Kalau anda mahu hasil yang lebih pasti dan lebih cepat, pilihlah anak pokok cantuman. Pokok dari biji boleh membesar dengan subur, tetapi sifat buahnya sukar diramal kerana setiap biji membawa campuran sifat yang berbeza. Namun, perbezaan antara jenis akar (biji atau klon) dalam kajian terkini ternyata lebih kecil daripada yang dijangka, jadi mari kita lihat apa yang diketahui setakat ini.
Mengapa Pokok dari Biji Tidak Menentu
Avokado ialah tumbuhan yang mengawan silang. Biji yang anda ambil daripada buah kegemaran anda tidak semestinya menghasilkan pokok yang sama seperti pokok induknya. Rasa, saiz buah dan prestasi pokok boleh berbeza jauh.
Di Brazil, misalnya, pokok avokado di nurseri lazimnya dicantum pada akar daripada biji pokok yang tidak diketahui asalnya. Ini menyebabkan kepelbagaian pokok yang besar dalam sesebuah kebun komersial [1]. Satu kajian lain turut menunjukkan bahawa ciri-ciri pokok boleh diwarisi daripada pokok induk dalam kadar yang berbeza-beza, dengan nilai kebolehwarisan sekitar 0.28 hingga 0.51 bagi pokok “criollo” terpilih [3]. Maksudnya, sifat baik pokok induk hanya diturunkan sebahagian kepada anak benih.
Apa Itu Anak Pokok Cantuman?
Pokok cantuman terdiri daripada dua bahagian:
- Batang bawah (rootstock): bahagian akar dan pangkal batang.
- Pucuk (scion): bahagian atas yang diambil daripada varieti pilihan, seperti ‘Hass’.
Pucuk yang dicantum mengekalkan sifat varieti asalnya, kerana ia ialah klon pokok induk. Cantuman juga dikatakan dapat mempercepat pokok mula berbuah dan mengekalkan keseragaman klon [3].
Batang bawah pula boleh dibiakkan dengan dua cara: daripada biji (seedling rootstock) atau secara vegetatif (clonal rootstock) [2]. Jadi, “pokok cantuman” sebenarnya masih boleh menggunakan akar yang berasal daripada biji.
Apa Kata Kajian tentang Hasil dan Kualiti Buah?
Perlu diingat, kajian di bawah menumpukan pada perbandingan jenis batang bawah bagi pokok cantuman ‘Hass’. Ia bukan perbandingan terus antara pokok cantuman dengan pokok yang ditanam sepenuhnya dari biji. Kajian juga dijalankan di Brazil, Israel, Chile dan Colombia, bukan di Malaysia.
- Brazil: Pokok ‘Hass’ pada batang bawah klon ‘Dusa’ menghasilkan lebih banyak buah yang lebih besar dan lebih lonjong berbanding batang bawah biji, dalam tempoh lima tahun. Buahnya juga tergolong dalam kelas saiz yang lebih bernilai di pasaran. Walau bagaimanapun, kualiti buah selepas tuai tidak berbeza dengan ketara [1].
- Israel: Kajian sepuluh tahun terhadap sembilan batang bawah West Indian tidak menemui perbezaan ketara dalam hasil jangka panjang. Batang bawah klon cenderung mempunyai kecenderungan berbuah berselang tahun yang lebih rendah, tetapi perbezaan ini tidak signifikan. Memandangkan batang bawah klon lebih mahal dihasilkan, penyelidik mengesyorkan batang bawah biji [2].
- Chile: Pokok ‘Hass’ pada batang bawah klon ‘Dusa’ tumbuh lebih cepat dan buahnya sedikit lebih besar. Namun, tiada perbezaan ketara pada tahap molekul dalam buah yang sudah masak sedia dimakan [4].
- Colombia: Tahap keserasian antara batang bawah dengan pucuk tidak menjejaskan hasil, bilangan buah atau taburan saiz buah. Hasil lebih dipengaruhi oleh musim tuaian [5].
Kesimpulannya, bukti menunjukkan batang bawah klon mungkin memberi sedikit kelebihan pada saiz buah dan pertumbuhan dalam sesetengah keadaan [1][4], tetapi kualiti buah selepas tuai dan rasa tidak banyak berbeza [1][4].
Bagaimana dengan Keadaan di Malaysia?
Saya tidak menjumpai kajian dalam sumber di atas yang dijalankan di Malaysia, jadi sukar untuk memberi angka hasil yang tepat bagi iklim kita. Namun, beberapa prinsip am boleh dijadikan panduan:
- Avokado tidak suka tanah yang bertakung air. Pilih tapak yang mempunyai saliran baik atau tanam di permatang.
- Penyakit reput akar yang disebabkan Phytophthora cinnamomi ialah ancaman utama avokado, dan kajian di Brazil menggunakan batang bawah ‘Dusa’ yang diketahui toleran terhadap reput akar [1]. Ini berguna jika kawasan anda lembap.
- Pilih varieti yang sesuai dengan iklim tropika rendah. Dapatkan nasihat daripada pegawai Jabatan Pertanian atau pusat pertanian tempatan.
Langkah Praktikal Memilih dan Menanam
- Beli daripada nurseri yang dipercayai. Tanyakan varieti pucuk dan jenis batang bawah yang digunakan.
- Periksa tautan cantuman. Pilih anak pokok yang tautannya kemas, tanpa luka atau bengkak yang ketara. Ketidakserasian cantuman boleh menyebabkan perubahan morfologi pada batang [5].
- Tanam dengan tautan cantuman berada di atas paras tanah. Jangan tanam terlalu dalam.
- Siram secukupnya, tetapi elakkan air bertakung.
- Buang tunas liar yang tumbuh di bawah tautan cantuman, kerana ia datang daripada batang bawah.
Jika anda tetap mahu mencuba biji sebagai projek keluarga atau hobi, tiada salahnya. Cuma jangan terlalu berharap pokok itu akan menghasilkan buah seperti induknya, dan ia mungkin mengambil masa lebih lama untuk berbuah.
Soalan Lazim
Adakah pokok avokado dari biji akan menghasilkan buah yang sama dengan buah asal? Tidak semestinya. Anak benih mewarisi sifat secara separa sahaja, jadi hasilnya boleh berbeza daripada pokok induk [1][3].
Adakah batang bawah klon pasti lebih baik? Tidak pasti. Sesetengah kajian menunjukkan buah lebih besar dan pertumbuhan lebih baik [1][4], tetapi kajian lain tidak menemui perbezaan hasil yang ketara dan menyatakan kos batang bawah klon lebih tinggi [2].
Adakah kualiti buah berbeza mengikut jenis batang bawah? Dalam kajian di Brazil dan Chile, kualiti selepas tuai dan profil buah masak tidak berbeza dengan ketara [1][4].
Kesimpulan
Untuk tanaman avokado yang lebih seragam dan boleh diramal, anak pokok cantuman ialah pilihan yang lebih selamat berbanding pokok dari biji. Antara batang bawah biji dengan batang bawah klon, bukti setakat ini bercampur-campur, dan kebanyakan kajian dibuat di negara beriklim lain. Pilihlah anak pokok cantuman yang sihat daripada nurseri yang dipercayai, dan dapatkan nasihat penanam atau pegawai pertanian tempatan untuk varieti yang sesuai dengan kawasan anda.
Rujukan
- Horticultural performance of ‘Hass’ avocado grafted onto seedling and clonal rootstocks under tropical wet-dry climate conditions. Ana Flávia de Moraes Moraes et al. (2022) Scientia Horticulturae. doi:10.1016/j.scienta.2022.111155
- Effects of seedling and clonal West Indian rootstocks irrigated with recycled water on ‘Hass’ avocado yield, fruit weight and alternate bearing. H. Cohen et al. (2022) New Zealand Journal of Crop and Horticultural Science. doi:10.1080/01140671.2022.2098779
- Inheritance of Yield Components and Morphological Traits in Avocado cv. Hass From “Criollo” “Elite Trees” via Half-Sib Seedling Rootstocks. G. P. Cañas-Gutiérrez et al. (2022) Frontiers in Plant Science. doi:10.3389/fpls.2022.843099
- A First Omics Data Integration Approach in Hass Avocados to Evaluate Rootstock–Scion Interactions: From Aerial and Root Plant Growth to Fruit Development. Gerardo Núñez-Lillo et al. (2024) Plants. doi:10.3390/plants13050603
- Efecto de la compatibilidad portainjerto/copa en los componentes de rendimiento del aguacate cv. Hass en tres localidades en Colombia. J. D. Hernández-Arredondo et al. (2024) Revista Colombiana de Ciencias Hortícolas. doi:10.17584/rcch.2024v18i1.17074
