi pertanian eksport utama negara tersebut [1].

Kajian kedua oleh Paul dan rakan-rakan (2025) memfokuskan amalan pengurusan rantaian bekalan (supply chain management, SCM) dalam penanaman kelapa di Kerala, India [2]. Kajian ini menyatakan bahawa penanaman kelapa merupakan sebahagian penting daripada ekonomi agraria Kerala dan menyumbang secara signifikan kepada sara hidup luar bandar serta output pertanian keseluruhan negeri berkenaan [2].

Kajian ketiga oleh Kalidas dan rakan-rakan (2024) pula memetakan pelaku dan aktiviti dalam rantaian nilai kelapa di barat Tamil Nadu, India [3]. Kajian ini bertolak daripada premis bahawa walaupun India merupakan pengeluar kelapa terbesar di dunia, cabaran seperti perbezaan harga (price disparities) dan nilai tambah yang terhad masih berterusan [3].

Reka Bentuk Kajian dan Kaedah

Ketiga-tiga kajian berbeza secara ketara dari segi pendekatan metodologi, dan perbezaan ini perlu difahami sebelum sebarang perbandingan dapatan dibuat.

• Kajian Filipina berbentuk tinjauan menyeluruh (overview) yang menghuraikan pengeluaran, pasaran eksport dan struktur rantaian bekalan, disertai analisis kekangan terhadap peningkatan pengeluaran pertanian serta cadangan dasar [1].
• Kajian Kerala menggunakan tinjauan berstruktur (structured survey) terhadap 150 orang petani kelapa yang dipilih melalui kaedah pensampelan mudah (convenience sampling) [2]. Reka bentuk kajian menggabungkan kaedah kualitatif dan kuantitatif, termasuk statistik deskriptif, pemetaan rantaian bekalan, dan analisis SWOT bagi menilai prestasi amalan SCM sedia ada [2].
• Kajian Tamil Nadu menggunakan teknik pensampelan pelbagai peringkat (multi-stage sampling), dengan data dikumpul daripada 300 orang petani kelapa dan pelbagai pihak berkepentingan [3].

Dengan kata lain, hanya dua daripada tiga kajian melaporkan data primer daripada petani, manakala satu bersifat sintesis peringkat industri. Perbandingan antara ketiga-tiganya oleh itu bersifat tematik dan bukannya perbandingan statistik yang setara.

Dapatan Utama: Kekangan Pengeluaran berbanding Kekangan Pascatuai

Corak yang paling ketara daripada ketiga-tiga kajian ialah titik kesesakan (bottleneck) dilaporkan pada peringkat rantaian yang berbeza.

Di Filipina, masalah utama yang dikenal pasti dalam eksport produk kelapa ialah penurunan jumlah pengeluaran, yang mengakibatkan kegagalan memenuhi permintaan dalam pasaran dunia [1]. Kekangan di sini bersifat hulu (upstream), iaitu berkaitan kapasiti pengeluaran ladang itu sendiri.

Di Kerala pula, sektor ini dilaporkan dibelenggu oleh ketidakcekapan dalam pengendalian pascatuai (post-harvest handling), nilai tambah, logistik dan akses pasaran, yang secara kolektif menjejaskan keuntungan dan kelestarian [2]. Dapatan kajian turut menonjolkan kesesakan kritikal seperti kemudahan penyimpanan yang tidak mencukupi, rangkaian pasaran yang berpecah-pecah (fragmented market linkages), dan penggunaan alat digital yang terhad [2].

Di Tamil Nadu, kajian mengenal pasti enam rantaian nilai yang merangkumi pasaran domestik, pemprosesan dan eksport [3]. Pelaku utama yang dianalisis dari segi peranan dan aktiviti masing-masing termasuklah petani, kontraktor tuaian, ejen komisen, pemborong, peruncit, pemproses, syarikat pengeluar petani (farmer producer companies, FPC) dan pengeksport [3]. Isu yang ditonjolkan ialah perbezaan harga dan nilai tambah yang terhad [3].

Perbandingan Corak Masalah antara Tiga Lokasi

Daripada abstrak yang tersedia, beberapa persamaan dan perbezaan dapat dirumuskan:

• Persamaan orientasi eksport: Filipina menonjolkan produk kelapa sebagai komoditi eksport pertanian utama [1], manakala Tamil Nadu turut merangkumi saluran eksport dalam enam rantaian nilai yang dikenal pasti [3].
• Persamaan isu perantara dan pasaran: Kerala melaporkan rangkaian pasaran yang berpecah-pecah [2], sementara Tamil Nadu memetakan rangkaian perantara yang panjang termasuk kontraktor tuaian, ejen komisen, pemborong dan peruncit [3], seiring dengan isu perbezaan harga [3].
• Persamaan isu nilai tambah: Kedua-dua kajian India menyebut nilai tambah yang terhad sebagai cabaran — Kerala dari sudut ketidakcekapan nilai tambah [2] dan Tamil Nadu dari sudut nilai tambah yang terhad di peringkat rantaian [3].
• Perbezaan penekanan: Filipina menekankan penurunan volum pengeluaran sebagai masalah utama [1], satu isu yang tidak dinyatakan secara eksplisit sebagai kekangan utama dalam kedua-dua kajian India berdasarkan abstrak masing-masing [2][3].

Dari segi penyelesaian pula, terdapat pertemuan yang menarik. Kajian Kerala mengenal pasti peluang untuk mengintegrasikan pemasaran koperatif, kolaborasi rantaian nilai, dan penyelesaian rantaian bekalan berteraskan ICT [2]. Kajian Tamil Nadu pula mendapati Saluran III, yang dipermudahkan oleh FPC, muncul sebagai laluan yang berpotensi untuk mengurangkan kos dan meningkatkan kecekapan pasaran [3]. Kedua-duanya menunjuk ke arah yang sama, iaitu penyusunan semula petani ke dalam entiti kolektif bagi memendekkan rantaian perantara.

Perkara Penting yang Perlu Difahami

Pembaca perlu berhati-hati membezakan antara pernyataan masalah dan bukti empirik dalam ketiga-tiga kajian ini.

Pertama, saiz dan sifat sampel menentukan kekuatan generalisasi. Kajian Kerala melibatkan 150 petani melalui pensampelan mudah [2], manakala kajian Tamil Nadu melibatkan 300 petani serta pelbagai pihak berkepentingan melalui pensampelan pelbagai peringkat [3]. Pensampelan mudah, secara metodologi, tidak memberikan asas kebarangkalian untuk mewakili populasi keseluruhan, berbeza dengan pendekatan pelbagai peringkat yang biasanya lebih berstruktur.

Kedua, pemetaan rantaian nilai bukan analisis margin. Kajian Tamil Nadu menonjolkan kepentingan pemetaan rantaian nilai dalam memahami dinamik pasaran dan mengoptimumkan peruntukan sumber [3]. Pemetaan menerangkan siapa melakukan apa, tetapi berdasarkan abstrak, tiada angka khusus margin atau bahagian harga yang dilaporkan untuk menyokong dakwaan perbezaan harga [3].

Ketiga, ketiga-tiga kajian berorientasikan dasar. Kajian Filipina menyampaikan cadangan dasar [1], kajian Kerala menawarkan rangka kerja strategik untuk penggubal dasar, usahawan tani dan organisasi pengeluar petani (FPO) [2], manakala kajian Tamil Nadu menekankan kepentingan pembuatan keputusan yang bermaklumat dan intervensi strategik [3]. Orientasi ini bermakna dapatan sering dibingkaikan sebagai sokongan kepada cadangan, dan pembaca perlu menilai kekuatan bukti secara berasingan daripada kekuatan cadangan.

Kekurangan dan Batasan Kajian

Beberapa batasan dapat dikenal pasti daripada maklumat yang tersedia dalam abstrak ketiga-tiga kajian:

• Lokasi tunggal dan kekhususan konteks: Setiap kajian terhad kepada satu wilayah atau negara — Filipina [1], Kerala [2], dan barat Tamil Nadu [3]. Dapatan dari satu wilayah tidak semestinya terpakai di wilayah lain kerana struktur pasaran, kultivar dan institusi mungkin berbeza.
• Kaedah pensampelan: Penggunaan pensampelan mudah bagi 150 petani dalam kajian Kerala [2] meningkatkan risiko berat sebelah pemilihan dan mengehadkan kebolehgeneralisasian kepada seluruh populasi petani kelapa negeri tersebut.
• Ketiadaan dimensi masa: Tiada satu pun daripada abstrak menyatakan tempoh pengumpulan data atau reka bentuk longitudinal. Oleh itu, perubahan bermusim dalam harga, hasil atau kos logistik tidak dapat dinilai.
• Kekurangan angka dalam pelaporan abstrak: Kecuali saiz sampel [2][3] dan bilangan rantaian nilai yang dikenal pasti [3], abstrak tidak menyediakan anggaran kuantitatif seperti peratusan kerugian pascatuai, margin pemasaran atau kadar penurunan pengeluaran. Hal ini menyukarkan perbandingan magnitud masalah antara lokasi.
• Faktor yang tidak diukur: Pengaruh faktor seperti iklim, umur pokok, serangan perosak atau dasar harga tidak disebut secara eksplisit dalam abstrak, walaupun faktor-faktor ini berkait rapat dengan penurunan pengeluaran yang dilaporkan [1].
• Sifat sintesis kajian Filipina: Kerana kajian tersebut dibingkaikan sebagai gambaran menyeluruh dan analisis kekangan [1], ia tidak melaporkan reka bentuk pensampelan atau instrumen pengumpulan data primer dalam abstraknya, sehingga sukar menilai kekukuhan metodologinya.
• Hanya abstrak tersedia: Ulasan ini dibina berdasarkan abstrak sahaja, maka butiran analisis statistik, kawalan pemboleh ubah dan ujian kesahan tidak dapat disemak.

Kesimpulan

Perbandingan ketiga-tiga kajian menunjukkan bahawa cabaran rantaian kelapa bukan seragam sepenuhnya: Filipina menonjolkan kekangan hulu berupa penurunan volum pengeluaran yang menjejaskan keupayaan memenuhi permintaan pasaran dunia [1], manakala Kerala dan Tamil Nadu lebih menonjolkan kelemahan pascatuai, logistik, akses pasaran dan perbezaan harga [2][3]. Namun begitu, terdapat satu corak berulang yang jelas, iaitu rantaian perantara yang panjang dan nilai tambah yang terhad, serta cadangan penyelesaian yang bertemu pada idea tindakan kolektif petani melalui koperasi, FPO dan FPC [2][3]. Memandangkan batasan metodologi dan ketiadaan angka perbandingan yang setara, dapatan ini sebaiknya dibaca sebagai petunjuk arah penyelidikan lanjut dan bukan sebagai kesimpulan muktamad tentang kecekapan rantaian nilai kelapa secara umum.

Rujukan:

1. Marife L. Moreno et al. (2020). Overview and Constraints of the Coconut Supply Chain in the Philippines. International Journal of Fruit Science. https://doi.org/10.1080/15538362.2020.1746727
2. Bitto Paul et al. (2025). SUPPLY CHAIN MANAGEMENT PRACTICES OF COCONUT FARMING IN KERALA. International Journal of Research in Commerce and Management Studies. https://doi.org/10.38193/ijrcms.2025.7412
3. K. Kalidas et al. (2024). A Comprehensive Mapping of the Coconut Value Chain Actors in Western Tamil Nadu, India. Asian Research Journal of Agriculture. https://doi.org/10.9734/arja/2024/v17i2417